T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/5273
Karar No : 2022/4661
DAVACI : … Çevre Gıda ve Endüstriyel Analiz Hizmetleri
Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av…
DAVALI : … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av…
DAVANIN_KONUSU : Davacı firmanın yüzme havuz suyu analiz yetkilerinin yetki belgesinde belirtilen süre sonunda sona ereceğine ilişkin işlem ile bu işleme dayanak oluşturan 09/03/2019 tarih ve 30709 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Halk Sağlığı Hizmetlerine Yönelik Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Yetkilendirilmiş laboratuvarlar için uyum geçiş süresi" başlıklı geçici 2. maddesinin 1. fıkrasının iptali istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu tarafından düzenlenen … tarih ve … sayılı Yüzme Havuzu Suyu Numune Alma ve Analiz Yapma Yetki Belgesi ile şirketlerine, Halk Sağlığı Laboratuvarları ve Yetkilendirilmiş Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik esaslarına göre, 07/07/2019 tarihine kadar yüzme havuzu suyundan numune alma ve yüzme havuz suyu analizi yapma yetkisi verildiği, bilahare, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünce kuruluşlarına gönderilen 12/03/2019 tarihli elektronik postada, 09/03/2019 tarih ve 30709 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Halk Sağlığı Hizmetlerine Yönelik Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 28. maddesi ile Halk Sağlığı Laboratuvarları ve Yetkilendirilmiş Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin yürürlükten kaldırıldığı, buna göre, yetkilendirme başvurusu ile ilgili hükümlere yeni Yönetmelikte yer verilmediğinden yeni laboratuvar açılmasına yönelik başvuru taleplerinin kabul edilmeyeceği, mevcut laboratuvarların ise, yeni Yönetmeliğin geçici 2. maddesine istinaden yetki süresi biten laboratuvarlara tekrar analiz yapma yetkisi verilmeyeceğinden yetki belgesi yenileme başvurusunun kabul edilmeyeceği hususunun bildirildiği, dava konusu düzenleme ile Halk Sağlığı Laboratuvarları ve Yetkilendirilmiş Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin yürürlükten kaldırıldığı, eski Yönetmeliğe göre yüzme havuz suyu numune alma ve analiz yapma yetki belgesi verilmiş kamu kurum ve kuruluşları, kamu ve vakıf üniversiteleri, yerel yönetimler ile gerçek ve tüzel kişilere ait yetkilendirilmiş laboratuvarların analiz yetkilerinin yetki belgesinde belirtilen süre sonunda sona ereceği hükmüne yer verildiği, her laboratuvar için tek ve belli bir tarih belirlenmesi gerekirken yetki belgesindeki sürenin esas alınmasının hakkaniyete ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu; yeni yönetmelik ile yetki süresi biten firmalara çalışma izni verilmediği gibi yetki süresi devam eden firmalar tarafından analizlerin yapılacağı, yetki süresi sonuna kadar kalacak firmanın analizler ve analiz ücretlerini tekelinde bulunduracağı, idarelerin genel düzenleyici işlemlerde değişiklik yapmada takdir yetkisinin bulunduğu, ancak, değişiklik yapma sınırının "hukuki güvenlik ilkesi" ile de sınırlandırıldığı, yine, idarelerin tesis ettikleri işlemlerde istikrarlı, kazanılmış haklara saygılı, hukuki güvenlik ilkesine de uygun hareket etmek zorunda olduğu, şirketlerinin davalı idareye güvenmek sureti ile gelecek planları yaptığı, mevzuata uygun hareket ettiği sürece firmasının analiz faaliyetine devam edebileceği düşüncesi ile yatırımlar yaptığı, idarenin, firmalara makul bir süre vererek önlem almalarını sağlamak yerine açıkça firmaları kapatma yolunu tercih ettiği, belirtilen nedenlerle, dava konusu düzenlemenin ve uygulama işleminin Anayasaya, hukuki güvenlik ve eşitlik ilkesine, hakkaniyete ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak, davacı tarafından işbu dava ile iptali istenen mezkur Yönetmelik hükmünün tamamen davacı lehine bir düzenleme olduğu, iptali istemi bakımından menfaati bulunmadığı, “menfaat ihlali” gerçekleşmeksizin açılan davanın öncelikle usul (ehliyet) yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, iptali