T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/5657
Karar No : 2023/885
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) … Başkent Çimento Sanayii ve
Ticaret A. Ş.
VEKİLİ : …
2- (DAVALILAR)
I- … Genel Müdürlüğü
II- …Vergi Dairesi Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … ili, … ilçe sınırları içinde S. … sayılı ruhsat sahasında üretilen II. Grup kalker madeni işletme ruhsatı ve maden işletme izni bulunan davacı şirket tarafından, maden ruhsat sahasında 2013 ve 2014 yıllarına ait satış bilgi formlarının teşviksiz olarak düzenlenerek yeniden verilmesi, aksi takdirde 21.925,00 TL idari para cezası uygulanacağı ve bu yıllara ait Devlet hakkının gecikme faizi ile birlikte yatırılması gerektiğine ilişkin … tarih ve …. sayılı işlem ile 2013 yılı Devlet hakkı için tesis edilen 25/08/2017 tarih ve 22.907,27 TL tutarındaki tahakkuk işlemi, bu işleme bağlı olarak gecikme zammı ile birlikte 12.084,36 TL tutarındaki tahsil işlemi, 2014 yılı Devlet hakkı için tesis edilen 25/08/2017 tarih ve 14.419,01 TL tutarındaki tahakkuk işlemi ve bu işleme bağlı olarak gecikme zammı ile birlikte 5.180,30 TL tutarındaki tahsil işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 9. maddesine göre teşvik indiriminin I. Grup madenler için uygulanmayacağının belirtildiği, dava konusu kalker madeninin ise II (a) grubu maden olduğu, öte yandan kalker madeninin (kireç taşı) doğrudan doğruya kaba inşaat, baraj, gölet, liman, yol gibi yapılarda kullanılan bir yapı hammaddesi olmadığı, başkaca maddeler ve madenlerle bir araya gelmek suretiyle kaba inşaatlarda kullanılan çimentoyu meydana getirdiği, yani kaba inşaatlarda kullanılan ve yapı hammaddesi olan çimentonun hammaddelerinden biri olduğu, davacı şirketin sahadan çıkardığı kalkerin çeşitli işlemlere tabi tutularak kendine ait çimento fabrikasında işlediği, başka bir deyişle kalkerin sahadan çıkarıldığı şekliyle yapı maddesi olarak kullanılmadığı anlaşıldığından, çıkardığı kalker madenini çimento fabrikasında işlemek suretiyle ek katma değer sağlayan davacı şirketin teşvik indiriminden yararlandırılması gerektiği, davacı şirket tarafından üretilen ve şirket tesislerinde çimento üretiminde değerlendirilen kalker madeninin II (a) grubu maden olarak nitelendirilmesi gerektiği , 3213 sayılı Kanun'un 9.maddesi gereği üretilen kalker madeninin karşılığı olan Devlet hakkına % 50 indirim uygulanmasının gerektiği sonucuna varıldığından 2013 ve 2014 yılları için verilen satış bilgi formlarının teşviksiz revize edilmesi ve toplam 54.590,94 TL Devlet hakkı payının ödenmesi gerektiği yolundaki dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırılığı ortaya konulduğundan, davacı tarafından ödenen 54.590,94 TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece hesaplanarak davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davanın aynı zamanda tam yargı davası olduğu gözetilerek vekalet ücreti ve harcın nisbi olarak hesaplanması gerektiği ve de vekalet ücreti ile yargılama giderlerinden sadece Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın sorumlu tutulması gerektiği davalı idareler tarafından 3213 sayılı Maden Kanununda değişiklik yapan 5995 sayılı Kanunun 06.11.2010 tarihinde yürürlüğe girmesini müteakip düzenlenen Madencilik Faaliyeti Uygulama Yönetmeliğinde önceki yıllarda Çimento sanayinde kullanılan II, III ve IV. Gruptaki madenlerin %50 teşvik kapsamında olmasına dair herhangi bir husustan söz edilmediği, Yönetmelikte açıkça çimento, kireç, seramik, tuğla- kiremit, cam, kalsit üretiminde sanayi hammadesi olarak kullanılan madenler için bu madenlerin işlenerek kırılmış, öğütülmüş ve boyutlandırılmış hali ile oluşan piyasa satış fiyatı dikkate alınarak işlemler için yapılan maliyetler çıkarılarak ocak başı fiyatının belirleneceğinin yer aldığı, çimentonun hammadesi olan kalker için teşvik uygulanmaması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAF SAVUNMALARI : Taraflarca, karşı taraf istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi…. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 28/02/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
