T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/52
Karar No : 2023/3383
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Otopark İşletmeleri ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından; İstanbul genelindeki alışveriş - ticaret merkezi gibi yerlerin binaya ait hizmet otoparklarına gelen müşterilerden ilk üç saate (0-3 saat) kadar ücret alınmamasına, ilk üç saat dışında alınabilecek ücretin ise İstanbul Büyükşehir Belediyesinin tarife komisyonunca belirlenen ücret oranında alınması doğrultusunda tesis edilen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin (UKOME) … tarih ve … sayılı kararı ile davacı şirketin işlettiği otoparkta (… Alışveriş Merkezi Otoparkı) yapılan denetimde bu karara aykırı davranıldığının 17.05.2017 tarihli tutanakla tespit edildiğinden bahisle 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi ve Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca toplam 3.405,00-TL idari para cezası verilmesine dair … tarih ve … sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümen kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; mevzuat hükümleri incelendiğinde, mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirler almak ve trafikle ilgili sorunları çözümlemek konusunda UKOME’nin yetkisinin bulunduğu, alışveriş ve ticaret merkezleri gibi özellikle halkın yoğun olarak kullandığı, umuma açık nitelikteki yerlerde, müşteri olarak gelen ve yalnızca belirli bir süre için otopark ihtiyacı söz konusu olan kişilerin bu ihtiyaçlarının binaya ait hizmet otoparklarından karşılanması noktasında bir ücretlendirmeye gidilmesinin, binaya ait hizmet otoparklarının tercih edilmeyerek çevre trafiğinin olumsuz etkilenebilmesi sonucunu doğurabileceği dikkate alındığında, olayın ulaşım ve trafikle yakından ilgili olduğu, bu nedenle de UKOME’nin bu konuda düzenleyici nitelikte kararlar almakla görevli ve yetkili olduğunun kabulünün gerekeceği; … tarih ve … sayılı UKOME’nin kararına aykırı olarak otopark ücreti aldığından bahisle davacı şirket hakkında İstanbul Büyükşehir Belediyesi Encümenince verilen … tarih ve … sayılı idari para cezasına gelince, uyuşmazlık konusu olayda, davacı şirket tarafından işletilen otoparkta davalı idare elemanlarınca yapılan denetimde otoparkı 3 saate kadar kullanmalarının karşılığı olarak toplam onbeş (15) araçtan tarife dışı ücret alındığına dair … tarih ve … sayılı tutanağın tutulduğu görülmüş olup, bu tutanak esas alınarak usulsüz alınan her bir ücret için 227,00-TL olmak üzere toplam 3.405,00-TL idari para cezası verilmesinde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, UKOME'nin bu konuda yetkisinin bulunmadığı, farklı fiyatlar belirlendiği, davaya konu uygulamanın iş ve alışveriş alanlarının yaygın olmadığı yerlerde uygulanabileceği belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanmasına, kısmen bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile "İstanbul genelindeki alışveriş ticaret merkezi gibi yerlerin binaya ait hizmet otoparklarına gelen müşterilerden ilk üç saate kadar ücret alınmaması, ilk üç saat dışında alınabilecek ücretin ise İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin tarife komisyonunca belirlenen ücret oranında alınması, bu hususta hazırlanacak bilgilendirme levhalarının otopark girişlerine, otoparkın boş/dolu olup olmadığını belirten bilgi sistemi ile beraber konulmasının" karara bağlandığı, davacı şirketin otoparkının işleteni olduğu … Alışveriş Merkezinde 17.05.2017 tarihinde yapılan denetim ile … gün ve … sayılı UKOME kararına aykırı olarak ilk üç saat için gelen müşterilerden (15 adet araç) ücret alındığının tespiti yönünde tutanak düzenlendiği ve … tarih ve … sayılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Encümen kararı ile 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle, Kabahatler Kanunu'nun 32.maddesi gereğince davacı şirkete 3.405,00-TL idari para cezası verildiği, UKOME'nin … tarih ve … sayılı kararı ile davacı şirkete 3.405,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Encümen kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) bendinde “Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek” Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumluluklarından birisi olarak düzenlenmiş, aynı kanunun 9. maddesinde de “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı ulaşım koordinasyon merkezi kurulur. Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım koordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır…” hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri incelendiğinde, mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirler almak ve trafikle ilgili sorunları çözümlemek konusunda UKOME’nin yetkisinin bulunduğu tartışmasızdır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın, … tarih ve … sayılı UKOME kararına ilişkin kısmı yönünden;
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın anılan kısmının onanması gerekmektedir.