talep edilen elektronik postanın icrailik ve şekil şartları itibariyle idari işlem niteliği taşımaması sebebiyle kesin ve icrai işlem yokluğu bakımından bireysel işlem yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği; esasa ilişkin olarak, Anayasa'nın 56. maddesi ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 1. maddesi ile Devlete verilen sağlık hizmetlerini yürütme görevinin, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Karamamesi’nin 352. maddesi ile Bakanlıklarına verildiği, dava konusu düzenleme ile Yönetmeliğin 28. maddesi ile yürürlükten kaldırılan Halk Sağlığı Laboratuvarları ve Yetkilendirilmiş Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında yetki belgesi almış laboratuvarların yetkilerinin sona ereceği tarihin belirlendiği, evvelce yetki belgesi almış bulunan laboratuvarların hukuki güvenlik ve hukuki istikrar ilkeleri muvacehesinde hak kaybına uğramamalarının amaçlandığı, halk sağlığı alanında faaliyet gösteren laboratuvarların en temel görevinin, halk sağlığının korunması ve iyileştirilmesi kapsamında birey ve toplum sağlığını etkileyen ve etkileyebilecek etmenleri incelemek ve analizlerini gerçekleştirmek olduğu, bu kapsamda 81 İlde bulunan halk sağlığı laboratuvarlarının yanında, havuz suyundan numune alma ve analiz yapma konusunda yetki almak isteyen ve yönetmelik şartlarını sağlayan özel laboratuvarlara da yürürlükten kaldırılan Yönetmeliğin 25., 26. ve 27. madde hükümlerine göre analiz yapma yetkisi verildiği, buna göre, ülke genelinde 9 ilde toplam 37 laboratuvara yetki verildiği, ancak, uygulamada, havuz suyundan numune alma ve analiz yapma konusunda yetkilendirilen özel laboratuvarlara yapılan denetimlerde, insan sağlığını tehdit edecek boyutta ve bulaşıcı hastalıkların yaygınlaşmasına zemin oluşturacak şekilde laboratuvarların gerçek anlamda görevlerini yapmadıkları hususunun tespit edildiği, bahsi geçen laboratuvarların ticari kaygılardan dolayı havuzdan sadece numune aldıkları analiz yapmadan yapmış gibi göstererek rapor tanzim ettikleri, bu şekilde de işletmeciye düşük fiyattan rapor verdiklerinin belirlendiği; halk sağlığını korumak maksadıyla dava konusu düzenlemenin yapıldığı ve hukuki istikrar ve hukuki güvenlik ilkeleri gereği evvelce yürürlükte bulunan Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yetki belgesi almış işletmelerin yetki belgelerindeki süreye riayet edildiği, anılan düzenlemenin kamu yararı ve hizmet gereklerine ve hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Davacı firmanın analiz yetkilerinin yetki belgesinde belirtilen süre sonunda sona ereceğine ilişkin işlem ile bu işleme dayanak oluşturan 09/03/2019 tarih ve 30709 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Halk Sağlığı Hizmetlerine Yönelik Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Yetkilendirilmiş laboratuvarlar için uyum geçiş süresi" başlıklı geçici 2. maddesinin 1. fıkrasının yeni yönetmelik ile yetki süresi biten firmalara çalışma izni verilmediği gibi yetki süresi devam eden firmalar tarafından analizlerin yapılacağı, yetki süresi sonuna kadar kalacak firmanın analizler ve analiz ücretlerini tekelinde bulunduracağı; idarelerin genel düzenleyici işlemlerde değişiklik yapmada takdir yetkisinin bulunduğu, ancak, değişiklik yapma sınırının "hukuki güvenlik ilkesi" ile de sınırlandırıldığı; yine, idarelerin tesis ettikleri işlemlerde istikrarlı, kazanılmış haklara saygılı, hukuki güvenlik ilkesine de uygun hareket etmek zorunda olduğu, şirketlerinin davalı idareye güvenmek sureti ile gelecek planları yaptığı, mevzuata uygun hareket ettiği sürece firmasının analiz faaliyetine devam edebileceği düşüncesi ile yatırımlar yaptığı, idarenin, firmalara makul bir süre vererek önlem almalarını sağlamak yerine açıkça firmaları kapatma yolunu tercih ettiği; belirtilen nedenlerle, dava konusu düzenlemenin ve uygulama işleminin Anayasaya, hukuki güvenlik ve eşitlik ilkesine, hakkaniyete ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istenilmektedir.
