T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/7248
Karar No : 2023/8267
DAVACI : …
DAVALILAR : 1- … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Huk. Müş. …
2- … Kurumu / …
VEKİLİ : Av. …
3- … Birliği
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN_KONUSU : 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde yer alan, "Kurumca belirlenen limitin üzerinde olan eczaneler, kendilerine başvurulması halinde yardımcı eczacı çalıştırmak zorundadır." cümlesi ile (d) ve (e) bentleri ile Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun 27/12/2018 tarihli ve E.239085 sayılı Makam Oluru ile yürürlüğe giren Yardımcı Eczacı Yerleştirilmesi ve Çalıştırılmasına Dair Usul ve Esaslar'ın 5. maddesinin 10. fıkrasının ve 7. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI : Dava konusu düzenlemenin dayanağı olan 6197 sayılı Kanun’un 5. maddesinde, serbest eczane açmak veya serbest eczanelerde mesul müdür olarak çalışmak isteyen bir eczacının, en az bir yıl müddetle hizmet sözleşmesine bağlı olarak mesul müdür eczacı ile birlikte serbest eczanelerde yardımcı eczacı olarak çalışmak zorunda olduğunun kurala bağlandığı, Kanun'da düzenlenen tek zorunluluğun serbest eczane açmak isteyenlerin bir yıl süre ile yardımcı eczacılık yapmalarına ilişkin zorunluluk olduğu, eczanelerin ise yardımcı eczacı çalıştırmasına yönelik bir zorunluluğunun bulunmadığı, hal böyle iken, Kanunda öngörülmeyen düzenlemelerin yönetmelik ve adsız düzenleyici işlem ile getirilerek serbest eczanelere yönelik zorlayıcı hükümler uygulandığı ve idarenin fonksiyon gaspı yaptığı, anılan düzenlemelerin yok hükmünde olduğu ve iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN_SAVUNMALARI : Davalı Sağlık Bakanlığı ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından, 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun ve 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile düzenleme hususunda yetkili oldukları; 6197 sayılı Kanun'un 5. maddesi ile eczacılık hizmetinin yetkin kişilerce yürütülmesi ve halkın eczacılık hizmetinden daha etkin faydalanmasının sağlanması amacıyla, serbest eczane açabilmek için en az bir yıl süre ile yardımcı eczacılık yapılması zorunluluğunun getirildiği, hastane eczanelerinde veya ikinci eczacı olarak serbest eczanelerde en az bir yıl süreyle çalışan eczacıların ilaveten yardımcı eczacılık yapmasına lüzum olmadığının öngörüldüğü, buna ilaveten, yardımcı eczacılık uygulamasının usulüne uygun ve aktif olarak yürütülmesinin sağlanması maksadıyla denetimlerde yardımcı eczacının görevi başında mazeretsiz olarak üç kez bulunmadığının tespiti halinde çalışma süresinin kabul edilmeyeceği düzenlenmesine yer verildiği; anılan Kanun’un geçici 3. maddesinde de, bu maddenin yürürlüğe girdiği takvim yılı olan 2012 yılında eczacılık yapma hakkını haiz eczacılar ile eczacılık fakültelerinde okumakta olan ve okumaya hak kazanmış bulunanların serbest eczane açabilmek için yardımcı eczacılık yapmasına gerek olmadığı hükmüne yer verilmek suretiyle kazanılmış hakların korunmasının ve hukuki belirlilik ilkesinin sağlanmasının amaçlandığı; eczanelerde hizmet sunumu ve eczacı istihdamını arttırmak ve yeni mezun eczacıların eczane açmadan önce eczane hakkında bilgi ve mesleki deneyim edinmelerini sağlamak amacı ile kanuna "yardımcı eczacı" kavramı getirildiği, dava konusu yönetmelik ile usul ve esasların, ilgili kanun hükümleri doğrultusunda ve 6197 sayılı Kanun ile çizilen çerçeve içinde hazırlanmış olduğu; kişilerin mevzuat gereği yükümlülüklerinin yerine getirilmesi için Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak idari yaptırımlar öngörülmesinde usul ve yasaya aykırılık olmadığı, 6197 sayılı Kanunun 5. maddesinin son fıkrasında, yardımcı eczacı çalıştırılmasına ilişkin usul ve esasların Sağlık Bakanlığı tarafından belirleneceğinin açıkça hükme bağlandığı ve söz konusu hüküm de yardımcı eczacı çalıştırmanın “zorunluluk” olarak addedildiği; dava konusu düzenlemelerin dayanağını