Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/5600 E. , 2020/12817 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/5600
Karar No : 2020/12817
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) …
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI) …. Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : 1- … Belediye Başkanlığı
2- ….
İSTEMİN KONUSU : …. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…., K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Mersin İli, Silifke İlçesi, … Mahallesi, … pafta, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca düzenlenen 17/09/2014 tarihli yapı tatil tutanağı ile inşaatın yasal hale getirilmesi için 30 gün süre verildiği, aksi halde 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca işlem yapılacağının bildirilmesine ilişkin … Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıya …TL para cezası verilmesine yönelik tesis edilen ve … Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı ile bildirilen … Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; yerinde yaptırılan keşif sonrasında hazırlanan bilirkişi raporunun ve dosyanın birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazda …. tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edilen imalatların ruhsat ve eki projesine aykırı olduğu, toplam aykırılıktan etkilenen alanın yapı tatil tutanağında belirlenen miktardan daha fazla olduğu, (yapı tatil tutanağı ve imar cezası hesaplama raporunda ruhsata ve projeye aykırı 63,20 metrekare kapalı alan, 69,60 metrekare sundurma belirlenmiş iken, keşif ve bilirkişi sonucunda hazırlanan raporda 68,28 metrekare kapalı alan, 89,94 metrekare sundurma belirlendiği), sundurmanın ön bahçe ve yan bahçe mesafeleri içerisinde çekme mesafeleri içerisinde çekme ve bahçe mesafelerine tecavüz edilerek oluşturulduğu, belirlenen yapı sınıfı gruplarının doğru olduğu, davalı idarece 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken para cezası miktarının 4.890,37-TL olması gerektiği, 17/09/2014 tarihli yapı tatil zaptının bildirilmesine ve inşaatın yasal hale getirilmesi için 30 gün süre verildiğinin, aksi halde 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca işlem yapılacağının bildirilmesine ilişkin tesis edlen … Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün … tarih ve …. sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu para cezasının ...TL'lik kısmının iptaline, davanın geri kalan kısmının ise reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : 1- Davacı tarafından, dava konusu işlemin dayanağı yapı tatil tutanağında ruhsata aykırı olmayan imalatların da ölçüme dahil edildiği, dava konusu encümen kararı ile verilen …-TL para cezası miktarının hesaplama yönteminin belirli olmadığı ileri sürülmektedir.
2- Davalı tarafından, dava konusu para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinde öngörülen kriterlere uygun olarak belirlendiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : 1- Davalı tarafından, İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
2- Davacı : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ….'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin kısmen reddi, kısmen kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Mersin İli, Silifke İlçesi, … Mahallesi, … pafta, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan Gözde Sitesi, … Blok zemin katında … bağımsız bölümün yol cephesinde 2,80 m x 1,50 m ebadında kapalı alan ve 1. kat üzeri teras katta 4,28 m x 0.90 m , 9,20 m x 4,20 m ve 4,10 m x 1,60 m ölçülerinde olmak üzere toplam 63,20 m2'lik kapalı alan, ayrıca zemin katta bahçe mesafesi içerisinde 11,60 m x 6,00 m ebatlarında (69,6 m2'lik) gölgelik yapıldığı hususu, 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca düzenlenen 17/09/2014 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edilmiş; Silifke Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 18/09/2014 tarih ve 6164 sayılı işlemi ile anılan yapı tatil tutanağı bildirilmiş ve inşaatın yasal hale getirilmesi için 30 gün süre verildiği, aksi halde 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca işlem yapılacağı hususu belirtilmiştir.
Anılan yapı tatil tutanağı esas alınarak, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 13.455,25-TL para cezası verilmesine ilişkin … Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı tesis edilmiştir.
Bunun üzerine, … tarihli yapı tatil zaptı ile inşaatın yasal hale getirilmesi için 30 gün süre verildiği, aksi halde 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca işlem yapılacağının bildirilmesine ilişkin … Belediye Başkanlığı İmar ve …Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıya 13.455,25-TL para cezası verilmesine yönelik tesis edilen ve … Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı ile bildirilen … Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesi kararının Silifke Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 18/09/2014 tarih ve 6164 sayılı işlemine ilişkin kısmı hakkında;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyize konu İdare Mahkemesi kararının Silifke Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 18/09/2014 tarih ve 6164 sayılı işlemine ilişkin kısmında; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
İdare Mahkemesi kararının Silifke Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararına ilişkin kısmına gelince;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 2. fıkrasında; idari yargı yetkisinin, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu, idari mahkemelerin, yerindelik denetimi yapamayacakları, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller" başlıklı 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. (Değişik cümle: 3/11/2016-6754/49 md.) Ancak genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz..." hükmüne; "Bilirkişi açıklamalarının tespiti ve rapor" başlıklı 279. maddesinin 4. fıkrasında, "Bilirkişi, raporunda ve sözlü açıklamaları sırasında çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hâkim tarafından yapılması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, söz konusu (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmış, bu artırım sebepleri uyarınca tespit edilen miktarların (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı düzenlenmiştir.