Davalı idare tarafından dava konusu düzenleme ile Yönetmeliğin 28. maddesi ile yürürlükten kaldırılan Halk Sağlığı Laboratuvarları ve Yetkilendirilmiş Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında yetki belgesi almış laboratuvarların yetkilerinin sona ereceği tarihin belirlendiği, evvelce yetki belgesi almış bulunan laboratuvarların hukuki güvenlik ve hukuki istikrar ilkeleri muvacehesinde hak kaybına uğramamalarının amaçlandığı; halk sağlığı alanında faaliyet gösteren laboratuvarların en temel görevinin, halk sağlığının korunması ve iyileştirilmesi kapsamında birey ve toplum sağlığını etkileyen ve etkileyebilecek etmenleri incelemek ve analizlerini gerçekleştirmek olduğu, bu kapsamda 81 İlde bulunan halk sağlığı laboratuvarlarının yanında, havuz suyundan numune alma ve analiz yapma konusunda yetki almak isteyen ve yönetmelik şartlarını sağlayan özel laboratuvarlara da yürürlükten kaldırılan Yönetmeliğin 25., 26. ve 27. madde hükümlerine göre analiz yapma yetkisi verildiği, buna göre, ülke genelinde 9 ilde toplam 37 laboratuvara yetki verildiği; ancak, uygulamada, havuz suyundan numune alma ve analiz yapma konusunda yetkilendirilen özel laboratuvarlara yapılan denetimlerde, insan sağlığını tehdit edecek boyutta ve bulaşıcı hastalıkların yaygınlaşmasına zemin oluşturacak şekilde laboratuvarların gerçek anlamda görevlerini yapmadıkları hususunun tespit edildiği; bahsi geçen laboratuvarların ticari kaygılardan dolayı havuzdan sadece numune aldıkları analiz yapmadan yapmış gibi göstererek rapor tanzim ettikleri, bu şekilde de işletmeciye düşük fiyattan rapor verdiklerinin belirlendiği; halk sağlığını korumak maksadıyla dava konusu düzenlemenin yapıldığı ve hukuki istikrar ve hukuki güvenlik ilkeleri gereği evvelce yürürlükte bulunan Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yetki belgesi almış işletmelerin yetki belgelerindeki süreye riayet edildiği, anılan düzenlemenin kamu yararı ve hizmet gereklerine ve hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
Yönetmelik; halk sağlığına yönelik hizmet veren laboratuvarların kuruluşu, sınıflandırılması, görev ve faaliyetlerinin düzenlenmesi, açılması, yetkilendirilmesi ve denetlenmesi ile yüzme havuz suyu analizi yapan kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler ile gerçek ve tüzel kişilere ait laboratuvarların denetlenmesi ile ilgili usul ve esasları belirlemek amacıyla yürürlüğe konmuş olup, halk sağlığı alanında faaliyet gösteren klinik dışı laboratuvarları kapsamaktadır.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 361. maddesinde Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün görevleri "a) Halk sağlığını korumak ve geliştirmek, sağlık için risk oluşturan faktörlerle mücadele etmek,
b) Birinci basamak sağlık hizmetlerini yürütmek, bu amaçla birinci basamak sağlık kuruluşlarını kurmak ve işletmek, gerektiğinde bunları birleştirmek, ayırmak, nakletmek veya kapatmak,
c) Bulaşıcı, bulaşıcı olmayan, kronik hastalıklar ve kanser ile anne, çocuk, ergen, yaşlı ve engelli gibi risk gruplarıyla ilgili olarak izleme, sürveyans, inceleme, araştırma, bağışıklama ve kontrol çalışmaları yapmak, bunlarla ilgili verilerin toplanmasını sağlamak, belirlenen hedefler doğrultusunda plan ve programlar hazırlamak, uygulamaya koymak, denetlenmesini sağlamak, değerlendirmek ve gerekli önlemleri almak.
