T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/5802
Karar No : 2022/4267
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...Yayıncılık Prodüksiyon Pazarlama Reklam Kozmetik San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait "... " logosu ile yayın yapan televizyon kanalında, 05/09/2014 tarihinde yayınlanan "Sadece 39 TL'ye bütün gerekli evraklar adresinize teslim. Danışma Hattı: ..." konulu reklamda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 61. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle anılan Kanun'un 63. maddesi ile 77. maddesinin 12. fıkrası uyarınca 200.000,00 TL idari para cezası uygulanmasına ve söz konusu reklamların durdurulmasına ilişkin Reklam Kurulu'nun ... tarih ve ...sayılı kararının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu idari yaptırım kararlarına konu reklamlara ilişkin CD görüntülerinin incelenmesinden, reklamda yer alan ifadelerin tüketicilerin kredi kartı aidatlarını alabilmeleri için danışmanlık hizmeti verileceğine yönelik ibareler olduğu, söz konusu ibarelerin tüketiciye bir sonuç garanti eder nitelikte olmadığı, yalnızca haklarını kullanabilmeleri için danışmanlık hizmeti verileceğinin ifade edildiği, bu nedenle tüketiciyi aldatıcı veya tüketicinin tecrübe ve bilgi eksikliğini istismar edici nitelikte olmadığı, öte yandan, reklamda yer verilen altyazının Ticari Reklam ve İlanlarda Altyazı ve Dipnotların Kullanılmasına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin 6. maddesi uyarınca küçük harfle yazılması gerekirken izlenen görüntülerde altyazının tamamının büyük harfle yazıldığı anlaşılmakla beraber, ilgili Tebliğe uygun olmayan bu durumla davacı şirket tarafından tüketicinin aldatılması veya bilgi ve tecrübe eksikliğinin istismar edilmesi durumunun olmadığı, bu nedenle söz konusu ihlalin 6502 sayılı Kanun'un 1. maddesinde yer alan "kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı, tüketiciyi aydınlatıcı ve bilinçlendirici önlemleri almak, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konulardaki politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemek" amacından da hareketle Kanun'un 61. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği, ilgili ihlal hakkında yaptırım uygulanabileceği açık olmakla birlikte 61. madde kapsamına girmediği açık olduğundan, dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından; reklamda yer verilen ifadelerin, tüketici hakem heyeti ile tüketici mahkemelerine başvuru şekli, usulü ve süresi hukuki düzenlemelerle belirlenmiş olmasına rağmen tüketicinin bilgi ve tecrübe eksikliklerini istismar ettiği, münhasıran avukatların yetkili olduğu bir alanda profesyonel hizmet sunulduğunun iddia edildiği, tüketici mahkemeleri tarafından incelemeye alınan dosyalar hakkında somut olayın özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirme yapılmasına rağmen, söz konusu reklamda yer alan kesinlik bildiren ifadeler ile tüketicilerin mevcut yasal haklarının garanti altına alındığı yönünde izlenim uyandırıldığı, reklamda yer alan alt yazının ise dayanağını Kanun'dan alan Tebliğ hükümlerine aykırı olduğu, Mahkemece sabit bulunan bir hususun, aynı zamanda 6502 sayılı Kanun'un 61. maddesini ihlal ettiğinin normlar hiyerarşisi ve hukukun genel kuralları gereği evleviyetle kabul edilmesi ve Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı şirket tarafından "..." logosu ile yayın yapan televizyon kanalında 05/09/2014 tarihinde yayınlanan, "Sadece 39 TL'ye bütün gerekli evraklar adresinize teslim. Danışma Hattı: ......" konulu reklamda dış ses içerisinde, "Milyonlarca kredi kartı kullanıcısına müjdeli haber. Türkiye'de yaklaşık onsekiz milyon kişinin cebinde tam elli milyon kredi kartı var. Bankalar kredi kartı kullanıcılarından yılda 50- TL ile 200- TL arasında ücret kesiyor. Tüketicilerin çoğu hayat şartları sebebiyle birden çok kredi kartı kullanıyor. Sevgili izleyiciler son 10 yıla ait kredi kartı aidatlarınızı hesap işletim ücretlerinizi ve bireysel kredi masraflarınızı 10 yıllık geriye dönük olarak alabileceğinizi biliyor muydunuz? Bilgi almak için ekranda gördüğünüz numarayı hemen arayın." ifadelerine yer verilmiştir.
