T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/5920
Karar No : 2023/4502
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : …Valiliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir İli, Karabağlar İlçesi, …Ortaokulunda veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 96. maddesi uyarınca görevden çekilmiş sayılmasına ilişkin …tarih ve …sayılı işlemin iptali ile 03/08/2016 tarihinden itibaren ödenmeyen maaşlarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla; davacının 657 sayılı Kanun'un 96. maddesinde yer alan olağanüstü hal döneminde çekilme isteğine ilişkin bir müracaatının bulunmadığı, bu madde hükmünün uygulanabilmesi için davacının çekilme (istifa) isteğinde bulunması ve bu isteğin davalı idarece kabul edilmeden görevinden ayrılması veya yerine atanacaklar gelip işe başlamadıkça görevini bırakmamasının gerektiği, oysa ki, olayda davacı tarafından kuruma yazılı olarak müracat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunulmadığı gibi, davalı idarece çekilme istemine ilişkin bu yönde bir kabulün varlığından da söz edilemeyeceği, davacı hakkında bu dönemde aynı Kanun'un 94. maddesi çerçevesinde mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş (müstafi) sayılacağı hükmüne istinaden işlem tesis edilmesi gerektiği halde, olağanüstü hal döneminde memurun çekilme isteklerinin değerlendirilmesine ilişkin 657 sayılı Kanun'un 96. maddesi kapsamında değerlendirme yapıldığı, bu kapsamda yazılı müracaatla bir çekilme isteminde bulunmadığı anlaşılan davacıya, aynı Kanunun 94. maddesinde düzenlenen çekilme isteğinde bulunmuş (müstafi) sayılan personele ilişkin hükümlerinde yer alan çekilmiş sayılmaya ilişkin mevzuat çerçevesinde çekilme (istifa) isteminde bulunduğu varsayılarak işlem tesis edilmesinin kabulüne olanak bulunmadığı, nitekim her iki maddenin davacı açısından 657 sayılı Kanun'un 97. maddesindeki hukuki sonuçlarının farklı olduğu hususları da dikkate alındığında, uyuşmazlıkta 657 sayılı Kanun'un 96. maddesi hükümlerinin uygulanmasına olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ve davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı maddi kayıplarına ilişkin istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının eyleminin soruşturma dosyası kapsamı, tanık beyanları vs. delillerle ispatlandığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak tesis edilen işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç bakımından hukuka uygun olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İzmir İli, Karabağlar İlçesi, …Ortaokulunda veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapan davacının, 22 Temmuz - 18 Ağustos 2016 tarihleri arasında izinsiz veya kurumca kabul edilen mazereti olmaksızın görevini kesintisiz 10 gün terk ettiği ve görevi terkin olağanüstü hal döneminde gerçekleştiğinden bahisle hakkında getirilen idari teklif doğrultusunda, 657 sayılı Kanun'un 96. maddesi uyarınca 03/08/2016 tarihinden itibaren görevinden çekilmiş sayılmasına ilişkin işlemin tesis edilmesi üzerine temyizen bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 20. maddesinde, "Devlet memurları, bu Kanun'da belirtilen esaslara göre memurluktan çekilebilirler." hükmüne;
"Çekilme" başlıklı 94. maddesinde, "Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir. Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır."
Çekilmek istiyen memur yerine atanan kimsenin gelmesine veya çekilme isteğinin kabulüne kadar görevine devam eder. Yerine atanan kimse bir aya kadar gelmediği veya yerine bir vekil atanmadığı takdirde, üstüne haber vererek görevini bırakabilir.
