Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2019/6880 E. , 2022/5485 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/6880
Karar No : 2022/5485
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Üniversitesi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi doktora programı öğrencisi olan davacı tarafından, doktora öğrencilik kaydının silinmesine ilişkin … Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karar ile; davacının doktora öğrencisi olarak öğrenimine başladıktan sonra tez danışmanının ve tez konusunun belirlendiği, ders aşamasını geçtiği, yeterlik sınavından başarılı olduğu, tez önerisinin tez izleme komitesince kabul edilerek tez aşamasına geçtiği, tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesinin, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer kere olmak üzere yılda iki kez toplanacağı ve öğrencinin, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine o ana kadar yapılan çalışmaların özetinin ve bir yıl sonraki dönemde yapılacak çalışma planının yer aldığı yazılı bir rapor sunması gerektiğinin yürürlüğe giren yeni Yönetmelik hükmü uyarınca idarece belirlendiği, davacının iki defa üst üste Tez İzleme Komitesi Toplantısı yapmaması ve bu dönemde herhangi bir kayıt dondurma talebinde de bulunmaması üzerine anılan Yönetmelik hükmü gereğince başarısız sayılarak ilişiğinin kesildiği, Balıkesir Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin 40/5-7-8 maddesi hükmü uyarınca, davacının tez çalışma raporu sunmasının gerekli olması karşısında, davacının iki defa üst üste Tez İzleme Komitesi Toplantısı yapmadığı gibi kayıt dondurma talebinde de bulunmadığı açık olduğundan başarısız sayılarak kaydının silinmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; Balıkesir Üniversitesi Öğrenci Mazeretlerinde Haklı ve Geçerli Nedenler Yönergesi'nin "Gözaltı, Tutukluluk ve Mahkumiyet" başlıklı 9. maddesinde, öğrencinin gözaltına alınması, tutukluluk hali veya hüküm muhtevası ve sonuçları bakımından öğrencinin öğrencilik sıfatını kaldırmayan veya Disiplin Yönetmeliği gereği öğrencinin ilişiğinin kesilmesini gerektirmeyen mahkûmiyet hallerinde, durumunu belgelendirmesi ve ilgili birimin Yönetim Kurulunca uygun görülmesi halinde kayıtlar, sınavlar ve akademik izin başvurularında mazeretli sayılacağının düzenlendiği, kayıt yenileme işleminin tutuklu olan davacının inisiyatifi ve iradesi dışında akademik takvimle belirlenen tarihten daha sonra Enstitü Yönetim Kurulu kararıyla gecikmeli olarak gerçekleştirildiği, davacıya doktora öğrencisi statüsünün getirdiği sorumlulukların yüklenebilmesinin ve kayıt dondurma gibi haklardan yararlanabilmesinin, yani hukuki sonuç doğurabilmesinin ancak bu işlemin davacıya tebliğinden sonra mümkün olduğu, dolayısıyla da, kayıt yenileme isteminin kabulüne ilişkin kararın tesisi ve davacıya tebliği arasında geçen süre zarfında davacının öğrenci statüsünün getirdiği yükümlülükler yönünden kusurlandırılmasının veya sorumlu tutulmasının ve devamında bu yükümlülükleri yerine getirmediğinden bahisle öğrencilik kaydının silinmesi şeklinde ağır bir yaptırıma maruz bırakılmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, bu durumda, kayıt yenileme için süresi içinde idareye başvuran davacıya, ikinci tez izleme komitesi toplantısının gerçekleşmemesinde atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmadığından, dava konusu işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüyle, ... İdare Mahkemesi'nin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, işlemin hukuka uygun olduğu, kayıt dondurma işleminin davacı tarafından her zaman yapılabileceği, bunun için kayıt yenilemiş olmasının ön koşul olmadığı, dilekçe ile kayıt dondurma talebinde bulunabileceği halde davacının bunu yapmadığı ve kusurlu olduğu, kendi kusurundan kaynaklı hak talebinde bulunamayacağı, kayıt yenilenmesi talebi üzerine öğrencilere bildirim yükümlülüğü getiren herhangi bir mevzuat hükmü olmadığı, kayıt yenileme işlemlerinden ve eğitim öğretime devam etmekten öğrencilerin sorumlu olduğu ve kaydın yenilenmesinden itibaren öğrencilik hak ve sorumluluklarının olduğu, davacının bahar yarıyılı Ocak-Haziran 2017 Tez İzleme Komitesi toplantısına katılmadığının sabit olduğu, kaldı ki kayıt yenileme işlemi davacıya tebliğ edilse dahi … Tipi Kapalı Cezaevi Müdürlüğü Eğitim Kurumu Başkanlığı'nın … tarih … sayılı kararıyla, Kurumlarında, Anayasal Düzeni Ortadan Kaldırmaya Teşebbüs Etme ve Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçundan dolayı tutuklu olanların Kurumda uygulanan sınav müracaatı, sınav, eğitim ve iyileştirme faaliyetlerine, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 4. maddesi ve Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'nün yazıları gereğince katılamayacaklarına karar verildiği, harçtan muaf oldukları ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
… Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi doktora programı öğrencisi olan davacı tarafından, doktora öğrencilik kaydının silinmesine ilişkin … Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitü Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim Ve Öğretim Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 4. fıkrasında; "Tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesi, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer defa olmak üzere yılda en az iki kez toplanır. Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir. Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirlenir. Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir." düzenlemesi yer almaktadır.
