T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/6989
Karar No : 2023/3058
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Nevşehir İli, Ürgüp İlçesi sınırlarında ve kendi uhdesinde bulunan ER:…, Sicil:… sayılı, IV. Grup maden (pomza) ruhsatlı alan için Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünce 2016 ve 2017 yıllarına ait ruhsat bedelinin yatırılması ve vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin Genel Müdürlüğe gönderilmesi halinde dava konusu yer için 16.02.2015-23.02.2017 yılları dahil olmak üzere 10 yıllık ruhsat ve işletme izni düzenleneceğine dair … tarih ve E… sayılı işlemde istenen ruhsat bedellerinin kaldırılması istemiyle yaptığı 10.01.2018 tarihli başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının maden işletme ruhsatı aldığı alanın 3. derece doğal sit alanında kalması ve ilgili mevzuat gereğince ilgili kurumdan alınması gereken iznin alınamaması durumu (beklenmeyen hal) nedeniyle sözkonusu alanda faaliyette, bir başka ifadeyle maden üretiminde bulunamadığından, davacıdan IV. grup maden (pomza) ruhsatlı alan için 2008-2012 yıllarına ait Devlet hakkı borçlarının yatırılmasının istenildiği ve yatırılmadığından bahisle işletme ruhsat teminatının irat kaydedileceği ve bu tutar kadar idari para cezası uygulanacağına ilişkin 26.09.2017 tarihli işlemin tesis edilerek, madenin faaliyette bulunmadığı döneme ilişkin olarak Mahkeme kararı uygulanmaksızın tekrar borç mükellefiyeti çıkarıldığı, iptal edilen ruhsat yerine yargı kararı doğrultusunda bir ruhsat düzenlenmeksizin (yürürlükteki ruhsatlar için ruhsat bedeli istenilebileceğinden), 13.11.2017 tarihli işlem ile ''13.01.2015 tarih ve 400067 sayılı temdit mali eksikliklerin tamamlanması hususundaki yazının 09.02.2015 tarihinde tebliğ edildiği ve ikinci 3 aylık süre içinde gerekli mali eksikliklerin tamamlanmaması nedeniyle ruhsatın iptal edildiği ve (...) ... İdare Mahkemesi'nin … sayılı kararında dava konusu işlemin iptaline karar verildiğinden, 09.10.2017 tarihinde tebliğ aldığınız … tarih ve … sayılı sayılı yazı ile süre uzatım talebi iptali işleminin Mahkeme kararı dikkate alınarak yürütülmesi uygun bulunmuştur.'' denilmek suretiyle tesis edilen işleme karşı yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık BULUNMADIĞI gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usul yönünden, davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerekirken işin esasının incelenmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı; esas yönünden ise, maden mevzuatına uygun olarak tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Nevşehir İli, Ürgüp İlçesi'nde bulunan ER:…, Sicil:… sayılı alan için davalı idare tarafından davacı adına 2002 yılında 10 yıl süreli olarak IV. Grup maden (pomza) işletme ruhsatı ve işletme izni verildiği, davacının anılan alanda açılmış ocakta faaliyette bulunurken Nevşehir Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü tarafından 3. derece doğal sit alanında çalıştığı gerekçesiyle 2004 yılında faaliyetinin durdurularak elek ve iş makinelerine el konulduğu, bilahare davacı hakkında "2863 sayılı Yasaya Muhalefet Suçundan" 14.12.2004 tarihli iddianame düzenlenerek … Ağır Ceza Mahkemesi'nin … Esas sayılı dosyasında kamu davası açılmıştır.