Anılan reklam, Reklam Kurulu Başkanlığınca incelemeye alınmış ve yapılan görüşme ve değerlendirmeler sonucunda; 6502 sayılı Kanun kapsamında tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklarda öngörülen yasal çözüm merciinin tüketici hakem heyetleri ve tüketici mahkemeleri olarak belirlendiği, tüketicilerin ücretsiz olarak söz konusu hak arama yollarına başvurabildikleri, tüketici hakem heyeti ile tüketici mahkemelerine başvuru şekli, usulü ve süresi hukuki düzenlemelerle belirlenmiş olmasına rağmen inceleme konusu reklamlar içerisinde yer verilen ifadeler ile tüketicinin bilgi ve tecrübe eksikliklerinin istismar edildiği; diğer taraftan, hukuki meselelerde mütalaa verme, mahkeme, hakem veya yargı yetkisini haiz bulunan diğer organlar huzurunda gerçek ve tüzel kişilere ait hakları dava etme ve savunma, adli işlemleri takip etme, bu işlere ait bütün evrakı düzenleme yetkisinin yasal olarak yalnızca avukatlara ait olduğu ancak; inceleme konusu tanıtımlarda yer verilen ifadeler ile münhasıran avukatlara ait olan bu yetkinin kullanılarak, tahsil edilen kredi kartı aidatı, tüketici kredilerinden alınan dosya masrafları ve diğer masrafların geri alınabileceğine ilişkin profesyonel hizmet sunulduğunun iddia edildiği; tüketici hakem heyetleri ve tüketici mahkemeleri tarafından, incelemeye alınan dosyalar hakkında somut olayın özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirme yapılmasına rağmen söz konusu tanıtımlarda yer alan kesinlik bildiren ifadeler ile tüketicilerin mevcut yasal haklarının garanti altına alındığı yönünde izlenim uyandırıldığı kanaatine varılmıştır.
Ayrıca, inceleme konusu reklamlarda yer alan alt yazı metninde ise; “Müşteri malı teslim aldığı veya sözleşmeyi imzaladığı tarihten itibaren 14 gün içerisinde hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin malı ve hizmeti reddederek sözleşmeden cayma hakkını kullanabilir. Satıcı veya sağlayıcıya malı geri iade edebilir. Kargo bedeli 9.90 TL’dir. Satıcı firma: ...Yayıncılık Prodüksiyon Pazarlama Reklam Kozmetik Sanayi Tic. Anonim Şti. ... Cad. ...İş Merkezi No:.../Kağıthane/İstanbul” şeklinde ifadelere yer verildiği, ancak söz konusu metinde küçük harf yerine büyük harf düzeninin kullanıldığı, bu hususun Ticari Reklam ve İlanlarda Altyazı ve Dipnotların Kullanılmasına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğ'in 6. maddesine aykırı olduğu saptanmıştır.
Bu nedenle, anılan reklamların, yayınlandığı tarihte yürürlükte bulunan mülga Ticari Reklam ve İlanlara İlişkin İlkeler ve Uygulama Esaslarına Dair Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (b) ve (e) bentleri, 7. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (c) bentleri, 13. ve 21. maddeleri, reklamların yayınlandığı tarihte yürürlükte bulunan mülga Ticari Reklam ve İlanlarda Altyazı ve Dipnotların Kullanılmasına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin 6. maddesinin 4. fıkrası ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 61. maddesi hükümlerine aykırı olduğundan bahisle Reklam Kurulunca davacı hakkında 6502 sayılı Kanun’un 63. maddesi ile 77. maddesinin 12. fıkrası uyarınca 200.000,00 TL idari para cezası uygulanmasına ve söz konusu reklamların durdurmasına karar verilmesi üzerine anılan Reklam Kurulu kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un "Ticari Reklam" başlıklı 61. maddesinde, "(1) Ticari reklam, ticaret, iş, zanaat veya bir meslekle bağlantılı olarak; bir mal veya hizmetin satışını ya da kiralanmasını sağlamak, hedef kitleyi oluşturanları bilgilendirmek veya ikna etmek amacıyla reklam verenler tarafından herhangi bir mecrada yazılı, görsel, işitsel ve benzeri yollarla gerçekleştirilen pazarlama iletişimi niteliğindeki duyurulardır.
(2) Ticari reklamların Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere, genel ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına uygun, doğru ve dürüst olmaları esastır.
