T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/6374
Karar No : 2023/4670
DAVACI : …
DAVALI : … Birliği
VEKİLİ: Av. …
DAVANIN KONUSU :
Gölköy Ziraat Odası Çatak Mahallesi delegesi olan davacı tarafından, Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin 11/01/2019 tarih ve 07 No'lu Genelgesi'nin "Oda Genel Kurul Toplantısı" başlıklı (B) bölümünün alt başlığında "Divan Başkanlığının Oluşturulmasına" ilişkin maddenin 2. paragrafında yer alan "... birlik yönetim kurulu üyeleri, birlik idarecileri, ilde faaliyet gösteren ziraat odalarının yönetim kurulu başkan ve başkan vekilleri ile meclis başkan ve başkan vekilleri arasından ..." kısmının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI:
Gölköy Ziraat Odası delege seçimlerinin Gölköy Kaymakamlığı tarafından 09/12/2018 tarihinde yapıldığı, olağan genel kurul toplantısının da 10/02/2019 tarihinde yapıldığı, divan teşekkülü için iki önerge verildiği, yapılan oylama sonucunda delege olmayan, genel kurula katılma hakkı bulunmayan, seçim kurulunun kesinleştirdiği listede ismi yer alamayan, oy kullanma hakkı dahi olmayan kişilerin seçildiği, dava konusu Genelgenin uygulanması sonucunda hak kaybına uğrayarak meclis üyeliğine seçilemediği, genelgelerin üst hukuk normlarına aykırı olamayacağı, genel kurulun iptali ile genel kurulun seçimli olarak yeniden yapılması istemiyle 11/02/2019 tarihinde İlçe Seçim Kurulu'na başvurduğu, İlçe Seçim Kurulu tarafından dava konusu Genelge hükmü gerekçe gösterilerek itirazın reddine karar verildiği belirtilerek dava konusu Genelge düzenlemesinin iptali istenilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Dava konusu düzenlemenin Kanunun verdiği yetki kapsamında tesis olunduğu, Genelgenin iptali istenen hükmünün yönetmeliğe aykırı olmadığı, Ziraat Odaları Kongre Yönetmeliğinin 6. maddesinin 1. fıkrasında düzenleme bulunduğu, mevzuatın genel kurul toplantılarına tarımla ilgili teşkilat temsilcilerinin katılabileceğini düzenlediği, seçimlerin genel kurul divan başkanlığınca yapılmadığı, davacı dava dilekçesinde delege olmayan divan üyelerinin oyları ile yapılan seçim nedeniyle seçimlerini kaybettiğini belirtmekte ise de, Ziraat odalarında organ seçimlerinin yargı gözetiminde Anayasa'nın 135. maddesi ile 6964 sayılı Kanunun 7. ve 8. maddeleri kapsamında yapıldığı, divanın görevinin 4 yıllık faaliyet dönemine ilişkin raporların ve hesapların görüşülmesi ve ibrası, yeni dönem tahmini bütçenin görüşülüp karara bağlanması olduğu, bu görüşmeler sırasında delege olmayan divan üyelerinin oy hakkının bulunmadığı,
seçimlerde divanın kesinlikle hiçbir etkisi ve yetkisi olmadığı, seçimlerde delege olmayanların oy kullanmasının da söz konusu olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ : Dava; Gölköy Ziraat Odası Çatak Mahallesi delegesi olan davacı tarafından, Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin 11.01.2019 tarih ve 07 No'lu Genelgesi'nin "Oda Genel Kurul Toplantısı" başlıklı (B) bölümünün alt başlığında "Divan Başkanlığının Oluşturulmasına" ilişkin maddenin 2'nci paragrafında yer alan "... birlik yönetim kurulu üyeleri, birlik idarecileri, ilde faaliyet gösteren ziraat odalarının yönetim kurulu başkan ve başkan vekilleri ile meclis başkan ve başkan vekilleri arasından ..." kısmının iptali istemiyle Türkiye Ziraat Odaları Birliğine karşı açılmıştır.