Davacının da maden işletme ruhsatına dayanarak faaliyette bulunduğu alanın 3.derece doğal sit alanında kaldığı gerekçesiyle pomza madeni çıkarmasının uygun görülmediğine ilişkin 14.04.2005 tarihli Koruma Bölge Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle Kayseri İdare Mahkemesi'nin … Esas sayılı dosyasında dava açtığı, davacının 16.09.2005 tarihli dilekçesiyle davalı idareye başvurarak anılan yargı süreçlerinden bahsettiği ve iş makineleri-elekleri bağlı olduğundan ötürü alanda üretim yapamadığını belirterek dilekçesine ilgili Mahkeme evraklarını da ekleyerek gereğinin yerine getirilmesi talebinde bulunduğu, bu başvurusuna davalı idarenin … tarih ve … sayılı yazısı ile konunun yargıya intikal ettiği gerekçesiyle yapılabilecek bir işlem bulunmadığı yönünde cevap verildiği, bilahare davacının 24.06.2011 tarihli dilekçesiyle idareye tekrar başvuruda bulunarak, hakkında açılan kamu davasının … Ağır Ceza Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla beraatle sonuçlandığını, kararın Hazine tarafından temyiz edildiğini, öte yandan pomza madeni çıkarmasının uygun görülmediğine ilişkin Koruma Bölge Müdürlüğü kararına karşı açtığı davanın ise reddedildiğini belirterek, maden alanında çalışma izni alana kadar tarafına geçici tatil kararı verilmesini istediği, 22.02.2012 günlü dilekçesi ile de geçici tatil talebini yenilediği, davacının bu başvuruları üzerine davalı idarenin … tarih ve … sayılı yazısı ile; 2007-2008 yıllarında üretim beyanı bulunduğu, yargı sürecinin devam ettiğine dair yeni tarihli bilgi ve belgelerle yeniden müracaat etmesi halinde geçici tatil talebinin değerlendirileceği yönünde cevap verilmiştir.
Davalı idare tarafından yapılan mahallinde tetkik neticesinde hazırlanan 10/08/2012 tarihli değerlendirme raporunda; "ruhsat sahasında en son 09.10.2008 tarihli olur ile tetkik yapıldığı, bu tetkik sonucunda 2007 yılında üretim yapıldığı ve yaklaşık 1500 ton stok bulunduğunun belirlendiğinin anlaşıldığı, 2008-2009-2010-2010-2011 yılları için gerçekleşen yıllık üretim miktarı verilmediği, 2012 tetkik tarihi itibariyle alanda üretim bulunmadığı, yine anılan yıllarda yıllık ocak başı toplam satış tutarı verilmediği, çalışan ve makine parkının bulunmadığı, A6 serisinden 4 cilt sevk fişinin boş olduğunun görüldüğü, 2008-2011 arası faaliyet ve satış bilgi formlarının verilmediği, heyetlerinden önce 2008 yılında görevlendirilen heyetçe yapılan tetkik sonrasında sahada hiçbir faaliyet yapılmadığının beyan edildiği, yine 3213 sayılı Yasa'nın 7.madde izinlerinin alınamaması nedeniyle 2007 yılından sonra sahada faaliyet yapılmadığının beyan edildiği, alanın 3. derece sit alanında kaldığının anlaşıldığı, bu konu ile ilgili davanın devam ettiği, tetkik tarihi itibariyle sahada üretime yönelik bir faaliyetin bulunmadığı, ocaklarda uzun yıllardır üretim yapılmadığının gözlemlendiği, sahada izin alınamadığından çalışılamadığı için 2008-2009-2010 ve 2011 yıllarına ait 3213 sayılı Yasa'nın 29.maddesinde düzenlenen vesaiklerin verilmediği, ruhsat sahibinin 11.08.2011 tarihli dilekçesi ile Nevşehir Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü'ne müracaat ederek uhdesindeki sahada madencilik yapmak için yeniden izin talebinde bulunduğunu beyan ettiği ve buna dair dilekçenin bir örneğini heyete ibraz ettiğinin anlaşıldığı, bu dilekçeye ilgili kurumca henüz bir cevap verilmediği, bütün bu hususlar ve ilgili mevzuat maddeleri birlikte değerlendirildiğinde söz konusu sahaya geçici tatil verilmesinin uygun olacağı kanaatine varıldığı" yönünde tespit ve değerlendirmelere yer verilmiştir. Anılan heyet raporunun intikali üzerine davalı idarece ilgili idari birimlerden konu ile ilgili görüşlerinin alındığı ve 29.04.2014 tarih ve 401267 sayılı işlem ile davacıdan; Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin 88. maddesi uyarınca 2005-2012 yıllarına ait ödenmemiş Devlet hakkı borçlarını ödemesi, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca 2010-2012 yılları için çevre uyum teminatı ve çevre uyum teminatları yatmadığından dolayı işletme ruhsat teminatının irat kaydedilmesi, aynı Yasanın 29. maddesi kapsamında 2008-2011 yıllarına ait vesaiklerin verilmemesinden dolayı işletme ruhsat teminatının irat kaydedilmesine karar verildiği, bu işleme karşı davacının 16.07.2014 tarihli dilekçesiyle idareye başvurarak; … Ağır Ceza Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla beraat ettiği ve bu kararın Yargıtay tarafından da onandığını, bu nedenle mahkeme başlangıcından sonuçlanana kadar geçen süre için geçici tatil talebinin kabul edilerek, hukuka aykırı olarak yatırması istenilen para ve teminatların kaldırılmasını istemiştir.