ç) Yaşam kalitesini yükseltecek alışkanlıkları kazandırarak toplumdaki tüm bireylerin sağlığını geliştirmek; hatalı beslenme alışkanlıkları, obezite, sigara ve benzeri zararlı maddelerin yol açtığı sağlık riskleri ve tehditleri ile mücadele etmek, bu hususları izlemek, araştırmak, veri toplanmasını sağlamak ve değerlendirmek,
d) Birey, toplum ve çevre sağlığını etkileyen ve genel sağlığı ilgilendiren her tür etkeni incelemek, teşhis etmek, değerlendirmek ve kontrol etmek üzere gerekli laboratuvar hizmetlerinin organizasyonunu sağlamak ve ulusal referans laboratuvarı kurmak ve işletmek, içme suları, biyosidal ürünler gibi görev alanına giren konularda tüketici güvenliği ile ilgili tedbirleri almak ve buna yönelik her türlü iş ve işlemi tesis etmek,
e) Sağlık tehditlerine yönelik erken uyarı ve cevap geliştirilmesi amacıyla gerekli organizasyonu sağlamak, halk sağlığını tehdit eden konularda gereken tüm tedbirleri almak ve gerektiğinde müeyyide uygulamak,
f) Biyolojik ürünler ve test materyali ile benzeri ürünlerle ilgili araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde bulunmak, bu ürünleri temin etmek veya edilmesini sağlamak, ürettirmek ve gerektiğinde üretmek,
g) Görev ve sorumluluk alanıyla ilgili olarak hizmet standardizasyonunu sağlamak, meslek personelinin yetişmesi için ilgili kurumlarla işbirliği yaparak eğitim programları hazırlamak, eğitim ve yayın faaliyetinde bulunmak,
ğ) Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak."olarak sayılmıştır.
Dava konusu düzenleme ile, Yüzme havuz suyu numune alma ve analiz yapma yetki belgesi verilmiş kamu kurum ve kuruluşları, kamu ve vakıf üniversiteleri, yerel yönetimler ile gerçek ve tüzel kişilere ait yetkilendirilmiş laboratuvarların analiz yetkilerinin yetki belgesinde belirtilen süre sonunda sona ereceği düzenlenmiştir.Düzenlemede dayanağı mevzuatın verdiği yetkilere ve amaçlarına aykırılık bulunmamaktadır.
Davacı tarafından hukuki güvenlik ilkesinin ihlal edildiği ileri sürülmekteyse de,geçiş hükmü ile yetki belgesinin sonuna kadar çalışma izni devam ettiğinden bu iddia yerinde görülmemiştir.
Dava konusu bireysel işlemde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 25/10/2022 tarihinde, davacı vekili Av...ın ve davalı idare vekili Av....'un geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Davalı idarenin usuli itirazları yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi.
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı şirket, ... tarih ve ... numaralı (07/07/2019 tarihine kadar geçerli) yüzme havuzu suyu numune alma ve analiz yapma yetki belgesi ile 22/01/2015 tarihli ve 29244 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan (mülga) Halk Sağlığı Laboratuvarları ve Yetkilendirilmiş Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında faaliyet göstermekte iken, 09/03/2019 tarih ve 30709 sayılı Resmî Gazete'de Halk Sağlığı Hizmetlerine Yönelik Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik yayımlanmış, bu Yönetmeliğin 28. maddesiyle önceki Yönetmelik yürürlükten kaldırılmış, yüzme havuz suyu analizi yapma yetkisine yönelik olarak yeni yetki belgesi verilmesine ilişkin düzenleme sevk edilmemiş, yalnızca mevcut laboratuvarların analiz ücretleri ile denetimlerine ve uygulanacak yaptırımlara ilişkin kurallara yer verilmiş, "Yetkilendirilmiş laboratuvarlar için uyum geçiş süresi" başlıklı geçici 2. maddesinin 1. fıkrasında da mülga Yönetmeliğe göre verilen yetki belgelerinin süresi sonunda sona ereceği öngörülmüş; anılan geçiş hükmüne istinaden tesis edilen davacı firmanın analiz yetkilerinin yetki belgesinde belirtilen süre sonunda sona ereceğine ilişkin işlem elektronik posta yoluyla davacı şirkete bildirilmiştir.