Temyize konu kararın, davacı şirket hakkında idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden;
Uyuşmazlık, yukarıda içeriğine yer verilen UKOME kararına göre otopark ücretinin kimlerden alınıp alınmayacağının belirlenmesi ile çözüme kavuşacaktır. Bu bağlamda UKOME kararına bakıldığında AVM-Ticaret merkezi gibi yerlerin otoparkından ilk üç saat için müşteri olarak gelenlerden otopark ücretinin alınmamasına ilişkin bir karar olduğu görülmektedir. Müşteri Türk Dil Kurumu Sözlüğünde; "Hizmet, mal vb. alan ve karşılığında ücret ödeyen kimse" olarak tanımlandığı görülmekte olup; uyuşmazlığın değerlendirilmesi de bu tanım kapsamında yapılması gerekmektedir. Zira, aksi düşünce söz konusu otoparkların AVM ve Ticaret Merkezlerinin kendi müşterilerine hizmet eden değil de bağımsız bir otopark işletmesi gibi faaliyette bulunan bir işyeri gibi değerlendirilmesi sonucunu ortaya çıkaracaktır. Oysa, bu otoparkların öncelikli hizmet vereceği kitlenin bağlı bulundukları AVM veya Ticaret merkezi müşterileri olduğu açıktır.
Bu hale göre; Ulaşım Koordinason Merkezinin ilk üç saate ilişkin ücret alınmaması yönündeki kararının müşterileri kapsadığı, müşteri kavramının ise hizmet, mal vb. alan ve karşılığında ücret ödeyen kimseye karşılık geldiği, dava konusu encümen kararına esas alınan 17.05.2017 tarihli tespit tutanağında müşteri tanımı içerisinde bulunan kişilerden otopark ücreti alındığına dair somut bir belirlemenin bulunmadığı, eksik inceleme yapıldığı dolayısıyla mezkur UKOME kararına aykırı bir davranışta bulunulduğunun somut tespitlerle ortaya konulamadığı görülmekte olup, bu nedenle dava konusu para cezasının hukuka aykırı olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının,
a) … tarih ve … sayılı UKOME kararına ilişkin kısmının ONANMASINA esasta oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile,
b) Davacı şirket hakkında … -TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA oyçokluğu ile,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 22/06/2023 tarihinde karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Dava, İstanbul genelindeki alışveriş - ticaret merkezi gibi yerlerin binaya ait hizmet otoparklarına gelen müşterilerden ilk üç saate (0-3 saat) kadar ücret alınmamasına, ilk üç saat dışında alınabilecek ücretin ise İstanbul Büyükşehir Belediyesinin tarife komisyonunca belirlenen ücret oranında alınması doğrultusunda tesis edilen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin (UKOME) … tarih ve … sayılı kararı ile davacı şirketin işlettiği otoparkta yapılan denetimde bu karara aykırı davranıldığının 17.05.2017 tarihli tutanakla tespit edildiğinden bahisle 3.405,00-TL idari para cezası verilmesine dair … tarih ve … sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümen kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Dairemiz kararında, ''Ulaşım Koordinason Merkezinin ilk üç saate ilişkin ücret alınmaması yönündeki kararının müşterileri kapsadığı, müşteri kavramının ise hizmet, mal vb. alan ve karşılığında ücret ödeyen kimseye karşılık geldiği, dava konusu encümen kararına esas alınan 15.09.2014 tarihli durum tespit tutanağında müşteri tanımı içerisinde bulunan kişilerden otopark ücreti alındığına dair somut bir belirlemenin bulunmadığı, eksik inceleme yapıldığı dolayısıyla mezkur UKOME kararına aykırı bir davranışta bulunulduğunun somut tespitlerle ortaya konulamadığı..'' gerekçesiyle davacı şirket hakkında idari para cezası verilmesine ilişkin kısım yönünden bozma kararı verildiği görülmekte ise de; ücreti mukabilinde mal veya hizmet satın alınıp alınmamasına bakılmaksızın, alışveriş yapmak üzere alışveriş veya ticaret merkezi gibi yerlere gelen ve otoparkına aracını park eden herkesin müşteri olarak kabul edilmesi ve otoparka park eden hiçbir araçtan ilk üç saat için ücret alınmaması gerekmektedir.
Bunun yanısıra; davacı şirket vekili tarafından her ne kadar, Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik uyarınca müşterilerden otopark ücreti alınabileceği ve UKOME'nin bu hususta karar alma yetkisinin bulunmadığı ileri sürülmekte ise de; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca, büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirler almak ve trafikle ilgili sorunları çözümlemek konusunda UKOME’nin yetkisinin bulunduğu açık olup, alışveriş ve ticaret merkezleri gibi umuma açık nitelikteki yerlere müşteri olarak gelen kişilerin ihtiyaçlarının bu otoparklardan karşılanması noktasında bir ücretlendirmeye gidilmesinin, anılan otoparkların tercih edilmeyerek çevre trafiğinin olumsuz etkilenebilmesi sonucunu doğurabileceği de dikkate alındığında, olayın ulaşım ve trafikle yakından ilgili olduğu ve UKOME’nin bu konuda düzenleyici nitelikte kararlar almakla görevli ve yetkili olduğunun kabulü gerekir.
Açıklanan nedenlerle, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, UKOME kararına yönelik kısmının bu gerekçeyle onanması, idari para cezası verilmesine yönelik kısmının ise onanması gerektiği oyuyla aksi yönde oluşan bozma kararına katılmıyorum.