(3) Tüketiciyi aldatıcı veya onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici, can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve engellileri istismar edici ticari reklam yapılamaz.
(4) Reklam olduğu açıkça belirtilmeksizin yazı, haber, yayın ve programlarda, mal veya hizmetlere ilişkin isim, marka, logo veya diğer ayırt edici şekil veya ifadelerle ticari ünvan veya işletme adlarının reklam yapmak amacıyla yer alması ve tanıtıcı mahiyette sunulması örtülü reklam olarak kabul edilir. Her türlü iletişim aracında sesli, yazılı ve görsel olarak örtülü reklam yapılması yasaktır.
(5) Aynı ihtiyaçları karşılayan ya da aynı amaca yönelik rakip mal veya hizmetlerin karşılaştırmalı reklamı yapılabilir.
(6) Reklam verenler ticari reklamlarında yer alan iddiaların doğruluğunu ispatla yükümlüdür.
(7) Reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşları bu madde hükümlerine uymakla yükümlüdür.
(8) Ticari reklamlara ilişkin getirilecek sınırlamalar ile bu reklamlarda uyulması gereken usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." hükümleri yer almıştır.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun "Ceza hükümleri" başlıklı 77. maddesinin 12. fıkrasında ise, 61. madde hükümlerine aykırılık halinde uygulanacak yaptırımlar, "Bu Kanunun 61. maddesinde belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket eden reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşları hakkında durdurma veya aynı yöntemle düzeltme veya idari para cezası ve gerekli görülen hallerde de de üç aya kadar tedbiren durdurma cezası uygulanır. Reklam Kurulu, ihlalin niteliğine göre bu cezaları birlikte veya ayrı ayrı verebilir. Aykırılık;
a) Yerel düzeyde yayın yapan televizyon kanalı aracılığı ile gerçekleşmiş ise on bin Türk Lirası,
b) Ülke genelinde yayın yapan televizyon kanalı aracılığı ile gerçekleşmiş ise iki yüz bin Türk Lirası,
c) Süreli yayınlar aracılığıyla gerçekleşmiş ise (a) ve (b) bentlerinde belirtilen cezaların yarısı,
ç) Yerel düzeyde yayın yapan radyo kanalı aracılığı ile gerçekleşmiş ise beş bin Türk Lirası,
d) Ülke genelinde yayın yapan radyo kanalı aracılığı ile gerçekleşmiş ise elli bin Türk Lirası,
e) Uydu üzerinden yayın yapan televizyon kanalı veya internet aracılığı ile gerçekleşmiş ise elli bin Türk Lirası,
f) Kısa mesaj aracılığı ile gerçekleşmiş ise yirmi beş bin Türk Lirası,
g) Diğer mecralar aracılığı ile gerçekleşmiş ise beş bin Türk Lirası, idari para cezası verilir. Reklam Kurulu, idari işleme konu ihlalin bir yıl içinde tekrar edilmesi hâlinde yukarıda belirtilen idari para cezalarını on katına kadar uygulayabilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Öte yandan, dava konusu reklamların yayınlandığı 05/09/2014 tarihinde yürürlükte olup, 10/01/2015 tarihinde yürürlükten kaldırılan Ticari Reklam ve İlanlarda Altyazı ve Dipnotların Kullanılmasına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğ'in "Altyazı ve dipnotlardaki yazının boyutu" başlıklı 6. maddesinin 4. fıkrasında, metinde, yazım kılavuzuna uygun olarak özel isimlerin baş harfleri ve kısaltmalar dışında küçük harf düzeninin kullanılması, ölçümlerin (v) veya (ı) gibi düz uçlu küçük harfleri esas alınarak yapılması gerektiği, ölçümlerde (d), (p) ve (g) gibi yükselen ve alçalan kenarları bulunan harflerin dikkate alınmayacağı; "Tebliğe aykırılığın sonuçları" başlıklı 9.maddesinde ise, bu Tebliğde açıklanan kurallara uyulmadan yapılan ticari reklam ve ilanların, 4077 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi kapsamında değerlendirileceği hükme bağlanmıştır.
Mülga 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un "Ticari reklamlar ve ilanlar" başlıklı 16. maddesinde, "Ticari reklam ve ilânların kanunlara, Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere, genel ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına uygun, dürüst ve doğru olmaları esastır.
Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve engellileri istismar edici reklam ve ilânlar ve örtülü reklam yapılamaz.
