T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/6019
Karar No : 2022/4323
DAVACI : …Sendikası
VEKİLİ : Av…
DAVALILAR : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ : l. Hukuk Müşaviri Yard. …
2- … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av…
DAVANIN KONUSU : Davacı Sendika tarafından, 31/07/2012 tarih ve 28370 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatında Emniyet Hizmetleri Sınıfı Dışında Görevli Kadrolu ve Sözleşmeli Personel Yönetmeliği'nin 33. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "hizmet birimi amiri" ibaresinin ve bu Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan ve Polis Akademisi Başkanlığı elektrik atölyesinde görevli davacı Sendika üyesi teknisyen ve teknisyen yardımcıları için Polis Akademisi Başkanlığı'nca düzenlenen 01/09/2019 tarihli nöbet çizelgesinin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu işleme esas alınan Yönetmelik maddesinin normlar hiyararşisine aykırı olduğu, Devlet Memurları Kanunu kapsamında düzenlenen Yönetmelik ile Kanunla getirilen hükmün sınırlandırıldığı ve Kanun'da çalışma koşullarını valinin düzenleyebileceği öngörülmesine rağmen, Yönetmelik hükmüyle hizmet birim amiri tarafından düzenleneceğinin belirtildiği, dava konusu işlemin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda yer alan 100. maddenin üçüncü fıkrasının getirilme amacını aştığı, yürüttükleri hizmetin özelliklerine göre, bu madde uyarınca tespit edilen çalışma saat ve süreleri ile görev yerlerine bağlı olmaksızın çalışabilecekleri belirtilmekte olup, Polis Akademisi Başkanlığı'nda bulunan Sendika üyelerinin, elektrik atölyesinde görevli teknisyen/teknisyen yardımcıları olduğu, söz konusu hizmetin devamlılık gerektiren bir hizmet olmadığından nöbet usulü çalışma saatlerinin düzenlenmesinin 657 sayılı Kanun'un özüne aykırılık oluşturduğu ve birim amiri tarafından kendisinde olmayan yetki sınırları aşılarak kullanıldığı; iptali istenen dava konusu 01/09/2019 tarihli idari işleme göre aynı durumda bulunan ve aynı sınıf içerisinde yer alan bazı personelin 08:00-16:00;16:00-24:00 ve 24:00-08:00 saatleri arasında nöbet usulü çalışmasına rağmen, bir kısım personelin 08:00-17:00 saatleri arasında normal mesai saatleri içerisinde çalıştığı, bu durumun hukuki güven ilkesini zedelediği ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMASI :
Davalı İçişleri Bakanlığı Savunmasında: Devlet memurlarının çalışma esas ve usullerinin 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 99,100 ve 101. maddeleri ile düzenlendiği, 99. madde ile memurların haftalık çalışma süresinin genel olarak 40 saat olacağının belirtildiği, ancak 657 sayılı Kanun'a, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabileceği, günün yirmi dört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekillerinin kurumlarınca düzenleneceği ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davalı Emniyet Genel Müdürlüğü Savunmasında: Devlet memurlarının çalışma esas ve usullerinin; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 99, 100 ve 101. maddeleriyle düzenlendiği, Kanun'un 101. maddesinde günün yirmidört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma, saat ve şekillerinin kurumlarınca düzenleneceği, Kanun'un 178. maddesinde ise günlük çalışma saatleri dışında yapılan çalışmanın fazla çalışma olarak tanımlandığı ve Kanunda sayılan koşulların gerçekleşmesi halinde de fazla çalışmanın ücretle karşılanabildiği ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu Yönetmelikte ve bu Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan ve Polis Akademisi Başkanlığı elektrik atölyesinde görevli davacı Sendika üyesi teknisyen ve teknisyen yardımcıları için Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenen 01/09/2019 tarihli nöbet çizelgesinde üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığından, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; Emniyet Teşkilatı Sivil Personel Sendikası tarafından, 31/07/2012 tarih ve 28370 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatında Emniyet Hizmetleri Sınıfı Dışında Görevli Kadrolu ve Sözleşmeli Personel Yönetmeliğinin 33. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "hizmet birimi amiri" ibaresinin ve bu Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan ve Polis Akademisi Başkanlığı elektrik atölyesinde görevli davacı Sendika üyesi teknisyen ve teknisyen yardımcıları için Polis Akademisi Başkanlığı'nca düzenlenen 01/09/2019 tarihli nöbet çizelgesinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Çalışma saatleri" başlıklı 99. maddesinde, memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saat olduğu, bu sürenin Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenleneceği, ancak özel kanunlarla yahut bu kanuna veya özel kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabileceği, aynı Yasanın "Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün tesbiti" başlıklı değişik 101. maddesinin birinci fıkrasında, günün yirmidört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekilleri kurumlarınca