Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2019/515 E. , 2022/5486 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/515
Karar No : 2022/5486
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Üniversitesi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü …Mühendisliği Anabilim Dalı'nda doktora öğrencisi olan davacı tarafından, Enstitü ile ilişiğinin kesilmesine dair Enstitü Yönetim Kurulu'nun …tarih, …toplantı ve … karar sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:…sayılı kararı ile; işlem tarihi itibariyle yürürlükte olan 20/04/2016 tarih ve 26690 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 5. fıkrasında, tez önerisi savunmasına geçerli bir mazereti olmaksızın birinci fıkrada belirtilen sürede girmeyen öğrencinin başarısız sayılarak tez önerisinin reddedileceği düzenlemesine yer verildiği, aynı maddenin 2. fıkrasında tez izleme komitesinin öğrencinin sunduğu tez önerisinin kabul, düzeltme veya reddedileceğine karar vereceği, 3. fıkrasında da tez önerisi reddedilen öğrencinin, yeni bir danışman ve/veya tez konusu seçme hakkına sahip olduğu, bu durumda yeni bir tez izleme komitesi atanabileceği, 4. fıkrasında da üst üste iki kez komite tarafından başarısız bulunan öğrencinin fakülte ile ilişiğinin kesileceği düzenlemelerinin yer aldığı; aynı Yönetmeliğin 22. maddesinin 6. fıkrasında, doktora öğrencisinin hangi durumda başarısız sayılacağı ve enstitü ile ilişiğinin kesileceğine ilişkin düzenlemelere yer verildiği, mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; doktora yeterlilik sınavını başarı ile tamamlayıp tez aşamasına geçen davacı tarafın, tez önerisi savunmasını birinci fıkrada belirtilen 6 aylık sürede sunmaması nedeniyle enstitü ile ilişiğinin kesildiği anlaşıldığından, 21 ve 22. maddelerin yorumlanması sonucu Yönetmeliğin 22. maddesinin 6. fıkrasındaki düzenlemeye göre davacı tarafa tez izleme komitesi önünde tez önerisi savunması yapması için 6 aylık bir süre verilmesi gerekirken, davacıya süre verilmeksizin Enstitü ile ilişiğinin kesilmesine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu Mahkeme kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Mahkemece Manisa Celal Bayar Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 22/6. maddesine dayanarak karar verildiği, kararın anılan Yönetmeliğe aykırı olduğu, 21. maddenin davacıyla ilgisi olmasına rağmen, dava konusu olaya uymayan doktora tez çalışmasını tamamlayan öğrenciler ile ilgili 22/6. maddenin gerekçe alınmasının hukuka aykırı olduğu, davacının 03/02/2014 tarihinde, 2013-2014 Bahar yarıyılında kayıt yaptırdığı, 17/12/2015 tarihinde ilk kez doktora yeterlik sınavına girdiği ve başarısız olduğu, 26/12/2016 tarihinde de 2. kez doktora yeterlik sınavına girdiği ve başarılı olduğu, 19/01/2017 tarihinde doktora Tez İzleme Komisyonu üyelerinin belirlendiği, yeterlilikten sonra 23/11/2017 tarihine kadar davacının kendisi ya da Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından herhangi bir başvuru olmadığı, davacının 6 ay içinde doktora tez önerisini sunmadığı, tez önerisi savunmasında bulunmayan ya da başarısız olan öğrenci için Yönetmeliğin 21/3. maddesinde programa aynı danışmanla devam etmek isteyen öğrencinin üç ay içinde, danışman ve tez konusunu değiştiren öğrencinin ise altı ay içinde tekrar tez önerisi savunmasına alınması şeklinde iki seçim önerildiği, davacının yeni bir danışman ile öğrenime devam etmek başvurusunda da bulunmadığı, işlemde hukuka aykırılık olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü …Mühendisliği Anabilim Dalı'nda doktora öğrencisi olan davacının, doktora yeterlilik sınavını başarı ile tamamladıktan sonra altı ay içerisinde yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini Enstitü'ye sunmadığı, Enstitü onayından sonra tez izleme komitesi önünde savunmadığı, sözlü savunmadan en az on beş gün önce tez önerisi ile ilgili raporunu komite üyelerine dağıtmadığı gerekçesiyle, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 1, 3 ve 5. bentleri uyarınca Enstitü ile ilişiğinin kesilmesine dair Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu'nun …tarih, …toplantı ve …karar sayılı işleminin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
İşlem tarihinde yürürlükte olan 18/10/2016 tarih ve 29861 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Manisa Celal Bayar Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin "Tez önerisi savunması" başlıklı 21. maddesinde: "(1) Doktora yeterlik sınavını başarı ile tamamlayan öğrenci, en geç altı ay içinde, yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini ve danışman öğretim üyesi tarafından önerilen savunma tarihi ve yerini içeren doktora tez öneri formunu anabilim/anasanat dalı başkanlığı kanalıyla enstitüye sunar. Enstitü yönetim kurulu onayı alındıktan sonra öğrenci tez önerisini tez izleme komitesi önünde sözlü olarak savunur. Öğrenci, tez önerisi ile ilgili yazılı bir raporu sözlü savunmadan en az on beş gün önce komite üyelerine dağıtır., (2) Tez izleme komitesi, öğrencinin sunduğu tez önerisinin kabul, düzeltme veya reddedileceğine salt çoğunlukla karar verir. Düzeltme için bir ay süre verilir. Bu süre sonunda kabul veya ret yönünde salt çoğunlukla verilen karar, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığınca işlemin bitişini izleyen üç gün içinde enstitüye tutanakla bildirilir., (3) Tez önerisi reddedilen öğrenci, yeni bir danışman ve/veya tez konusu seçme hakkına sahiptir. Bu durumda yeni bir tez izleme komitesi atanabilir. Programa aynı danışmanla devam etmek isteyen öğrenci üç ay içinde, danışman ve tez konusunu değiştiren öğrenci ise altı ay içinde tekrar tez önerisi savunmasına alınır. Tez önerisi bu savunmada da reddedilen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir., (4) Tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesi, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer defa olmak üzere yılda en az iki kez toplanır. İlgili dönemde tez izleme komitesi toplantısı yapılmayan veya toplantıya katılmayan öğrenci başarısız sayılır. Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir. Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirlenir. Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir., (5) Tez önerisi savunmasına geçerli bir mazereti olmaksızın birinci fıkrada belirtilen sürede girmeyen öğrenci başarısız sayılarak tez önerisi reddedilir." hükmü bulunmaktadır.
