T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/701
Karar No : 2024/1600
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
2- … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıya ait 2006/1 sayılı Hafriyat Toprağı ve İnşaat-Yıkıntı Atıkları Depolama Tesisi İzin Belgesi'nin iptaline ilişkin Yalova Belediye Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı ve … tarih ve … sayılı işlemlerinin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı ve … tarih ve … sayılı yazıları üzerine İR:... maden işletme ruhsatı sahasında yer alan ve işletme faaliyetleri için gerekli olan davacıya ait taşınmazlar için verilen … sayılı Hafriyat Toprağı ve İnşaat-Yıkıntı Atıkları Depolama Tesisi İzin Belgesi iptal edilmiş ise de; davacının özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlar kamulaştırılmadan davacının tasarruf yetkisinin kısıtlanması mümkün olmadığından, davacının özel mülkiyetinde bulunan taşınmazları için aldığı Hafriyat Toprağı ve İnşaat-Yıkıntı Atıkları Depolama Tesisi İzin Belgesinin anılan taşınmazların maden işletme ruhsat sahasında olduğundan bahisle iptaline ilişkin dava konusu işlemlerde sebep unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, dava konusu alanın görünür rezerv alanı olması nedeniyle hafriyat dökümü için kullanılamayacağı ileri sürülmektedir.
Yalova Belediye Başkanlığı tarafından, dava konusu alan imar planında hafriyat ve depolama alanı olarak düzenlenmiş ise de, anılan imar planlarının iptaline karar verildiği, bu nedenle dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci ve Dördüncü Dairelerince 2575 sayılı Yasaya 3619 sayılı Yasayla eklenen Ek 1 maddesi hükmü uyarınca birlikte yapılan toplantıda işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının Yalova ili, Merkez ilçesi, ...Köyü, ... Mevkii, … ada, … parsel ve … parsel sayılı taşınmazların maliki olduğu, bu taşınmazlar üzerinde faaliyette bulunmasına ilişkin 2006/1 sayılı Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Depolama/Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi'nin Yalova Belediye Başkanlığı tarafından verildiği, Yalova ili, Merkez ilçesi, Safran Köyü sınırları dahilinde İR:… sayılı maden ruhsatının dava dışı C.Ş. uhdesinde bulunduğu, C.Ş. tarafından verilen dilekçe üzerine mahallinde durumun tetkik edildiği, dava konusu Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile, yapılmış olan dökümün tamamen İR:… sayılı maden işletme ruhsat sahasına ait kömür rezerv alanları üzerinde olduğu tespit edildiğinden söz konusu alanda döküm faaliyetlerinin acilen durdurularak gerekli güvenlik önlemlerinin alınmasının Yalova Belediye Başkanlığı'ndan istenildiği, bunun üzerine Yalova Belediyesi tarafından davacıya ait … sayılı Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Depolama Tesisi İzin Belgesi'nin iptal edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanununun 4. maddesinde "Madenler Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, içinde bulundukları arzın mülkiyetine tabi değildir." düzenlemesi, aynı Kanunun 7. maddesinin 15 ve 16. fıkralarında "Madencilik faaliyetleri ile Devlet ve il yolları, otoyollar, demir yolları, havaalanı, liman, baraj, enerji tesisleri, petrol, doğalgaz, jeotermal boru hatları, su isale hatları gibi kamu yararı niteliği taşıyan veya gerçek/tüzel kişilere ait diğer yatırımların birbirlerini engellemesi, maden işletme faaliyetinin yapılamaz hale gelmesi, yatırım için başka alternatif alanların bulunamaması durumunda, madencilik faaliyeti ve yatırımla ilgili karar, Kurul tarafından verilir.
Herhangi bir yatırım yapılmamış I. Grup ve II. Grup (a) bendi madenler, mıcır, kaba inşaat, baraj, gölet, liman, yol gibi yapılarda kullanılan her türlü yapı hammaddeleri için verilen ruhsatlar ile görünür rezervi belirlenmemiş diğer grup maden ruhsat sahaları ile çakışan aynı yerdeki diğer yatırımlara Genel Müdürlükçe izin verilir. Ruhsatlı sahalarda görünür rezervi belirlemek üzere yapılan sondaj, kuyu, galeri, desandre gibi işler için yapılan yatırımların ve maden varlığının belgelenmesi durumunda tespit edilen görünür rezerv alanı dışındaki alanlar için, diğer yatırımların madencilik faaliyetlerini engellemeyeceğine Genel Müdürlükçe karar verilmesi halinde diğer yatırım için izin verilir. Bu alanlarda ruhsat sahibi tarafından yapılmış yatırımı etkileyen bir husus var ise bu alanla ilgili karar Bakanlık tarafından verilir. İşletme ruhsat alanı içerisinde ancak işletme izni veya görünür rezerv alanı dışındaki bir alanda diğer yatırımlara Genel Müdürlükçe izin verilebilir. Yatırımın işletme izni veya görünür rezerv alanı ile çakışması durumunda, Bakanlık tarafından karar verilir. Arama ruhsatı döneminde hiçbir yatırım yapılmamış ise diğer yatırımlara engel teşkil etmez." düzenlemesi bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer alan mevzuata göre, madencilik faaliyetleri ile gerçek/tüzel kişilere ait diğer yatırımların birbirlerini engellemesi, maden işletme faaliyetinin yapılamaz hale gelmesi, yatırım için başka alternatif alanların bulunamaması durumunda, madencilik faaliyeti ve yatırımla ilgili karar alınması gerektiği, görünür rezerv alanı dışında yapılacak yatırımlar için Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünden, görünür rezerv alanı ile çakışan yatırımlar için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından karar/izin verileceği düzenlenmiştir.