Bunun üzerine, davacı firmanın analiz yetkilerinin yetki belgesinde belirtilen süre sonunda sona ereceğine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan 09/03/2019 tarih ve 30709 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Halk Sağlığı Hizmetlerine Yönelik Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Yetkilendirilmiş laboratuvarlar için uyum geçiş süresi" başlıklı geçici 2. maddesinin 1. fıkrasının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat :
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 352. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, halk sağlığının korunması ve geliştirilmesi, hastalık risklerinin azaltılması ve önlenmesi için çalışmalar yapmak; (b) bendinde, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerinin yürütmek Sağlık Bakanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmış; 361. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, halk sağlığını korumak ve geliştirmek, sağlık için risk oluşturan faktörlerle mücadele etmek; (c) bendinde, bulaşıcı, bulaşıcı olmayan, kronik hastalıklar ve kanser ile anne, çocuk, ergen, yaşlı ve engelli gibi risk gruplarıyla ilgili olarak izleme, sürveyans, inceleme, araştırma, bağışıklama ve kontrol çalışmaları yapmak, bunlarla ilgili verilerin toplanmasını sağlamak, belirlenen hedefler doğrultusunda plan ve programlar hazırlamak, uygulamaya koymak, denetlenmesini sağlamak, değerlendirmek ve gerekli önlemleri almak; (d) bendinde, birey, toplum ve çevre sağlığını etkileyen ve genel sağlığı ilgilendiren her tür etkeni incelemek, teşhis etmek, değerlendirmek ve kontrol etmek üzere gerekli laboratuvar hizmetlerinin organizasyonunu sağlamak ve ulusal referans laboratuvarı kurmak ve işletmek, içme suları, biyosidal ürünler gibi görev alanına giren konularda tüketici güvenliği ile ilgili tedbirleri almak ve buna yönelik her türlü iş ve işlemi tesis etmek Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında sayılmış; 508. maddesinde ise, "Bakanlık görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 361. maddesi ve 508. maddesine dayanılarak Sağlık Bakanlığı tarafından halk sağlığına yönelik hizmet veren laboratuvarların kuruluşu, sınıflandırılması, görev ve faaliyetlerinin düzenlenmesi, açılması, yetkilendirilmesi ve denetlenmesi ile yüzme havuz suyu analizi yapan kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler ile gerçek ve tüzel kişilere ait laboratuvarların denetlenmesi ile ilgili usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanan Halk Sağlığı Hizmetlerine Yönelik Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik 09/03/2019 tarih ve 30709 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, "analiz yapma yetkisi", Bakanlık laboratuvarları ve yüzme havuz suyu analizi yapan kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler ile gerçek ve tüzel kişilere ait laboratuvarlara verilen yetki şeklinde; (d) bendinde, "halk sağlığı laboratuvarı", halk sağlığının korunması ve iyileştirilmesi kapsamında birey ve toplum sağlığını etkileyen ve etkileyebilecek etmenleri inceleyen ve görev alanıyla ilgili klinik ve klinik dışı laboratuvar hizmetleri sunan Bakanlık laboratuvarı şeklinde; (l) bendinde, "yetkilendirilmiş laboratuvar", yüzme havuz suyu analizlerinde Genel Müdürlükçe yetki verilmiş kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler