T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/6254
Karar No : 2023/3189
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Komutanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin
… tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Batman İli, Sason İlçe Jandarma Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, Batman Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülmekte olan E:… sayılı soruşturma dosyasında "suç işlemek amacıyla örgüt kurma (uyuşturucu ve uyarıcı madde imal ve ticareti)" suçu kapsamında şüpheli konumunda olması nedeniyle, Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarına zarar verecek nitelikte tutum ve davranışlar sergilediği, disiplinsizlik ve ahlaka uygun olmayan davranışlarda bulunduğundan bahisle 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi ile Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi ve Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. bölümünün 7. maddesi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin Jandarma Bölge Komutanlığının 24/12/2015 tarihli işleminin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların sözleşme fesih tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E…., K:… sayılı kararıyla; davacı hakkında "uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma ve sağlama" suçundan yapılan yargılama sonucunda, ... Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile beraatine hükmedildiği anlaşılmakta olup, dava konusu sözleşmenin feshi işleminin hukuki sebebini teşkil eden Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi ile Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesine göre sözleşmenin feshedilebilmesi için belli suçlardan "mahkum olmak" gerektiği, davacı hakkında herhangi bir mahkumiyet kararı verilmediğinden dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı; öte yandan, hukuka aykırılığı saptanan dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının da Anayasa’nın 125. maddesi uyarınca ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların dava açma tarihi olan 22/01/2016 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının sözleşmesinin, sözleşme fesih belgesinde açıkça belirtildiği üzere, idarenin takdir hakkı çerçevesinde görevde başarısız olma ya da kendisinden istifade edilememe gerekçesiyle feshedildiği, davacının genel disiplin durumu, soruşturma konusu eylemlerden beraat etmiş olması ve idari yönden kendisinden istifade edilmesini engelleyecek başka bir disipline aykırı eyleminin bulunmaması hususları birlikte dikkate alındığında; davacı hakkında sözleşmenin feshi işleminin sebep ve konu unsurları yönlerinden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı hakkında tesis edilen işlem, bağlı yetki gereği savcılık kararına istinaden ilişik kesme işlemi olmayıp, idarenin takdir hakkını kullanarak tesis ettiği sözleşmenin feshedilmesi işlemi olduğu, ayırma işlemlerinde idarenin, ceza hukuku ilke ve kurallarından bağımsız hareket ederek idari bir işlem tesis ettiği, bu bakımdan personelinin gerçekleştirdiği fiillerin herhangi bir suça vücut verip vermemesi veyahut suç vasfının ne olduğunun herhangi bir önem taşımadığı; idarece, gerçekleştirilen fiilin personelin görev yapmasını engelleyici nitelik ve niceliğe ulaştığı kanaatine varılır ise, kamu yararı - kişi yararı dengesini de gözeterek personeli hakkında ayırma işlemi tesis edilebildiği, personelin eyleminin ceza yasalarında suç olarak tanımlanmaması, beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı gibi kararlar verilmiş olmasının idarenin yapacağı işleme doğrudan tesir edecek nitelikte olmayıp, Jandarma Genel Komutanlığının toplum nezdinde itibarını sarsacak seviyeye ulaşmış olmasının yeterli olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği, ayrıca, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi uyarınca yargı harçlarından muaf oldukları hüküm altına alındığından, aleyhe yargılama gideri olarak harca hükmedilmesinin de usul ve yasaya aykırı olup bir başka bozma nedeni olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan
Bölge İdare Mahkemesi kararının aynen onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Batman İli, Sason İlçe Jandarma Komutanlığı Jandarma Asayiş Komando Bölük Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, Batman Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülmekte olan E:.. sayılı soruşturma dosyasında suç işlemek amacıyla örgüt kurma (uyuşturucu ve uyarıcı madde imal ve ticareti) suçu kapsamında şüpheli konumunda olması nedeniyle, Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarına zarar verecek nitelikte tutum ve davranışlar sergilediği, disiplinsizlik ve ahlaka uygun olmayan davranışlarda bulunduğundan bahisle 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi ile Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi ve Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. bölümünün 7. maddesi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin Jandarma Bölge Komutanlığının 24/12/2015 tarihli işleminin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların sözleşme fesih tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun, 10/02/2004 tarih ve 5085 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle başlığı ile birlikte değiştirilen 12. maddesinin ikinci fıkrasında, "Görevde başarısız olanlarla, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan veya kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar, yedekte er kaynağına alınırlar." ; üçüncü fıkrasında, “Görevde başarısız olma, intibak edememe ve kendilerinden istifade edilememe hâlleri ve bunlara yapılacak işlemler, çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir.”; 19. maddesinde, “Personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar, uzman onbaşıların uzman çavuş olabilmeleri için gerekli şartlar, astsubay sınıfına geçirilecekler için uygulanacak esaslar, astlık üstlük münasebetleri ile bu hususlardaki işlem şekli ve ilgili diğer hususlar kanunun yürürlüğe girmesini takip eden 6 ay içerisinde Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
3269 sayılı Kanun’un 19. maddesi dayanak alınarak hazırlanan ve 20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin “Görevde başarısız olma, kendilerinden istifade edilmeme halleri ve sözleşmenin feshedilmesi sebepleri” başlıklı 13. maddesinin ikinci fıkrasında, “Görevde başarısız olanlar ile kendisinden istifade edilemeyeceği (atış, spor, eğitim, operasyon ve istihdam edildikleri kadro görev yerlerinde ve davranışlarında askerlik mesleği değerlerini sergilemede, ikazlara rağmen istenen düzeye ulaşamayan ve aşırı derecede borçlananlardan bu durumu rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlananlar, mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içerisinde yedi gün ve daha uzun süre ile göreve gelmeyenler) anlaşılan, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar yedekte er kaynağına alınır.” hükmü yer almıştır.
Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. bölümünün 7. maddesinde ise, "Disiplinsizlik ve Ahlaka Uygun Olmayan Davranışlar"a ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin Jandarma Bölge Komutanlığının 24/12/2015 tarihli işleminde; davacının, Batman Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülmekte olan soruşturma dosyasında suç işlemek amacıyla örgüt kurma (uyuşturucu ve uyarıcı madde imal ve ticareti) suçu kapsamında şüpheli konumunda olması nedeniyle, Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarına zarar verecek nitelikte tutum ve davranışlar sergilediği, disiplinsizlik ve ahlaka uygun olmayan davranışlarda bulunduğundan bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi ile Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi ve Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. bölümünün "Disiplinsizlik ve Ahlaka Uygun Olmayan Davranışlar" başlıklı 7. maddesi uyarınca sözleşmesinin feshedildiği anlaşılmıştır.
Bakılan uyuşmazlıkta, davacı hakkında "Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Ticareti Yapma ve Sağlama" suçundan yapılan yargılama sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile beraatine karar verildiği ve anılan kararın 12/10/2016 tarihinde istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği, davacı hakkında sözleşmesinin feshine neden olabilecek başka herhangi bir mahkumiyet kararı bulunmamakla birlikte, disipline aykırı ve ahlaka uygun olmayan davranışlarda bulunduğuna ilişkin bir tespitin de mevcut olmadığı göz önüne alındığında, davacının sözleşmesinin feshine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu durumda; dava konusu işlemin iptali ile dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların dava açma tarihi olan 22/01/2016 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle onanması gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların dava açma tarihi olan 22/01/2016'dan itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak 06/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.