6964 sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu'nun 2. maddesinde, "Odaların kuruluş ve çalışma alanları ilçe sınırlarıdır. hükmü; "Oda organları" başlıklı 6. maddesinde, "Ziraat odalarının uzuvları şunlardır:
a) Oda Genel Kurulu;
b) Oda Meclisi;
c) Oda Yönetim Kurulu.
(Değişik:14/2/1984-2979/4md.) Bu organlara seçileceklerde aranacak nitelikler yönetmelikte gösterilir." (2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 40 ıncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Tüzükte” ibaresi “yönetmelikte” şeklinde değiştirilmiştir.) hükmü; "Oda Genel kurulu ve Görevleri" başlıklı 7.maddesinde; " (Değişik: 3/6/2004-5184/7 md.)
Oda genel kurulu seçim çevresinden gelen delegelerden oluşur.
Delegeler, odaya kayıtlı üyeler arasından dört yılda bir aralık ayı içinde ve gizli oyla seçilir.
Sandık kurullarında görev alanlar delege seçiminde aday olamazlar.
Seçilecek delege sayısı, asıl üye sayısı beşyüze kadar (beşyüz dahil) olan seçim çevrelerinde bir asıl bir yedek; beşyüzden yukarı olanlarda ise her beşyüz asıl üye için bir asıl bir yedektir.
Seçilecek delegelerde aranan özellikler ve seçim usulleri yönetmelikte gösterilir. (2)
Oda genel kurulu, dört yılda bir defa şubat ayı içinde, delege tamsayısının salt çoğunluğu ile toplanır.
Çoğunluk sağlanamadığı takdirde genel kurul ertesi gün tekrar toplanır. Bu toplantıda çoğunluk aranmaz.
Kararlar katılanların salt çoğunluğu ile alınır.
Oda genel kurulunun görevleri şunlardır:
a) Oda meclisi üyelerini seçmek.
b) Çalışma raporlarını incelemek.
c) Oda meclisi ve oda yönetim kurulunun ibra edilip edilmemesine karar vermek.
d) Kesin hesapları kabul veya reddetmek.
e) Oda meclisi ve oda yönetim kurulunun teklif edeceği bütçe ve çalışma programını görüşerek karara bağlamak.
f) Oda meclisi ve oda yönetim kurulunun getirdiği teklifleri karara bağlamak.
g) Bu Kanuna uygun gerekli karar ve tedbirleri almak.
Genel kurul, oda meclisinin veya Birlik Yönetim Kurulunun kararı yahut genel kurul üyelerinden
üçte birinin yazılı talebiyle olağanüstü toplantıya çağrılabilir." hükmü getirilmiştir.
Kamu tüzel kişiliğine sahip bir meslek kuruluşu olan Türkiye Ziraat Odaları Birliği; çiftçilerin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, meslek disiplin ve ahlakını kollayıp gözetmek, çiftçilikle iştigal edenlerin mesleki hak ve menfaatlerini korumak amacıyla kurulmuş olup, 6964 sayılı Türkiye Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu'nun 27. maddesinin (g) bendinin verdiği yetkiye dayanarak ziraat odalarında yapılacak Genel Kurul toplantıları ile il Kongrelerinin Kanun hükümlerine uygun bir şekilde yapılması amacıyla çıkarılan Türkiye Ziraat Odaları Birliği Kongre Yönetmeliği'nin, "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu yönetmelik, 6964 sayılı Kanunun 27. madde "g" fıkrasının verdiği yetkiye müsteniden, Ziraat Odaları Genel Kurul toplantılarının ve il Kongrelerinin kanun hükümlerine uygun bir şekilde yapılması amacı ile hazırlanmıştır." hükmüne yer verilmiş; 6. Maddesinde, Ziraat Odası Genel Kurulunun ilk toplantısında başkanlık divanını teşkil etmek üzere toplantıya iştirak eden delegeler arasından açık oyla bir başkan,bir başkan vekili ve iki sekreter seçilir...." hükmüne yer verilmiştir.
Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin 11.01.2019 tarih ve 07 sayılı Genelgesi'nin 3. Sayfasında "oda genel kurul toplantısı" başlığı altında "Divan Başkanlığının Oluşturulması" bölümünde; "ziraat odaları başkanlık divanında, birlik yönetim kurulu üyeleri, birlik idareceleri, ilde faaliyet gösteren ziraat odalarının yönetim kurulu başkan ve başkan vekilleri ile meclis başkan ve başkan vekilleri arasından açık oyla bir başkan, başkan vekili ve iki sekreter seçilir" ifadesine yer verilmiş ve Gölköy Ziraat Odası delegesi davacı tarafından koyu renkle belirtilen kısmın iptali istenilmiştir.
Yukarıda yer verilen kanun ve yönetmelik hükmünde; oda genel kurulunun ve başkanlık divanın hangi şekilde oluşturulacağı düzenlenmesine rağmen; bu hükümlerde yer almayan "birlik yönetim kurulu üyeleri, birlik idareceleri, ilde faaliyet gösteren ziraat odalarının yönetim kurulu başkan ve başkan vekilleri ile meclis başkan ve başkan vekilleri arasından" ibaresi eklenerek oda delegesi olmayan diğer kişilere de seçilme imkanı tanındığı açık olup; üst hukuk normlarına uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin 11.01.2019 tarih ve 07 No'lu Genelgesi'nin dava konusu edilen kısmının iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Dava, Gölköy Ziraat Odası Çatak Mahallesi delegesi olan davacı tarafından, Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin 11/01/2019 tarih ve 07 No'lu Genelgesi'nin "Oda Genel Kurul Toplantısı" başlıklı (B) bölümünün alt başlığında "Divan Başkanlığının Oluşturulmasına" ilişkin maddenin 2. paragrafında yer alan "... birlik yönetim kurulu üyeleri, birlik idarecileri, ilde faaliyet gösteren ziraat odalarının yönetim kurulu başkan ve başkan vekilleri ile meclis başkan ve başkan vekilleri arasından ..." kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
1982 Anayasası'nın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği, "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları" başlıklı 135. maddesinde de; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleri olduğu, hükmüne yer verilmiştir.
6964 sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu'nun "Oda organları" başlıklı 6. maddesinde, "Ziraat odalarının uzuvları şunlardır:
a) Oda Genel Kurulu;
b) Oda Meclisi;
c) Oda Yönetim Kurulu.
(Değişik:14/2/1984-2979/4md.) Bu organlara seçileceklerde aranacak nitelikler yönetmelikte gösterilir." düzenlemesi; "Oda Genel kurulu ve Görevleri" başlıklı 7. maddesinde, " (Değişik: 3/6/2004-5184/7 md.)
Oda genel kurulu seçim çevresinden gelen delegelerden oluşur.
Delegeler, odaya kayıtlı üyeler arasından dört yılda bir aralık ayı içinde ve gizli oyla seçilir.
Sandık kurullarında görev alanlar delege seçiminde aday olamazlar.
Seçilecek delege sayısı, asıl üye sayısı beşyüze kadar (beşyüz dahil) olan seçim çevrelerinde bir asıl bir yedek; beşyüzden yukarı olanlarda ise her beşyüz asıl üye için bir asıl bir yedektir.
Seçilecek delegelerde aranan özellikler ve seçim usulleri yönetmelikte gösterilir.
Oda genel kurulu, dört yılda bir defa şubat ayı içinde, delege tamsayısının salt çoğunluğu ile toplanır.
Çoğunluk sağlanamadığı takdirde genel kurul ertesi gün tekrar toplanır. Bu toplantıda çoğunluk aranmaz.
Kararlar katılanların salt çoğunluğu ile alınır.