ile gerçek ve tüzel kişilere ait laboratuvar şeklinde tanımlanmış; 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, "6 ncı maddenin birinci fıkrasındaki hizmet tipine göre Bakanlık sorumluluğunda bulunan içme-kullanma suları, kaynak suları, içme suları ve doğal mineralli suların ruhsat, denetim izleme, kontrol izleme analizleri ile piyasa gözetimi ve denetimi kapsamındaki analizlerini, kaplıca suları, havuz suları, yüzme suları, sularda legionella analizleri, talassoterapi amaçlı deniz suyu analizleri ve hemodiyaliz çözeltilerinin dilüsyonunda kullanılan suların analizleri, peloid analizleri, çalışan sağlığına yönelik analizler, biyosidal ürün analizleri, kimyasal silah sözleşmesi ile ilişkili kimyasal maddelerin çevresel ve biyolojik örneklerdeki tanı ve doğrulamasına yönelik analizler ile “C” tipi muayene kuruluşu olarak akredite ve/veya yetkin olduğu testlerde performans nitelendirilmesi ölçümlerini yapmak."; (d) bendinde, "Salgın veya olay araştırması amacıyla aktif vaka bulma çalışmaları dahil, Müdürlük tarafından ilde endemik, epidemik ve/veya halk sağlığı problemi olduğu belirlenen durumların araştırılmasına katılmak, salgın durumlarında olaya maruz kalmış birey, hayvan ve çevresel numunelerin toplama işleminde gerektiğinde Müdürlüğe yardımcı olmak, analizlerini yapmak, gereken numuneleri referans yetkili laboratuvara göndermek." laboratuvarın görevleri arasında sayılmış; 28. maddesinde, "22/1/2015 tarihli ve 29244 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Halk Sağlığı Laboratuvarları ve Yetkilendirilmiş Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır." kuralına yer verilmiş; "Yetkilendirilmiş laboratuvarlar için uyum geçiş süresi" başlıklı geçici 2. maddesinde, "(1) Yüzme havuz suyu numune alma ve analiz yapma yetki belgesi verilmiş kamu kurum ve kuruluşları, kamu ve vakıf üniversiteleri, yerel yönetimler ile gerçek ve tüzel kişilere ait yetkilendirilmiş laboratuvarların analiz yetkileri yetki belgesinde belirtilen süre sonunda sona erer.
(2) Yetkilendirilmiş laboratuvarların yetki süresi içerisinde Müdürlükçe Ek-2’ye göre denetlemesi yapılır ve Ek-3’e göre yaptırımlar uygulanır.
(3) Müdürlük, gerektiğinde, yetkilendirilmiş laboratuvarları denetlemek amacıyla numuneyi halk sağlığı laboratuvarı ile eş zamanlı olarak çalıştırır. İtiraz durumunda şahit numune nihai analiz sonucu için Genel Müdürlüğün belirlediği referans yetkili laboratuvara gönderilir.
(4) Yetkilendirilmiş laboratuvarların analiz ücretleri Bakanlık tarafından belirlenir. Yetkilendirilmiş laboratuvarlar analizlere ait belirlenen fiyat tarifesinin altında ücret uygulayamaz ve bulunduğu il sınırı dışında diğer illerden numune alamaz, analiz yapamaz.
(5) Yetkilendirilmiş laboratuvarlardan, bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında, fiilleri 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında ayrı bir suç teşkil etmemesi durumunda 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 282 nci maddesi çerçevesinde işlem tesis edilir.
(6) Yetkilendirilmiş laboratuvarın yaptırımlarından 'Düzeltildiği ispatlanana kadar askıya alınır.' yaptırımı ile 'faaliyet durdurma' yaptırımı Müdürlükçe, 'Analiz yetki belgesi iptal edilir.' yaptırımı ise Müdürlüğün teklifi ile Genel Müdürlükçe yapılır." düzenlemesi yer almıştır.
