Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2019/505 E. , 2022/4457 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/505
Karar No : 2022/4457
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, davacı vekili tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Şırnak İli, Beytüşşebap İlçesi, … Köyü'nde geçici köy korucusu olarak görev yapan davacı tarafından, görevine son verilmesine ilişkin Şırnak Valiliği'nin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; geçici köy korucusu olarak görev yapan davacının, görev yaptığı … Köyü'nde 12/02/2016 ile 07/03/2016 tarihleri arasında köyde bulunmadığının tutanak ve ifadelerden sübuta erdiği, davacının mazeretini belgeleyen bir rapor veya belgenin dosyaya sunulmadığı, davacının eylemine uyan Geçici Köy Korucuları Yönetmeliğinin 17. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi uyarınca görevden çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan; Geçici Köy Korucuları Yönetmeliğinin 17. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin (5) alt bendinde "bir yıl içerisinde birden fazla ücretten kesme cezası almak" halinin göreve son verme cezasını gerektiren hallerden sayıldığı ve davacı hakkında üç ayrı ücretten kesme cezası verildiği de göz önüne alındığında davacının görevine son verilmesine ilişkin işlemde bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı vekili tarafından, müvekkilinin görevine son verilmesine esas alınan 12/02/2016, 22/02/2016, 28/02/2016, 05/03/2016 tarihlerine ilişkin nöbetlerin müvekkiline tebliğ edilmediği, bu nöbetlerden bir kısmı için müvekkilinin savunmasının alınmadığı, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Geçici köy korucusu olan davacının, 12/02/2016, 22/02/2016, 28/02/2016 tarihlerindeki … .J.Krk.K.lığı nizamiyesinde bulunan nöbetlerine katılmadığından bahisle Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nin 17. maddesinin "Görevden Çıkarma" başlıklı (ç-1) bendi; "İzinsiz ve özürsüz olarak on gün veya on günden fazla göreve gelmemek" hükmüne dayanılarak görevine son verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.
442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde; geçici köy korucuları ile korucu başlarının; görevlendirme şekilleri, göreve alınmalarında aranacak şartlar, görevleri, uygulanacak disiplin cezaları ve görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usûl ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte çalışma hakları ile bu Kanunda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamaların Milli Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
Bu madde hükmü uyarınca 09/01/2008 tarih ve 2018/13105 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nin "Disiplin Cezaları" başlıklı 17. maddesinin ç 'görevden çıkarma' başlıklı 1. bendinde; '(1) Bir daha geçici köy korucusu olarak görevlendirilmemek üzere; tazminat ödenmeksizin, görevlendirilmelerindeki esas ve usullere uyularak görevle olan ilişiğin kesilmesidir. "Göreve son verme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:" hükmü, aynı maddenin 1. bendinde; "İzinsiz ve özürsüz olarak on gün veya on günden fazla göreve gelmemek" hükmü, "Disiplin cezası vermeye yetkili amirler" başlıklı 18. maddesinin 2. fıkrasının son cümlesinde; 'Savunma hakkı verilmeden disiplin cezası uygulanamamaz.' hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nin ilgili maddelerinin incelenmesinden; görevden çıkarmanın, anılan Yönetmeliğin 17. maddesinde "Disiplin cezaları" başlığı altında sayılması nedeniyle disiplin yaptırımı niteliğinde bir işlem olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, bu işlemler, anayasal ve yasal düzenlemelerde disiplin yaptırımları için belirlenen ilkelere uyularak tesis edilmelidir. Bununla birlikte, Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nde disiplin yaptırımları ile ilgili olarak ayrıca bir usul belirlenmediği görüldüğünden, bu konuda genel hükümlerin dikkate alınması gerekmektedir.
Davacıya izinsiz ve özürsüz on gün veya on günden fazla göreve gelmemek nedeniyle dava konusu görevden çıkarma işleminin uygulandığı, göreve katılmadığı günler için tutanak tutulduğu ve tüm nöbete gelmediği tarihler için aynı tarihte (07/03/2016), ayrı savunma alındığı görülse de, dava konusu görevden çıkarmanın da yukarıda izah edilen mevzuata göre, disiplin yaptırımı olması ve savunma hakkı verilmeden disiplin yaptırımı uygulanamayacağı düzenlemesi gereği, dava konusu işlem için de ayrıca savunma alınması gerekirken davacının savunmasının alınmadığı görülmüştür.
Dairemiz yerleşik içtihadına göre; geçici köy korucularının görevlerine son verilmesine ilişkin disiplin yaptırımları ve buna bağlı işlemlerin tamamında savunma alınma zorunluluğu bulunmasına rağmen, her dosyada soruşturma yapılması gerekmemektedir. Dava konusu olayın niteliği, davacının iddiaları nedeniyle araştırılması gereken hususların varlığı halinde soruşturma yapılması gerektiği açıktır.
Dava konusu işlemin dayanağı fiillerle ilgili olarak soruşturma yapılmasının gerekli olduğu, soruşturmanın da ilgili Yönetmelikte disiplin yaptırımlarına ilişkin usulün belirlenmemesi nedeniyle genel hükümlere uygun olarak yapılması hukuki güvenlik ilkesinin bir gereğidir.
Buna göre,"İzinsiz ve özürsüz olarak on gün veya on günden fazla göreve gelmemek" fiilinin, Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nde görevden çıkarmayı gerektiren bir disiplin cezası olarak açıkça düzenlenmesi, işlem tesis edilirken disiplin cezası verilmesine ilişkin usule uyulması zorunlu olmasına karşın; davacının görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlem için usulüne uygun olarak soruşturma başlatılmadığı ve savunmasının alınmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca İdare Mahkemesi kararında, davacı hakkında üç ayrı ücretten kesme cezası verildiği de göz önünde tutularak karar verildiği belirtilse de, dava konusu işlemin sebep unsuru olmayan disiplin yaptırımları nedeniyle, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu değerlendirilmesi yapılması hukuka aykırıdır.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 28/06/2022 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.