Oda genel kurulunun görevleri şunlardır:
a) Oda meclisi üyelerini seçmek.
b) Çalışma raporlarını incelemek.
c) Oda meclisi ve oda yönetim kurulunun ibra edilip edilmemesine karar vermek.
d) Kesin hesapları kabul veya reddetmek.
e) Oda meclisi ve oda yönetim kurulunun teklif edeceği bütçe ve çalışma programını görüşerek karara bağlamak.
f) Oda meclisi ve oda yönetim kurulunun getirdiği teklifleri karara bağlamak.
g) Bu Kanuna uygun gerekli karar ve tedbirleri almak.
Genel kurul, oda meclisinin veya Birlik Yönetim Kurulunun kararı yahut genel kurul üyelerinden üçte birinin yazılı talebiyle olağanüstü toplantıya çağrılabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği Kongre Yönetmeliği'nin 6. maddesinde 10/01/2019 tarihli Yönetim Kurulu kararı ile yapılan değişiklik ile "Ziraat Odası Genel Kurulunun ilk toplantısında başkanlık divanını teşkil etmek üzere toplantıya iştirak eden delegeler arasından açık oyla bir başkan,bir başkan vekili ve iki sekreter seçilir...." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava konusu düzenlemenin incelenmesi:
Normlar hiyerarşisi olarak bilinen temel hukuk ilkesine göre, normlar arasında altlık ve üstlük ilişkisi söz konusu olmakta ve her norm geçerliliğini bir üst hukuk normundan almaktadır. Başka bir anlatımla normlar hiyerarşisi, her türlü normun hiyerarşik olarak bir sıra dahilinde sıralanması ve birbirine bağlı olması anlamına gelmekte olup; bunun doğal sonucu olarak, hiyerarşik sıralamada daha altta yer alan normun, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler içeremeyeceği, bir başka deyişle alt norm niteliğindeki düzenleyici işlemlerin, bir hakkın kullanımını üst normda öngörülmeyen bir şekilde daraltamayacağı veya kısıtlayamayacağı; dolayısıyla, düzenleyici bir işlemin kendinden önce gelen kanun ve yönetmelik hükümlerine aykırı düzenlemeler getiremeyeceği kabul edilmektedir.
Tebliğ, genelge ve yönerge gibi düzenleyici işlemler ise; bir yönetmeliğin veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin uygulanmasını göstermek amacıyla ve onlara aykırı hükümler içermemek şartıyla yönetmeliklerde veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen usul ve yöntemleri "açıklayıcı" hükümler taşıyan, yeni bir yöntem ve usul getirmeyen; dayanağı olan mevzuatta yer alan hükümleri aşan düzenleme içermeyen genel düzenleyici işlemlerdir.
Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin 11/01/2019 tarih ve 07 sayılı Genelgesi'nin "B- Oda Genel Kurul Toplantısı" başlığı altında "Divan Başkanlığının Oluşturulması" bölümünde; Türkiye Ziraat Odaları Birliği Kongre Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 1. fıkrasında, "Ziraat Odası Genel Kurulunun ilk toplantısında başkanlık divanını teşkil etmek üzere toplantıya iştirak eden delegeler arasından açık oyla bir başkan,bir başkan vekili ve iki sekreter seçilir...." şeklindeki hükmü kapsamında Divan Başkanlığına gösterilecek adaylardan arasından, açık oyla bir başkan, bir başkan vekili ve iki katip üye seçimi yapılır" hükmü yer almaktadır.
Davacı tarafından, yukarıda belirtilen düzenlemenin "... birlik yönetim kurulu üyeleri, birlik idarecileri, ilde faaliyet gösteren ziraat odalarının yönetim kurulu başkan ve başkan vekilleri ile meclis başkan ve başkan vekilleri arasından ..." kısmının iptali istenmekte olup, Genelgede Yönetmelik düzenlemesindeki ifadeye yer verildiği, yeni üst hukuk normunu aşan bir düzenleme öngörmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, üst norm olan Yönetmelik düzenlemesinin tekrarı niteliğinde olan Genelgenin dava konusu kısımlarında üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
13/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.