Uyuşmazlıkta, davacının mülkiyeti kendisine ait olan taşınmazlar üzerinde Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Depolama/Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi ile hafriyat ve depolama faaliyetinde bulunduğu, bununla birlikte, aynı taşınmazları kapsayacak şekilde dava dışı C.Ş. adına maden işletme ruhsatı düzenlendiği görülmektedir.
Dava konusu yerde Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce yapılan inceleme sonucunda düzenlenen "Mahallinde Tetkik Raporu"nda özetle, dökümün tamamen plansız, programsız, sistemsiz bir şekilde yapıldığı belirtildikten sonra, mahallinde yapılan tespitler ve MTA tarafından yaptırılan sondajlar sonucu hazırlanan rezerv tespit raporu birlikte değerlendirildiğinde döküm yapılan alanın görünür kömür rezerv alanında kaldığı tespitine yer verilmiştir.
Bu haliyle, maden ruhsat sahası içinde kalan ve görünür rezerv alanı ile çakıştığı anlaşılan davacıya ait hafriyat döküm ve depolama faaliyetinin ilgisine göre Bakanlıktan veya Genel Müdürlükten izin alınmaksızın yürütülmesine imkan bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Öte yandan, dava konusu taşınmazı da kapsayan ve Yalova Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ve 1/5000 ölçekli Yalova Revizyon İmar Planlarının, Yalova ili, Merkez ilçesi, … Köyü, … Ada, … sayılı parsele ilişkin kısımlarının iptali istemiyle açılan davada yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda alınan raporda özetle, "tarım alanları içerisinde yer alan taşınmaz ve yakın çevresinde "Hafriyat ve Depolama Alanı" arazi kullanım kararının, kentten kopuk ve parçacıl bir şekilde öngörülmüş olması nedeniyle şehircilik ilkeleri açısından olumsuz bir örnek oluşturduğu, çevresinde toz ve gürültü kirliliği yaratan bir kullanım olduğu, bu tip alanların yer seçiminde ve sınırlarının belirlenmesinde yeraltı ve üstü su kaynaklarının etkilenmesi, toprak yapısı, eğim ve dolgu niteliği gibi konularda araştırma yapılması gerektiği, imar planlarında şehircilik ilkeleri ve kamu yararına aykırı olarak yer seçimi yapıldığı" belirtilmiş olup, söz konusu rapor dikkate alınarak planların iptaline karar verilmiştir. Bu kararın sonrasında, Belediye Meclisi'nin … tarih ve …-… sayılı kararları ile onanan ve halen yürürlükte bulunan imar planlarında dava konusu … ada … ve … parsel sayılı taşınmazların plan onama sınırı dışında bırakıldığı görülmektedir.
Bu durumda, Bakanlık veya Genel Müdürlük tarafından faaliyet gösterilmesine izin verilmediği anlaşılan ve halihazırda plansız alan konumunda bulunan dava konusu taşınmazların hafriyat döküm ve depolama alanı olarak kullanılmasına imkan bulunmadığından, Maden İşleri Genel Müdürlüğünün gerekli önlemlerin alınması ve ruhsat sahasına döküm yapılmaması yönünde tesis ettiği dava konusu işlemler ile … sayılı Hafriyat Toprağı ve İnşaat-Yıkıntı Atıkları Depolama Tesisi İzin Belgesinin iptaline ilişkin Belediye işleminde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 20/03/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Dava, davacıya ait 2006/1 sayılı Hafriyat Toprağı ve İnşaat-Yıkıntı Atıkları Depolama Tesisi İzin Belgesi'nin iptaline ilişkin Yalova Belediye Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı ve …. tarih ve … sayılı işlemlerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu taşınmazı da kapsayan ve Yalova Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ve 1/5000 ölçekli Yalova Revizyon İmar Planlarında, davacıya ait taşınmazlar "hafriyat ve depolama" alanı olarak gösterilmiş ise de, anılan planların iptaline karar verilmiş olup, iptal kararı sonrasında Belediye Meclisi'nin … tarih ve …-… sayılı kararları ile dava konusu taşınmazı da kapsayacak şekilde, söz konusu alanın plan onama sınırı dışında bırakıldığı görülmektedir.
Her ne kadar, davacıya ait taşınmazın plansız alanda kalması veya imar planlarında "hafriyat ve depolama" alanı olarak gösterilmemesi nedeniyle, mevcut imar planı dikkate alınarak davacının Hafriyat Toprağı ve İnşaat-Yıkıntı Atıkları Depolama Tesisi İzin Belgesinin iptaline karar verilebilir ise de, halihazırda yürürlükte olan imar planlarına karşı dava açılmış ve/veya iptal edilmiş olması halinde uyuşmazlığın söz konusu husus dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekeceği tabiidir.
Bu durumda, Yalova Belediye Meclisi'nin … tarih ve …-… sayılı kararları ile onanan imar planlarına karşı açılmış bir dava bulunup bulunmadığı ve söz konusu planların halen yürürlükte olup olmadığının tespit edilmesi gerektiğinden, eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu gerekçeyle bozulması gerektiği görüşü ile aksi yönde verilen çoğunluk kararına katılmıyoruz.
KARŞI OY :
(XX)- Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 49. maddesinde yer alan nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararın dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği oyuyla, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.