2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca, idareler, yargı kararı ile işlem tesisine zorlanamayacağı gibi, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı da verilemeyeceğinden, 3194 sayılı Kanun'un 42/2. maddesinin (a) bendinde öngörülen kriterlere göre temel para cezasına, (c) bendinde öngörülen artırım sebebi veya sebeplerinin uygulanması koşullarının oluşmadığının anlaşılması halinde, para cezasının hukuka aykırılığı tespit edilen artırım sebebine isabet eden kısmının iptaline karar verilmesi gerektiği, idare tarafından uygulanmayan artırım nedenlerinin uygulanması suretiyle işlemin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı idari yargı denetimi yetkisi aşılarak, idari eylem ve işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu encümen kararı ile 63,20 m2'lik ruhsata aykırı imalat yapıldığından bahisle, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca belirlenen temel para cezasına, aynı fıkranın (c) bendinin 5., 7., 8., 10. ve 13. alt bentleri uyarınca artırım uygulandığı; İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen bilirkişi raporunda ise, davalı idare tarafından para cezasının hesabında dikkate alınan ve yapı tatil tutanağında belirlenen 63,20 m2'lik imalatın yanı sıra (bilirkişi para cezası hesaplamasında aykırılıktan etkilenen alan, 68,28 m2 olarak hesaplanmıştır), yapı tatil tutanağında yer alan ancak davalı idare tarafından para cezası hesabında dikkate alınmayan 89,94 m2'lik imalat üzerinden para cezası hesaplaması belirlendiği; öte yandan, söz konusu iki farklı imalat için, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca belirlenen temel para cezasına, aynı fıkranın (c) bendinin 5., 10., 12. ve 13. alt bentler uyarınca artırım uygulanarak para cezasının hesaplandığı; İdare Mahkemesince bilirkişi raporunda yukarıda belirtildiği biçimde hesaplanan para cezası, 13. alt bent uyarınca yapılan artırım haricinde dikkate alınarak, para cezasının 8.564,87-TL'lik kısmının iptaline, davanın geri kalan kısmının ise reddine karar verildiği görülmektedir.
Uyuşmazlıkta; davalı idare tarafından 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca yalnızca 63,20 m2'lik yapı hakkında temel para cezası belirlenmesine karşın, İdare Mahkemesince yaptırılan ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda anılan imalatın aykırılıktan etkilenen alanın 63,20 m2 değil, 68,28 m2 olduğu belirtilerek, anılan etkilenen alan üzerinden para cezasının hesaplandığı; öte yandan, davalı idare tarafından dava konusu işlemin dayanağı yapı tatil tutanağı ile tespit edilen ve fakat hakkında para cezası uygulanmayan 89,94 m2'lik (yapı tatil tutanağında 69,60 m2'lik gölgelik olarak belirlenmiştir.) imalat nedeniyle de para cezası hesaplandığı; ayrıca davalı idare tarafından 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinin 12. alt bendi uyarınca artırım yapılmadığı halde, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan para cezası hesaplamasında anılan alt bent uyarınca artırım uygulanarak para cezasının belirlendiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; İdare Mahkemesince, sadece davalı idare tarafından uygulanan 63,20 m2'lik imalata ilişkin bir değerlendirme yapılması ve idarece uygulanan artırım nedenleriyle sınırlı hukuki inceleme yapılarak dava konusu para cezasının hukuka uygunluğunun denetlenmesi gerekirken; idarenin yerine geçilerek, tespite konu imalatın aykırılıktan etkilediği alanın artırılması, idarenin tespit ettiği ve fakat para cezası uygulamadığı başka bir imalat hakkında para cezası uygulanması ve idarece uygulanmayan artırım nedeni dikkate alınarak para cezasının hesaplanması sonucunda, para cezasının kısmen iptali, kısmen davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Öte yandan; İdare Mahkemesince, tespite konu 63,20 m2'lik imalat nedeniyle, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca belirlenen temel para cezasına (1.546,20-TL), aynı fıkranın (c) bendinin 5. (309,30-TL) ve 10. (1.546,50-TL) alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasında hukuka aykırılık; 7., 8. ve 13. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasında ise hukuka uyarlık bulunmadığı hususlarının göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
Diğer taraftan, dava konusu imar para cezasına ilişkin hesaplama raporunda, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin (c) bendinin 5. 7., 10. ve 13. alt bentleri uyarınca uygulanan artırımlar sonucu belirlenen tutarlarda "hesaplama hatası" yapıldığı hususunun da, İdare Mahkemesince, bozma kararı üzerine verilecek kararda dikkate alınması gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Tarafların temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2.Yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın kısmen reddine, dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin temyize konu …. İdare Mahkemesinin …. tarih ve E:…, K:…. sayılı kararın … Belediye Başkanlığı İmar ve … Müdürlüğünün …. tarih ve …. sayılı işlemine ilişkin kısmının ONANMASINA; … Belediye Encümeninin …. tarih ve … sayılı kararına ilişkin kısmının ise BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 15/12/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.ar verildi.