Söz konusu Yönetmeliğin 28. maddesiyle yürürlükten kaldırılan (Mülga) Halk Sağlığı Laboratuvarları ve Yetkilendirilmiş Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, "analiz yapma yetkisi", kurum laboratuvarları ve yüzme havuz suyu analizi yapmak isteyen kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler ile gerçek ve tüzel kişilere ait laboratuvarlara verilen yetki şeklinde; (j) bendinde, "yetkilendirilmiş laboratuvar", kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler ile gerçek ve tüzel kişilere ait laboratuvarlara yüzme havuz suyu analizlerinde Kurumca yetki verilen laboratuvar şeklinde tanımlanmış; 25. ve 26. maddelerinde, yetkilendirme başvurusu, inceleme süreci, analiz yetki belgesi verilmesi aşamalarına yönelik düzenlemeler öngörülmüş; 27. maddesinde, "(1) Analiz yetki belgesinde yer alan hususların değiştirilmek istenilmesi, analiz yetki belgesinin kaybolması veya tahrip olması durumlarında yeni analiz yetki belgesi düzenlenir. Kaybolma haricindeki yenileme taleplerinde eski analiz yetki belgesi Kuruma iade edilir.
(2) Analiz yetki belgesinin geçerlilik süresi dört yıldır. Süre bitiminin en az onbeş iş günü öncesinde yenileme için Kuruma müracaat edilir. ...
(4) Geçerlilik süresinin bitimine kadar yenileme işlemleri tamamlanmamış laboratuvarların analiz yetkisi askıya alınır. Geçerlilik süresinin bitiminden sonra yapılan yenileme talepleri yeni müracaat olarak değerlendirilir." kuralı düzenlenmiştir.
Dava Konusu Düzenlemenin İncelenmesi:
Yukarıda yer verilen düzenlemelerin birlikte incelenmesinden; mülga Yönetmeliğe göre, yüzme havuz suyu numune alma ve analiz yapma işlemlerinin, halk sağlığı laboratuvarlarının yanı sıra kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler ile gerçek ve tüzel kişilere ait olup Halk Sağlığı Kurumunca yetki verilen laboratuvarlarca da yapılmasına izin verildiği, ancak uygulamada yetkilendirilmiş laboratuvarlara yapılan denetimler sırasında halk sağlığı için risk oluşturabilecek önemli hususların tespit edilmesi üzerine, yayımlanan dava konusu Yönetmelikle; kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler ile gerçek ve tüzel kişilere ait laboratuvarlar bakımından yüzme havuz suyu numune alma ve analiz yapma hususunda yeni yetki belgesi verilmesine yönelik düzenleme sevk edilmediği, anılan kapsamdaki mevcut laboratuvarların yalnızca analiz ücretleri ile denetim ve haklarında uygulanacak yaptırımlara ilişkin kurallara yer verildiği, bu suretle söz konusu işlemleri yapma yetkisinin sadece halk sağlığı laboratuvarlarına bırakıldığı, dava konusu düzenleme ile de daha önce yetkilendirilmiş laboratuvarların analiz yetkilerinin yetki belgelerinde belirtilen sürenin sonunda sona ereceğinin açıkça hükme bağlandığı görülmektedir.
Bu durumda, halk sağlığını korumak, geliştirmek, sağlık için risk oluşturan faktörleri ortadan kaldırmak ya da en aza indirmek ve gerekli laboratuvar hizmetlerinin organizasyonunu sağlamak ile görevli bulunan davalı idarece, uygulamada ortaya çıkan ve insan sağlığını tehdit edecek boyutta bulaşıcı hastalıkların yaygınlaşmasına zemin oluşturacak nitelikte bulunan suiistimal ve ihmallerin bertaraf edilerek usulüne ve gerçeğe uygun şekilde analiz yapılmasını temin etmek amacıyla getirildiği anlaşılan dava konusu düzenlemede üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacı tarafından, kazanılmış haklara saygı ve hukuki güvenlik ilkelerinin ihlal edildiği iddia edilmekte ise de; dava konusu düzenlemenin kamu sağlığını ilgilendirmesi, hizmet niteliğinin artırılmasına yönelik öngörülmesi ve yetki belgesinde belirtilen sürenin sonuna kadar yetkilendirilmiş laboratuvar olarak çalışma imkanı tanıması karşısında, bu iddiaya itibar edilmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL duruşmalı vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 25/10/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.