Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/4940 E. , 2021/2883 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/4940
Karar No : 2021/2883
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş.
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMLERİN_KONUSU : .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının taraflarca aleyhlerine ilişkin kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkette çalışan ...ve ...isimli sigortalıların 2012-2013-2014 yıllarına ait aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmediğinden bahisle davacı şirketin 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (c/4) bendi uyarınca 73.015,20 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ...tarih ve ...sayılı işlem ve ek aylık prim ve hizmet belgesinin bildirimine ilişkin aynı tarih ve ...sayılı işlem ile anılan para cezasına davacı şirket tarafından yapılan itirazın reddine ilişkin ...tarih ve ...sayılı Komisyon Kararı'nın iptali ile ihtirazi kayıtla ödenen idari para cezasının iadesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinin 7. fıkrası gereğince prime esas kazançlarının davalı idareye eksik bildirildiği tespit edilen sigortalıların geriye yönelik hizmetlerinin veya prime esas kazançlarının, en fazla tespitin yapıldığı tarihten geriye yönelik bir yıllık süreye ilişkin kısmının dikkate alınacağı açık olduğundan, her ne kadar davacı şirketin ... ve ... isimli çalışanların 2012, 2013 ve 2014 yıllarına ait aylık prim ve hizmet belgelerini eksik bildirdiği anlaşılsa da davacı şirkete ait işyerinde 03/12/2014 tarihinde yapılan tespitten geriye yönelik bir yıllık süreye (03/12/2013) ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerinin dikkate alınarak buna göre işlem tesis edilmesi gerektiği, dava konusu işlemin 03/12/2013 öncesine ait aylık prim ve hizmet belgesinin eksik bildirildiğinden bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (c/4) bendi uyarınca 44.152,20 TL idari para cezası ile cezalandırılmasında ve bu dönemlere ilişkin davacı şirketten ek aylık prim hizmet belgesinin bildiriminin istenilmesinde hukuka uyarlık, 03/12/2013 tarihinden 03/12/2014 tarihine kadar olan 1 yıllık süre için aylık prim hizmet belgesinin eksik bildirildiğinden bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (c/4) bendi uyarınca 28.863,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasında ve bu dönemlere ilişkin davacı şirketten ek aylık prim hizmet belgesinin bildiriminin istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemlerin kısmen iptaline, davanın kısmen reddine, kısmen iptal nedeniyle 33.096,00 TL'nin davacıya iadesine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, emsal ücret araştırması yapılmadığı, tutanakta adı geçen diğer şirket çalışanlarının beyanlarının alınmadığı, yeterli araştırma yapılmadan cezai işlem tesis edildiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarının işyerinde yaptığı denetim sırasında yapılan tespitlerin, tespit tarihinden önceki bir yıllık süreye ilişkin hizmetlerin sigortalılıkta dikkate alınabileceği, görevli memura gerçek maaşların bildirildiği, işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Mahkeme kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulu'nun ...tarih ve ...sayılı kararıyla Danıştay Onbeşinci Dairesinin kapatılması üzerine Danıştay Onuncu Dairesine gönderilen dava dosyasında, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden, 03/12/2014 tarihinde işyerinde yapılan denetim sonucunda düzenlenen durum tespit raporunda; iş yerinde örnekleme yöntemiyle yedi çalışanın aldıkları ücretlerle ilgili beyanlarının alındığı, ...ve ...isimli çalışanların beyan ettikleri ücretler ile davalı idaye bildirilen ücretlerin farklı olduğunun tespit edilmesi üzerine, adı geçen çalışanlara ilişkin 2012-2013-2014 yıllarına ait aylık prim ve hizmet belgesinin eksik verildiğinden bahisle davacı şirketin 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (c/4) bendi uyarınca 73.015,20-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 18/05/2015 tarih ve 2598649 sayılı işlem ve ek aylık prim hizmet belgesinin bildirimine ilişkin aynı tarih ve 2598662 sayılı işlemin tesis edildiği, idari para cezasına karşı yapılan itirazın ise 12/06/2015 tarih ve 31022171 sayılı Komisyon Kararı ile reddedilmesi üzerine, davacı tarafından anılan işlemlerin iptali ile cezanın dörtte üçlük kısmına denk gelen ve ihtirazi kayıtla ödenen 54.743,00 TL ' nin iadesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların sigortalı sayılacağı; hüküm altına alınmış,
Dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 86. maddesinin 1. fıkrasında, "işveren bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tâbi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tâbi sigortalıların;
a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarını,
b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını,
c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını,
gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındakiler için en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar, diğer sigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren, onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür." hükmüne, 7. fıkrasında "Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz. Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, 88 inci ve 89 uncu maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri uygulanır." hükmüne, 8. fıkrasında Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca işyerinde fiilen yapılan tespitlerden ve kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden kayıt ve belgelere dayanmaksızın çalıştığı belirlendiği halde, hizmetlerinin veya prime esas kazançlarının Kuruma bildirilmediği anlaşılan veya eksik bildirildiği tespit edilen sigortalıların geriye yönelik hizmetlerinin veya prime esas kazançlarının, en fazla tespitin yapıldığı tarihten geriye yönelik bir yıllık süreye ilişkin kısmı dikkate alınır." hükmüne, 9. fıkrasında, "Aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin 4. alt bendinde, "c) 86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usûlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için;