20/02/2017 tarih ve 29985 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Balıkesir Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin 18. maddesinde; "(1)....
(2) Lisansüstü eğitim programlarına kayıtlı öğrenciler, güz ve bahar yarıyılları başında ve akademik takvimde belirtilen tarihlerde belirlenen ücretleri ödemek ve ilgili enstitü müdürlüğünce istenen kayıt yenileme işlemlerini yerine getirmekle yükümlüdürler.
(3) Öğrencinin kayıt yenileme işlemleri danışmanının onayı, danışmanı belirlenmeyen öğrenciler için enstitü anabilim/anasanat dalı başkanının onayı ile yürütülür. Öğrenci; akademik takvimde belirlenen kayıt süreleri içinde kaydını yenilemek zorundadır. Kayıt yenileme işlemlerini yapmayan, katkı payı, ikinci öğretim ücreti veya uzaktan öğretim ücreti ödemeyen öğrencilerin kaydı yenilenmez, kendilerine öğrencilikle ilgili hiçbir belge düzenlenmez.
(4) Akademik takvimde belirtilen kayıt yenileme/ders ekleme çıkarma günlerinde ilgili yarıyıl için kaydını yaptırmayan/yenilemeyen öğrenciler, ilgili yarıyıldaki süresini toplam süreden kullanmış sayılırlar. Ayrıca kayıt yaptırılmayan/yenilenmeyen yarıyılda öğrenci hiçbir sınava giremez ve hiçbir öğrencilik hakkından faydalanamaz." düzenlemesine,
"Tez önerisi savunması ve tez izleme sınavları" başlıklı 40. maddesinde, "(1) Doktora yeterlik sınavını başarı ile tamamlayan öğrenci, en geç altı ay içinde yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini tez izleme komitesi önünde sözlü olarak savunur. Öğrenci, tez yazım kurallarına göre hazırlanan söz konusu öneri ile ilgili yazılı raporu sözlü savunmadan en az on beş gün önce tez izleme komitesi üyelerine sunar.
(2) Tez izleme komitesi, öğrencinin sunduğu tez önerisinin kabul, düzeltme veya reddedileceğine salt çoğunlukla karar verir. Düzeltme için bir ay süre verilir. Bu süre sonunda kabul veya red yönünde salt çoğunlukla verilen karar, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığınca işlemin bitişini izleyen üç gün içinde enstitüye tutanakla bildirilir.
(3) Tez önerisi savunmasına geçerli bir mazereti olmaksızın birinci fıkrada belirtilen sürede girmeyen öğrenci başarısız sayılır.
(4) Tez önerisi reddedilen öğrenci, yeni bir danışman ve/veya tez konusu seçme hakkına sahiptir. Böyle bir durumda yeni bir tez izleme komitesi oluşturulabilir. Programa aynı danışmanla devam etmek isteyen öğrenci üç ay içinde, danışman ve tez konusunu değiştiren öğrenci ise altı ay içinde tekrar tez önerisi savunmasına alınır. Tez önerisi bu savunmada da reddedilen öğrencinin Enstitü ile ilişiği kesilir.
(5) Tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesi, takip eden yarıyıldan itibaren Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer kere olmak üzere yılda iki kez toplanır. Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir. Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirlenir. Tez izleme komitesi toplantıları enstitü yönetim kurulu kararıyla telekonferans yöntemiyle de yapılabilir. Karar ve rapor, ilgili anabilim dalı başkanlığı tarafından toplantıyı izleyen üç gün içinde tutanakla enstitüye bildirilir.
(6) Tez konusunu değiştirmek isteyen öğrenci yeniden tez önerisi savunma sınavına girmek zorundadır. Bu durumda yeni bir tez izleme komitesi oluşturulabilir. Ancak tez konusunda değişiklik yapmadan tez izleme komitesi üyelerinin kararıyla tez başlığında değişiklik yapılabilir.
(7) Mazeretsiz olarak tez izleme komitesine raporunu süresi içinde sunmayan veya savunmayan öğrenci başarısız sayılır.
(8) Tez izleme komitesi tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin Enstitü ile ilişiği kesilir.