Davacının bu başvurusuna … tarih ve … sayılı işlemle; "Kanun ve ilgili Yönetmelik gereğince uygulanan yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerektiği, ayrıca 4367 sicil sayılı ruhsata ait temdit talebinin uygun bulunduğu, ruhsat harçları ve işletme ruhsat teminatının üç ay içerisinde tamamlanması gerektiği, aksi takdirde talebinin reddedileceği" yönünde cevap verilmesi üzerine, davacı tarafından, IV. Grup maden (pomza) ruhsatlı alan için 2005-2012 yıllarına ait Devlet hakkı borçlarının yatırılmasının istenilmesi, 2010-2012 yılları için çevre uyum teminatı ve çevre uyum teminatları yatmadığından dolayı işletme ruhsat teminatının irat kaydedilmesi ve 2008-2011 yıllarına ait 3213 sayılı Yasa'nın 29. maddesinde belirtilen vesaiklerin verilmemesinden dolayı işletme ruhsat teminatının irat kaydedilmesi yönünde tesis edilen … tarih ve … sayılı işleme karşı yaptığı itirazın reddine dair … tarih ve … sayılı Maden İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesi'nin … Esas sayılı dosyasında … tarih ve … sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verildiği, bu karara karşı davalı idarenin istinaf isteminin ise reddine karar verilmiştir.
Bu kararın sonrasında davacının 09.10.2017 tarihli dilekçe ile ruhsat yenilenmesi talebinde bulunduğu, davalı idarenin ''2016 ve 2017 yıllarına ait ruhsat bedelinin yatırılması ve vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin Genel Müdürlüğe gönderilmesi halinde dava konusu yer için 16.02.2015-23.02.2017 yılları dahil olmak üzere 10 yıllık ruhsat ve işletme izni düzenleneceğine dair … tarih ve E… sayılı işlemi tesis ettiği, davacının bu işleme karşı 10.01.2018 tarihli dilekçe ile itirazda bulunduğu, itirazın zımnen reddedildiği, bunun üzerine itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay'da altmış gün olduğu; 11. maddesinin birinci fıkrasında ise, ilgililer tarafından idarî dava açılmadan önce, idarî işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, (dava tarihi itibariyle yürürlükte olan haliyle) altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı hususları kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık, Nevşehir İli, Ürgüp İlçesi sınırlarında ve kendi uhdesinde bulunan ER:…, Sicil:… sayılı, IV. Grup maden (pomza) ruhsatlı alan için Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünce 2016 ve 2017 yıllarına ait ruhsat bedelinin yatırılması ve vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin Genel Müdürlüğe gönderilmesi halinde dava konusu yer için 16.02.2015-23.02.2017 yılları dahil olmak üzere 10 yıllık ruhsat ve işletme izni düzenleneceğine dair … tarih ve E…. sayılı işlemde istenen ruhsat bedellerinin kaldırılması istemiyle yaptığı 10.01.2018 tarihli başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemden kaynaklanmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, 13.11.2017 tarihli işlemin, davacıya 15.11.2017 tarihinde tebliğ edilmiş olduğu, davacının 10.01.2018 tarihli dilekçesiyle dava konusu işlemin İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında düzeltilmesi başvurusunda bulunmakla 16.11.2017 tarihinden itibaren başlayan dava açma süresinin durduğu, davacının başvurusu altmış gün içerisinde cevaplanmadığından, 11.03.2018 tarihinden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresinin 15.03.2018 tarihinde son bulduğu, olayda ise davanın 15.05.2018 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.
Davacının iptalini istediği işleme karşı en geç 11.03.2018 tarihinden itibaren kalan dava süresi içerisinde dava açması gerekirken, dava açma süresi geçirildikten sonra 15.05.2018 tarihinde açılan davanın süreaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, davanın esasının incelenmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 13/06/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.