düzenleneceği, ikinci fıkrasında, ancak, kadın memurlara; tabip raporunda belirtilmesi hâlinde hamileliğin yirmidördüncü haftasından önce ve her hâlde hamileliğin yirmidördüncü haftasından itibaren ve doğumdan sonraki iki yıl süreyle,engelli memurlara da isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemeyeceği belirtilmiş, aynı Yasanın "Fazla çalışma ücreti" başlıklı 178. maddesinin (A) fıkrasında, "99 ve 100 üncü maddeler hükümleri uyarınca tespit olunan günlük çalışma saatleri dışında; a) Salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması (Bu hallerin devamı süresince), b) Fabrika, atelye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması, hallerine münhasır olmak üzere, yapılan fazla çalışmalar ücretle karşılanır. Yukarıda sayılan hallerde yaptırılacak fazla çalışmanın süresi ve saat başına ödenecek ücret Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenir." B) fıkrasında, "3/4/1998 - 4359/4) Kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir." hükmüne yer verilmiştir.
657 sayılı Kanun'un 178. maddesi gereğince 19/02/1975 tarih ve 7/9493 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmeliğin 7. maddesinde, Kurum amirlerinin gerekli gördükleri hallerde Devlet Memurları Kanununun 99 ve 178 inci maddelerine göre fazla çalışma yaptırabilecekleri kurala bağlanmıştır.
31/07/2012 tarih ve 28370 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatında Emniyet Hizmetleri Sınıfı Dışında Görevli Kadrolu ve Sözleşmeli Personel Yönetmeliği'nin "Çalışma saatleri ve fazla çalışma" başlılklı" 33. maddesinin 3. fıkrasında da, "Personel, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 178 inci maddesi ve 19/2/1975 tarihli ve 7/9493 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmelik uyarınca, çalıştığı hizmet birim amirinin gerekli görmesi halinde, günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti verilmeksizin çalıştırılabilir. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün izin verilir. Fazla çalışma izninin kullanımı konusunda genel hükümler uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Davacı Sendika tarafından, 657 sayılı Kanun'da Çalışma koşullarını Valinin düzenleyebileceğinin öngörülmesine karşın, Yönetmelik hükmüyle hizmet birim amiri tarafından düzenleneceğinin belirtimiş olmasının, Kanuna aykırılık oluşturduğu ileri sürülmekte ise de, 657 sayılı Kanunun 100. maddesinde, genel olarak günlük çalışmanın başlama ve bitirme saatleri ile öğle dinlenme sürelerinin bölgelerin ve hizmetin özelliğine göre illerde valilerce tespit olunacağı hükmüne yer verimiş olup, Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmeliğin 7. maddesi ile de, Devlet Memurları Kanunu'nun 99 ve 178 inci maddelerine göre Kurum amirlerinin gerekli gördükleri hallerde fazla çalışma yaptırabilecekleri kurala bağlanmıştır.
Bu itibarla, uyuşmazlık konusu Yönetmelik hükmü ile, teşkilatın iş durumu ve personel konusunda en bilgili olan birim amirinin fazla çalışma yaptırması konusunda yetkilendirmesinde, üst hukuk normlarına, hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 31/07/2012 tarih ve 28370 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatında Emniyet Hizmetleri Sınıfı Dışında Görevli Kadrolu ve Sözleşmeli Personel Yönetmeliğinin 33. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "hizmet birimi amiri" ibaresinin ve bu Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan Polis Akademisi Başkanlığı'nın 01/09/2019 tarihli nöbet çizelgesinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı Sendika tarafından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda çalışma koşullarının valilikler tarafından düzenlenebileceğinin öngörülmesine karşın, Yönetmelik hükmüyle hizmet birim amiri tarafından düzenleneceğinin belirtilmiş olmasının, Kanuna aykırılık oluşturduğu ileri sürülerek 31/07/2012 tarih ve 28370 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatında Emniyet Hizmetleri Sınıfı Dışında Görevli Kadrolu ve Sözleşmeli Personel Yönetmeliği'nin 33. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "hizmet birimi amiri" ibaresinin ve bu Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan ve Polis Akademisi Başkanlığı elektrik atölyesinde görevli davacı Sendika üyesi teknisyen ve teknisyen yardımcıları için Polis Akademisi Başkanlığı'nca düzenlenen 01/09/2019 tarihli nöbet çizelgesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun; "Çalışma saatleri" başlıklı 99. maddesinde; memurların haftalık çalışma süresinin genel olarak 40 saat olduğu, bu sürenin Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenleneceği, ancak özel kanunlarla yahut bu kanuna veya özel kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabileceği, "Günlük Çalışma Saatlerinin tespiti" başlıklı 100. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Memurların yürüttükleri hizmetin özelliklerine göre, bu madde uyarınca tespit edilen çalışma saat ve süreleri ile görev yerlerine bağlı olmaksızın çalışabilmeleri mümkündür. Bu hususa ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanınca belirlenir.
"Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün tespiti" başlıklı değişik 101. maddesinin birinci fıkrasında; günün yirmi dört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekillerinin kurumlarınca düzenleneceği, ikinci fıkrasında; kadın memurlara; tabip raporunda belirtilmesi hâlinde hamileliğin yirmi dördüncü haftasından önce ve her hâlde hamileliğin yirmi dördüncü haftasından itibaren ve doğumdan sonraki iki yıl süreyle, engelli memurlara da isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemeyeceği belirtilmiş, "Fazla çalışma ücreti başlıklı 178. maddesinin (A) fıkrasında; "99 ve 100 üncü maddeler hükümleri uyarınca" tespit olunan günlük çalışma saatleri dışında; a) Salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması (Bu hallerin devamı süresince), b) Fabrika, atelye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması, hallerine münhasır olmak üzere, yapılan fazla çalışmalar ücretle karşılanır. Yukarıda sayılan hallerde yaptırılacak fazla çalışmanın süresi ve saat başına ödenecek ücret Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenir.", B) fıkrasında; "3/4/1998 - 4359/4) Kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir." hükümlerine yer verilmiştir.
657 sayılı Kanun'un 178. maddesi gereğince 19/02/1975 tarih ve 7/9493 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmeliğin 7. maddesinde; kurum amirlerinin gerekli gördükleri hallerde Devlet Memurları Kanununun 99 ve 178 inci maddelerine göre fazla çalışma yaptırabilecekleri kurala bağlanmıştır.
31/07/2012 tarih ve 28370 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatında Emniyet Hizmetleri Sınıfı Dışında Görevli Kadrolu ve Sözleşmeli Personel Yönetmeliği'nin "Çalışma saatleri ve fazla çalışma" başlıklı" 33. maddesinin üçüncü fıkrasında da, "Personel, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 178 inci maddesi ve 19/2/1975 tarihli ve 7/9493 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmelik uyarınca, çalıştığı hizmet birim amirinin gerekli görmesi halinde, günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti verilmeksizin çalıştırılabilir. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün izin verilir. Fazla çalışma izninin kullanımı konusunda genel hükümler uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 100. maddesinde, genel olarak günlük çalışmanın başlama ve bitirme saatleri ile öğle dinlenme sürelerinin bölgelerin ve hizmetin özelliğine göre illerde valilerce tespit olunacağı, 101. maddesinin birinci fıkrasında, günün
yirmi dört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekillerinin kurumlarınca düzenleneceği, Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmeliğin 7. maddesi ile de, Devlet Memurları Kanunu'nun 99 ve 178 inci maddelerine göre kurum amirlerinin gerekli gördükleri hallerde fazla çalışma yaptırabilecekleri hükümlerine yer verilmiştir.
Bu durumda, yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin verdiği yetki uyarınca, emniyet teşkilatının yürüttüğü hizmetlerin niteliği göz önüne alınarak teşkilatın iş durumu ve personel konusunda bilgisi ve sorumluluğu bulunan birim amirinin fazla çalışma yaptırması konusunda yetkilendirilmesine dair düzenlenen davaya konu Yönetmeliğinin 33. maddesinin üçüncü fıkrasındaki "hizmet birimi amiri" ibaresinde ve bu Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan ve Polis Akademisi Başkanlığı elektrik atölyesinde görevli davacı Sendika üyesi teknisyen ve teknisyen yardımcıları için Polis Akademisi Başkanlığı'nca düzenlenen 01/09/2019 tarihli nöbet çizelgesinde, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ... -TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 29/06/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.