4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında, idari para cezası uygulanır." hükmü bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A- Mahkeme Kararının Dava Konusu ...Tarih ve ...Sayılı İşlemin, 03/12/2013 Tarihinden 03/12/2014 Tarihine Kadar Olan 1 Yıllık Süre İçin Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin Eksik Bildirildiğinden Bahisle 5510 Sayılı Kanunun 102. Maddesinin 1. Fıkrasının (c-4) Bendi Uyarınca 28.863,00 TL İdari Para Cezası Uygulanmasına İlişkin Kısmı ile ...Tarih ve ...Sayılı İşlemin Bu Döneme İlişkin Ek Bildirim İstenilmesi Kısmının İptali İsteminin Reddine Dair Kısmının İncelenmesi:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın dava konusu işlemlerin, 03/12/2013 tarihinden 03/12/2014 tarihine kadar olan 1 yıllık süre için aylık prim ve hizmet belgesinin eksik bildirildiğinden bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (c-4) bendi uyarınca 28.863,00 TL idari para cezası uygulanması ve bu döneme ilişkin ek bildirim istenilmesi kısmının iptali isteminin reddine dair kısmı, usul ve hukuka uygun olup, bu kısımlara ilişkin olarak davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B- Mahkeme Kararının Dava Konusu ...Tarih ve ...Sayılı İşlemin 03/12/2013 Öncesine Ait Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin Eksik Bildirildiğinden Bahisle 5510 sayılı Kanunun 102. Maddesinin 1. Fıkrasının (c-4) Bendi Uyarınca 44.152,20 TL İdari Para Cezası Uygulanmasına İlişkin Kısmı ile ...Tarih ve ...Sayılı İşlemin Bu Dönemlere İlişkin Ek Bildirim İstenilmesi Kısmının İptali ve 33.096,00 TL'nin Davacıya İadesi Kısmının İncelenmesi:
Dosyanın incelenmesinden, Mahkeme tarafından, 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinin 7. fıkrası gereğince prime esas kazançlarının davalı idareye eksik bildirildiği tespit edilen sigortalıların geriye yönelik hizmetlerinin veya prime esas kazançlarının, en fazla tespitin yapıldığı tarihten geriye yönelik bir yıllık süreye ilişkin kısmının dikkate alınacağının açık olduğu, her ne kadar davacı şirketin Sabri Sürer ve Yılmaz Toprak isimli çalışanların 2012, 2013 ve 2014 yıllarına ait aylık prim hizmet belgelerini eksik bildirdiği anlaşılsa da davacı şirkete ait işyerinde 03/12/2014 tarihinde yapılan tespitten geriye yönelik bir yıllık süreye (03/12/2013) ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerinin dikkate alınarak buna göre işlem tesis edilmesi gerektiği, 03/12/2013 öncesine ait aylık prim ve hizmet belgesinin eksik bildirildiğinden bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (c-4) bendi uyarınca 44.152,00 TL idari para cezası uygulanmasında ve bu dönemlere ilişkin olarak ek bildirim istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin 03/12/2013 öncesine ilişkin kısımlarının iptaline karar verildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, ...ve ...isimli çalışanlar için işveren tarafından düzenlenen belgelerde beyan edilen maaş miktarları ile davalı idareye bildirilen sigorta primine esas kazançların farklı olduğu, bu nedenle 2012, 2013 ve 2014 yıllarına ait ek aylık prim ve hizmet belgelerinin istenilmesi işleminin, 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinin 8. fıkrasındaki ''hizmetlerinin veya prime esas kazançlarının Kuruma bildirilmediği anlaşılan veya eksik bildirildiği tespit edilen sigortalıların geriye yönelik hizmetlerinin veya prime esas kazançlarının, en fazla tespitin yapıldığı tarihten geriye yönelik bir yıllık süreye ilişkin kısmı dikkate alınır.'' düzenlemesine uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan, 5510 sayılı Kanunun 86. maddesinin 8. fıkrası, resen veya hizmet tespiti yoluyla sigortalı sayılacak süreyi düzenlemekte olup, aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmemesi nedeniyle 102. maddenin 1. fıkrasının (c-4) bendine istinaden uygulanacak idari para cezalarının dönemine ilişkin bir düzenleme içermemektedir. 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinin 1. fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgelerin süresinde verilmemesi halinde 102. maddenin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca idari para cezası uygulanacağı, bu madde uyarınca işveren aleyhine idari para cezası uygulanmasının tek sınırının on yıllık ceza zamanaşımı süresi olduğu, kaldı ki idari para cezası uygulanmasının 86. maddede belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi yükümlülüğünü kaldırmayacağı, anılan Kanun'un 86. maddesine eklenen 8. fıkrasının sigortasız olarak istihdam edilen kişilerin geriye yönelik bir yıllık süreye ilişkin çalışmalarının hizmet tespiti davası açılmadan idari kararla sigortalı olarak sayılmalarına imkan getirilmesi amacıyla ihdas edildiği ve sigortasız çalışan kişiye hizmet tespiti için kolaylık sağlandığı, bu değişikliğin işverenin süresinde belge verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı, idari para cezasının da 86. maddenin 1. fıkrasında öngörülen yükümlülükler için düzenlendiği görülmektedir.
Bu durumda, davaya konu işlemlerin ...ve ...isimli çalışanların, 03/12/2013 öncesine ait aylık prim ve hizmet belgesinin eksik bildirildiğinden bahisle davacı şirkete 5510 sayılı Kanunun 102. maddesinin 1. fıkrasının (c-4) bendi uyarınca 44.152,00 TL idari para cezası uygulanması ve ek bildirim istenilmesi kısmında hukuka aykırılık, bu döneme ilişkin 44.152,00 TL idari para cezasının ve ek bildirim istenilmesinin iptali ile ihtirazi kayıtla ödenen 33.096,00 TL'nin davacıya ödenmesine dair Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemlerin kısmen iptali, davanın kısmen reddi, iade isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki temyize konu .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının redde ilişkin kısmının ONANMASINA, iptale ve iadeye ilişkin kısımlarının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısımlar hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 31/05/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.