X- Dava,… ili, … ilçe sınırları içinde S. … sayılı ruhsat sahasında üretilen II. Grup kalker madeni işletme ruhsatı ve maden işletme izni bulunan davacı şirket tarafından, maden ruhsat sahasında 2013 ve 2014 yıllarına ait satış bilgi formlarının teşviksiz olarak düzenlenerek yeniden verilmesi, aksi takdirde 21.925,00 TL idari para cezası uygulanacağı ve bu yıllara ait Devlet hakkının gecikme faizi ile birlikte yatırılması gerektiğine ilişkin 07/07/2017 tarih ve 419407 sayılı işlem ile 2013 yılı Devlet hakkı için tesis edilen 25/08/2017 tarih ve 22.907,27 TL tutarındaki tahakkuk işlemi, bu işleme bağlı olarak gecikme zammı ile birlikte 12.084,36 TL tutarındaki tahsil işlemi, 2014 yılı Devlet hakkı için tesis edilen 25/08/2017 tarih ve 14.419,01 TL tutarındaki tahakkuk işlemi ve bu işleme bağlı olarak gecikme zammı ile birlikte 5.180,30 TL tutarındaki tahsil işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 9. maddesine göre teşvik indiriminin I. Grup madenler için uygulanmayacağının belirtildiği, dava konusu kalker madeninin ise II (a) grubu maden olduğu, öte yandan kalker madeninin (kireç taşı) doğrudan doğruya kaba inşaat, baraj, gölet, liman, yol gibi yapılarda kullanılan bir yapı hammaddesi olmadığı, başkaca maddeler ve madenlerle bir araya gelmek suretiyle kaba inşaatlarda kullanılan çimentoyu meydana getirdiği, yani kaba inşaatlarda kullanılan ve yapı hammaddesi olan çimentonun hammaddelerinden biri olduğu, davacı şirketin sahadan çıkardığı kalkerin çeşitli işlemlere tabi tutularak kendine ait çimento fabrikasında işlediği, başka bir deyişle kalkerin sahadan çıkarıldığı şekliyle yapı maddesi olarak kullanılmadığı anlaşıldığından, çıkardığı kalker madenini çimento fabrikasında işlemek suretiyle ek katma değer sağlayan davacı şirketin teşvik indiriminden yararlandırılması gerektiği, davacı şirket tarafından üretilen ve şirket tesislerinde çimento üretiminde değerlendirilen kalker madeninin II (a) grubu maden olarak nitelendirilmesi gerektiği, 3213 sayılı Kanun'un 9.maddesi gereği üretilen kalker madeninin karşılığı olan Devlet hakkına % 50 indirim uygulanmasının gerektiği sonucuna varıldığından 2013 ve 2014 yılları için verilen satış bilgi formlarının teşviksiz revize edilmesi ve toplam 54.590,94 TL Devlet hakkı payının ödenmesi gerektiği yolundaki dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırılığı ortaya konulduğundan, davacı tarafından ödenen 54.590,94 TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece hesaplanarak davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş olup, davalı idarenin istinaf başvurusu Bölge İdare Mahkemesince reddedilmiştir.
Hem davacı hem davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmiştir.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madenler" başlıklı 2. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde, "Yer kabuğunda ve su kaynaklarında tabii olarak bulunan, ekonomik ve ticari değeri olan petrol, doğal gaz, jeotermal ve su kaynakları dışında kalan her türlü madde bu Kanuna göre madendir. Madenler aşağıda sıralanan gruplara göre ruhsatlandırılır:
I. Grup madenler
a) İnşaat ile yol yapımında kullanılan ve tabiatta doğal olarak bulunan kum ve çakıl.
b) Tuğla-kiremit kili, Çimento kili, Marn, Puzolanik kayaç (Tras) ile çimento ve seramik sanayilerinde kullanılan ve diğer gruplarda yer almayan kayaçlar.
(Değişik bent: 10/06/2010-5995 S.K./1.mad.) II. Grup madenler
a) Kalsit, Dolomit, Kalker, Granit, Andezit, Bazalt gibi kayaçlardan Agrega, mıcır veya öğütülerek kullanılacak kayaçlar.
b) Mermer, Traverten, Granit, Andezit, Bazalt gibi blok olarak üretilen taşlar ile dekoratif amaçla kullanılan doğal taşlar. ...." hükmüne yer verilmiştir.
Ayrıca aynı Kanunun 10/06/2010 tarihinde kabul edilen ve 24/06/2010 tarih ve 27621 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5595 sayılı Yasa ile değişik 9. maddesinde "(Değişik fıkra: 10/06/2010-5995 S.K/4.mad.) Madencilik faaliyetleri Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen teşviklerden yararlandırılır. Ancak hazır beton, asfalt ve yapı elemanları üretim tesisleri, imalat sanayi sektörü dışında madencilik faaliyeti kapsamında değerlendirilmez. Ürettiği madeni yurt içinde ve kendi tesisinde işleyip ek katma değer sağlayanlardan, bu tesislerde üretimde değerlendirilen maden miktarı için Devlet hakkının %50'si alınmaz. (Ek cümle: 29/12/2005-5446 S.K./1.mad) Bu hüküm I. Grup madenler ve mıcır ile kaba inşaat, baraj, gölet, liman, yol gibi yapılarda kullanılan her türlü yapı hammaddesi için uygulanmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Kalker gibi mıcır veya öğütülerek kullanılacak kayaçlar, II. Grup madenler olarak sayılmıştır. Madencilik faaliyetlerinin Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen teşviklerden yararlandırılacağı, ürettiği madeni yurt içinde ve kendi tesisinde işleyip ek katma değer sağlayanlardan, bu tesislerde üretimde değerlendirilen maden miktarı için Devlet hakkının %50'sinin alınmayacağı, ancak, bu hükmün I. Grup madenler ve mıcır ile kaba inşaat...gibi yapılarda kullanılan her türlü yapı hammaddesi için uygulanmayacağı açıktır.
Bu durumda, çimentonun bir yapı malzemesi olması ve kalker madeninin de bu yapı malzemesinin hammaddesi olarak kullanılması sebebiyle, davacı şirketin 3213 sayılı Kanunun 9. maddesinde devlet hakkı için öngörülen teşvik uygulamasından yararlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, temyize konu kararın bozulması gerektiği düşüncesiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.