(9) Tez izleme komitesi toplantıları eksik üye ile yapılamaz" düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; … Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi doktora programı öğrencisi olan davacı tarafından, doktora öğrencilik kaydının silinmesine ilişkin … Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitü Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacının doktora öğrencisi olarak öğrenimine başladıktan sonra tez danışmanının ve tez konusunun belirlendiği, ders aşamasını geçtiği, yeterlik sınavından başarılı olduğu, tez önerisinin tez izleme komitesince kabul edilerek tez aşamasına geçtiği, tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesinin, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer kere olmak üzere yılda iki kez toplanacağı ve öğrencinin, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine o ana kadar yapılan çalışmaların özetinin ve bir yıl sonraki dönemde yapılacak çalışma planının yer aldığı yazılı bir rapor sunması gerektiğinin yürürlüğe giren yeni Yönetmelik hükmü uyarınca idarece belirlendiği, davacının iki defa üst üste Tez İzleme Komitesi Toplantısı yapmaması ve bu dönemde herhangi bir kayıt dondurma talebinde de bulunmaması üzerine anılan Yönetmelik hükmü gereğince başarısız sayılarak ilişiğinin kesildiği görülmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının … Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Anabilim Dalı'nda tez aşamasında doktora öğrencisi olarak eğitim almakta iken 20/09/2016 tarihinde tutuklanarak … Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'na konulduğu, 27/10/2016 tarihinde yapılması öngörülen tez izleme sınavına katılmadığı, … Tipi Kapalı Cezaevi Müdürlüğü Eğitim Kurumu Başkanlığı'nın … tarih … sayılı kararıyla, Kurumlarında, Anayasal Düzeni Ortadan Kaldırmaya Teşebbüs Etme ve Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçundan dolayı tutuklu olanların Kurumda uygulanan sınav müracaatı, sınav, eğitim ve iyileştirme faaliyetlerine, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 4. maddesi ve Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'nün yazıları gereğince katılamayacaklarına karar verildiği, davacının, bahar yarıyılı kayıt yenileme işlemleri için tutuklu bulunduğu Kuruma yaptığı başvurunun 667 sayılı KHK'nın 4. maddesi uyarınca reddedildiğinden bahisle kayıt yenileme işleminin Fen Bilimleri Enstitüsü tarafından yapılması istemiyle davalı idareye 02/02/2017 tarihli dilekçeyle başvurduğu, Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu'nun 15/02/2017 tarih 1 sayılı kararıyla konu ile ilgili olarak Hukuk Müşavirliği'nden görüş alınmasının kararlaştırdığı, sonrasında Hukuk Müşavirliği'nin görüşü doğrultusunda alınan … Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu'nun … tarih … sayılı kararıyla, 667 sayılı KHK'da ders kaydını engelleyen bir hüküm bulunmadığından bahisle davacının 2016-2017 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar Yarıyılında kayıt yenilemesinin uygun olduğuna karar verildiği, davacının 13/07/2017 tarihli iki adet dilekçe ile öğrenci belgesi verilmesi talebiyle ve kayıt yenileme başvurusunun akıbeti hakkında herhangi bir bilgilendirme yapılmadığından bahisle kayıt durumu ile ilgili bilgi verilmesi istemiyle davalı idareye başvurduğu, Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu'nun 26/07/2017 tarih 7 sayılı kararıyla, 2 defa üst üste tez izleme komitesi yapmadığından bahisle Balıkesir Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği uyarınca davacının doktora öğrencilik kaydının silinmesinin kararlaştırıldığı, davalı idarenin … tarih … sayılı işlemiyle davacıya, iki (2) defa üst üste tez izleme komitesi yapmadığından ve bu dönemler içerisinde herhangi bir kayıt dondurma talebi bulunmadığı gerekçesiyle … tarih … sayılı kararla kaydının silindiğinin ve bu nedenle öğrenci belgesinin gönderilemeyeceğinin bildirildiği, yine davalı idarenin … tarih … sayılı işlemiyle … tarih … sayılı kararla, 2016-2017 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar Yarıyılında kayıt yenileme işleminin yapıldığının bildirildiği anlaşılmaktadır.
Anılan Yönetmelikte yer alan düzenlemelere göre, kayıt yenilenmesinin takibi ve gerçekleştirilmesinde doğrudan öğrenciye sorumluluk verildiği, Yükseköğretim Kurumu'nun ayrıca her öğrenciye yazılı ya da sözlü olarak bildirimde bulunma zorunluluğu bulunmadığı, davacı tarafından her zaman kayıt dondurma talebinde bulunabileceği, tutuklu olmasına rağmen kaydının silinmesinden önce Enstitü Yönetimine verilmiş bir mazeret dilekçesi ya da kayıt dondurmaya ilişkin bir başvurusu olmadığı anlaşıldığından, Balıkesir Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'nin 40/5-7-8 maddesi hükmü uyarınca, davacının tez çalışma raporu sunmasının gerekli olması karşısında iki defa üst üste Tez İzleme Komitesi Toplantısı yapmadığından başarısız sayılarak kaydının silinmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 07/10/2022 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.