Aynı ihtiyaçları karşılayan ya da aynı amaca yönelik rakip mal ve hizmetlerin karşılaştırmalı reklamları yapılabilir.
Reklam veren, ticari reklam veya ilânda yer alan somut iddiaları ispatla yükümlüdür.
Reklam verenler, reklamcılar ve mecra kuruluşları bu madde hükümlerine uymakla yükümlüdürler." hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bakılan uyuşmazlıkta, ihlale konu reklamda, kredi kartı kullanıcıları ve bireysel kredi çeken tüketicilerin kredi kartı aidatı ve bireysel kredi masrafları ile hesap işletim ücretlerinin geriye dönük alınabilme olanağının bulunduğu, bu hususta ekranda verilen numaranın aranması suretiyle danışmanlık hizmetinin verilebileceği ifade edilmiştir.
Anılan reklamlar ile yöneldiği hedef grup olan kredi kartı kullanıcıları ve bireysel kredi çeken tüketiciler üzerinde kredi kartı aidatı ve bireysel kredi masrafları ile hesap işletim ücretlerinin çekişmesiz bir şekilde geri alınabileceği izlenimi uyandırıldığı, bu ödemelerin ilgili Banka tarafından ihtiyari olarak yapılmaması sonucu uyuşmazlık çıkması halinde ancak mahkeme veya hakem tarafından söz konusu uyuşmazlığın çözümlenmesinin, sonucuna göre bu ödemelerin tüketiciye iadesinin yapılmasının mümkün olduğu dikkate alındığında, sırf ticari bir menfaat temin edilebilmesi amacıyla yetkili olunmayan tüketicilerin hakları konusunda onları bilgilendirmeye yönelik olarak yapılan söz konusu danışmanlık hizmetine konu reklamın, tüketicileri yanıltıcı ve aldatıcı nitelikte olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, davacı şirket hakkında 6502 sayılı Kanun'un 61. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle 200.000,00 TL idari para cezası uygulanması ve anılan reklamların durdurulması yolunda tesis edilen Reklam Kurulu kararında hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, İdare Mahkemesince ihlale konu reklamda yer alan, "Müşteri malı teslim aldığı veya sözleşmeyi imzaladığı tarihten itibaren 14 gün içerisinde hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin malı ve hizmeti reddederek sözleşmeden cayma hakkını kullanabilir. Satıcı veya sağlayıcıya malı geri iade edebilir. Kargo bedeli 9.90 TL dir. Satıcı firma: ...Yayıncılık Prodüksiyon Pazarlama Reklam Kozmetik Sanayi Tic. Anonim Şti.... Cad. ...İş Merkezi No: ... ... Kağıthane İstanbul" şeklindeki altyazının Ticari Reklam ve İlanlarda Altyazı ve Dipnotların Kullanılmasına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin 6. maddesinin 4. fıkrası uyarınca küçük harfle yazılması gerekirken izlenen görüntülerde altyazının tamamının büyük harfle yazıldığı ve söz konusu ihlal hakkında yaptırım uygulanabileceği, ancak bu ihlalin 6502 sayılı Kanun'un 61. maddesi kapsamına girmediği açık olduğundan, dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmadığına karar verilmiştir.
Ticari Reklam ve İlanlarda Altyazı ve Dipnotların Kullanılmasına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğ'in 6. maddesinin 4. fıkrası uyarınca reklamda yer alan altyazının, küçük harfle yazılması gerekirken tamamının büyük harfle yazılmasının ihlale neden olduğu ve bu ihlal hakkında yaptırım uygulanabileceği yolunda Mahkemece yapılan değerlendirmenin yerinde olduğu anlaşılmaktadır. Ancak Tebliğ'in 9. maddesinde, bu Tebliğ'de açıklanan kurallara uyulmadan yapılan ticari reklam ve ilanların, mülga 4077 sayılı Kanun'un 16. maddesi kapsamında değerlendirileceğinin öngörüldüğü, söz konusu Kanun hükmünün karşılığının dava konusu reklamların yayınlandığı tarihte yürürlükte bulunan 6502 sayılı Kanun'un 61. maddesi olduğu ve Reklam Kurulunca 61. maddeye aykırılığın saptanması nedeniyle 6502 sayılı Kanun'un 77. maddesinin 12. fıkrasının tatbik edildiğinin anlaşılması karşısında dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/10/2022 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.