"Doktora tezinin sonuçlandırılması" başlıklı 22. maddesinde ise: "(1) Doktora programındaki bir öğrenci, elde ettiği sonuçları ilgili enstitü tarafından belirlenen tez yazım kılavuzuna uygun biçimde yazar ve tezini jüri önünde sözlü olarak savunur. ... (6) Tez sınavının tamamlanmasından sonra jüri dinleyicilere kapalı olarak, tez hakkında salt çoğunlukla kabul, ret veya düzeltme kararı verir. Tezi kabul edilen öğrenciler başarılı olarak değerlendirilir. Bu karar, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığınca tez sınavını izleyen üç gün içinde ilgili enstitüye tutanakla bildirilir. Tezi başarısız bulunarak reddedilen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir. Tezi hakkında düzeltme kararı verilen öğrenci en geç altı ay içinde gerekli düzeltmeleri yaparak tezini aynı jüri önünde yeniden savunur. Bu savunmada da başarısız bulunan öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir. Lisans derecesi ile doktoraya kabul edilmiş olanlardan tezde başarılı olamayanlar için talepleri halinde 17 nci maddenin dördüncü fıkrasına göre tezsiz yüksek lisans diploması verilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davacının 03/02/2014 tarihinde, 2013-2014 Bahar yarıyılında kayıt yaptırdığı, 17/12/2015 tarihinde ilk kez doktora yeterlik sınavına girdiği ve başarısız olduğu, 26/12/2016 tarihinde de 2. kez doktora yeterlik sınavına girdiği ve başarılı olduğu, davacının doktora yeterlilik sınavını başarı ile tamamladıktan sonra altı ay içerisinde yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini Enstitü'ye sunmadığı ve Enstitü onayından sonra tez izleme komitesi önünde savunmadığı, sözlü savunmadan en az on beş gün önce tez önerisi ile ilgili raporunu komite üyelerine dağıtmadığı gerekçesiyle, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 1, 3 ve 5. bentleri uyarınca Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu'nun … tarih, … toplantı ve …karar sayılı işlemi Enstitü ile ilişiğinin kesildiği anlaşılmaktadır.
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 'Tez önerisi savunması' başlıklı 21/5. maddesinde; "Tez önerisi savunmasına geçerli bir mazereti olmaksızın birinci fıkrada belirtilen sürede girmeyen öğrenci başarısız sayılarak tez önerisi reddedilir." hükmüne, 3. fıkrasında ise "Tez önerisi reddedilen öğrenci, yeni bir danışman ve/veya tez konusu seçme hakkına sahiptir. Bu durumda yeni bir tez izleme komitesi atanabilir. Programa aynı danışmanla devam etmek isteyen öğrenci üç ay içinde, danışman ve tez konusunu değiştiren öğrenci ise altı ay içinde tekrar tez önerisi savunmasına alınır. Tez önerisi bu savunmada da reddedilen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir." hükmüne yer verildiği görülmektedir.
Bu durumda, davacının yeterlilik sınavında başarılı olması üzerine 6 aylık süre içinde tez önerisi savunmasına girmediği veya bu yönde herhangi girişiminin bulunmadığı, bu halin tez önerisinin reddi anlamına geldiği, bu noktada davacının tez önerisinin birinci defa reddedildiğinin açık olduğu, fakat yukarıda anılan mevzuat hükümlerinde davacının ikinci defa tez önerisi savunmasına girme hakkının bulunduğu ve kendisine tez konusu ve danışmanını değiştirme hakkının da tanındığı, davacının mevzuatla doğan hakkından yararlanabilmesi ve eğitimine devam edebilmesi için yerine getirmesi gereken sorumluluklar ile muhatap olacağı yaptırımların neler olduğundan haberdar edilmesi gerektiği, aksi halin hem davacının mevzuatla verilen telafi hakkını usulüne uygun olarak ne zaman ve nasıl kullanacağını bilememesini doğuracağı, hem de telafisi olan bir eksikliği yerine getirmediğinde uygulanacak sonucu itibarıyla ağır bir yaptırımdan habersiz kalacağı sonucunu doğuracağı, bu nedenle davacının tez önerisi savunma süreci mevzuata uygun yürütülmeksizin (son kez tez önerisi savunma hakkını kullanması yönünde haberdar edilmeksizin) kurumdan ilişiğinin kesilmesine yönelik işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Bu durumda; Mahkeme kararında ve karara yönelik istinaf başvurusunu reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:…sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. Kesin olarak, 07/10/2022 tarihinde oybirliği ile karar verildi.