Olağanüstü mazeretle çekilenler, üstüne haber vermek şartiyle bir ay kaydına tabi değildirler." hükmüne;
"Olağanüstü yönetim hallerinde çekilme usulü" başlıklı 96. maddesinde, "Olağanüstü hal, seferberlik ve savaş hallerinde veya genel hayata müessir afetlere uğrayan yerlerdeki Devlet memurları, çekilme istekleri kabul edilmedikçe veya yerine atanacaklar gelip başlamadıkça görevlerini bırakamazlar" hükmüne;
"Çekilen ve çekilmiş sayılanların yeniden atanmaları" başlıklı 97. maddesinde ise, "Memurlardan mali ve cezai sorumlulukları saklı kalmak üzere;
A) 94. maddenin 2 nci ve 3 üncü fıkrasına uygun olarak memuriyetten çekilenler altı ay geçmeden,
B) Bu Kanuna göre çekilmiş sayılanlar ile 94. maddenin 2 nci fıkrasına uymadan görevlerinden ayrılanlar bir yıl geçmeden,
C) 95 inci maddede yazılı zorunluluklara uymayanlar 3 yıl geçmeden,
D) 96 ncı maddeye aykırı hareket edenler hiçbir surette, Devlet memurluğuna alınamazlar." hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan; 20/07/2016 tarih ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, Anayasa'nın 120. maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat:01:00'dan itibaren doksan gün süreyle olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiş, çeşitli tarihlerde uzatma kararı alınarak 19/07/2018 tarihine kadar devam etmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
657 sayılı Kanun'un “Memurluğun sona ermesi” hallerini düzenleyen 98. maddesinin (c) bendinde, “çekilme” kavramı geniş anlamda, hem yazılı müracaat ile çekilmeyi hem de çekilmiş sayılmayı içine alacak şekilde kullanılmıştır. Aynı yöndeki kullanıma 94. maddenin madde başlığında da yer verilerek, çekilme ve çekilmiş sayılma kavramları birinci fıkrada birlikte düzenlenmiştir.
Ayrıca, olağanüstü hal dönemi dışında tesis edilen işlemlerde 94. maddede öngörülen şart ve usullere göre yazılı beyanı ile çekilen memurların yeniden memuriyete alınmaları için, başka birtakım koşullar yanında, 97. madde uyarınca en az altı ay geçmesi gerekirken, çekilmiş sayılanlar için bu süre bir yıl olarak belirlenerek, çekilmiş sayılan memurların aleyhine bir düzenleme yapılmıştır. Dolayısıyla, yazılı başvurusu ile memuriyetten çekilmek isteyen memura göre yazılı başvurusu olmaksızın herhangi bir yükümlülüğe tabi olmadan çekilmiş sayılmayı tercih eden memur, görevi terk etmek suretiyle ortaya koyduğu irade ve tercihinin bu yöndeki daha ağır sonuçlarına katlanmak durumundadır.
Davacının, olağanüstü halin devam ettiği 21/07/2016 ile 19/07/2018 tarihleri içinde yer alan dönemde, 22/07/2016 ile 18/08/2016 tarihleri arasındaki dönem için izinsiz ve mazeretsiz görevine gelmediği, anılan Kanun'un 96. maddesindeki çekilme usulüne aykırı hareket ettiği görülmektedir. Mevzuattaki düzenlemeler kapsamında olağanüstü hal döneminde görevini terk etmeyen ve istifasını önceden bildirip, bir süre daha görev yapmaya razı olan memur ile görevini terk ederek görevden ayrılma iradesi gösteren ve bu suretle kamu hizmetinin süreklilik ilkesi ile uyumlu bir tavır takınmayan memurun olağanüstü hal dönemine ilişkin yaptırımlara tabi tutulması tabiidir.
Bu durumda; davacının kesintisiz olarak göreve gelmediği döneme ilişkin olarak, göreve gelmemesine mazeret teşkil edebilecek, süreklilik arzeden hastalık durumu, tedavi kayıtları, sağlık raporu veya başkaca herhangi bir mazereti olup olmadığı incelenerek karar verilmesi gerekirken, görevden çekilmiş sayılma işleminin 657 sayılı Kanun'un 96. maddesi uyarınca tesis edilemeyeceği gerekçesiyle işlemin iptali ile davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı maddi kayıplarına ilişkin istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığı yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali ile davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı maddi kayıplarına ilişkin istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 27/09/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Davanın reddi yolunda verilen idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının hukuka uygun olduğu ve temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği görüşüyle karara katılmıyorum.