oluşturan 6197 sayılı Kanunun ilgili hükümlerinin iptali için Anayasa Mahkemesine itiraz edildiği ve Anayasa Mahkemesinin 31/05/2017 tarihli ve E.2016/154-K.2017/106 sayılı kararı ile sadece ikinci eczacılığa değil yardımcı eczacılığa ilişkin de değerlendirmelere yer verilerek, ilgili kanun hükümlerinin Anayasaya aykırı olmadığına hükmedildiği, Yönetmelik maddelerinin iptali yönünden açılan davalarda ise, Danıştay Onbeşinci Dairesinin muhtelif kararları ile söz konusu davaların reddine karar verildiği; eczanelerin ticari bir işletme olması yanında bu yerlerde kamu hizmetinin de verildiği dikkate alındığında hastalara yönelik hizmet kalitesini arttırmak ve eczacı istihdamı ve deneyim kazanılmasının sağlanması için getirilen düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı; dava konusu Yönetmelik ve Usul ve Esaslar ile Kurumca belirlenen limitin üzerinde olan eczanelerin, kendilerine başvurulması hâlinde yardımcı eczacı çalıştırmak zorunda olduğu, yardımcı eczacı çalıştırma konusunda kriterlere uyan ancak bundan imtina eden eczacıların il sağlık müdürlüğü tarafından uyarılacağı ve eczacıya otuz gün süre verileceği, uyarıya rağmen yükümlülüğünü yerine getirmeyen eczacının eczane ruhsatının otuz gün süre ile askıya alınacağı hususunun düzenlendiği; idarenin görev alanına giren konularda standart belirleyebileceği, denetim yetkisinin olduğu ve bu alanda idari tedbir belirleme yetkisinin bulunduğu; anılan düzenlemelerin kamu yararı ve hizmet gereklerine, üst hukuk normlarına ve hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
Davalı Türk Eczacıları Birliği tarafından, dava konusu düzenlemelerin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde yer alan, "Kurumca belirlenen limitin üzerinde olan eczaneler, kendilerine başvurulması halinde yardımcı eczacı çalıştırmak zorundadır." cümlesi ile (d) ve (e) bentlerinin, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından yayımlanan ve 27/12/2008 tarihli ve E.239085 sayılı Makam Oluru ile yürürlüğe giren Yardımcı Eczacı Yerleştirilmesi ve Çalıştırılmasına Dair Usul ve Esaslar'ın 5/10. maddesinin ve 7/f. Maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2. Maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinde "Sağlık hizmetlerinde kullanılan ilaçlar, özel ürünler, ulusal ve uluslararası kontrole tâbi maddeler, ilaç üretiminde kullanılan etken ve yardımcı maddeler, kozmetikler ve tıbbî cihazların güvenli ve kaliteli bir şekilde piyasada bulunması, halka ulaştırılması ve fiyatlarının belirlenmesi" Bakanlığın görevleri arasında sayılmış, aynı KHK'nın 27. Maddesinin 1. fıkrası ile Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Bakanlığın bağlı kuruluşu olarak teşekkül ettirilmiş olup, aynı maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde, "Görev alanına giren ürünlerin ruhsatlandırılması, üretimi, depolanması, satışı, ithalatı, ihracatı, piyasaya arzı, dağıtımı, hizmete sunulması, toplatılması ve kullanımları ile ilgili kural ve standartları belirlemek, bu faaliyetleri yürütecek kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere izin vermek, ruhsatlandırmak, denetlemek ve gerektiğinde yaptırım uygulamak, laboratuvar analizlerini yapmak veya yaptırmak." anılan kurumun görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 6308 sayılı Kanunla değişik 5. maddesinde de, Serbest eczaneler, eczacılık yapma hakkını haiz bir eczacının sahip ve mesul müdürlüğünde yönetmelikte belirlenen belgelerle il sağlık müdürlüğünce düzenlenmiş ve valilikçe onaylanmış bir ruhsatname ile açılacağı, serbest eczanelerde, reçete sayısı ve/veya ciro gibi kriterlere göre belirlenen sayıda ikinci eczacı çalıştırılmasının zorunlu olduğu, serbest eczane açmak veya serbest eczanelerde mesul müdür olarak çalışmak isteyen bir eczacının, en az bir yıl müddetle hizmet sözleşmesine bağlı olarak mesul müdür eczacı ile birlikte serbest eczanelerde yardımcı eczacı olarak çalışmak zorunda olduğu, hastane eczanelerinde veya ikinci eczacı olarak serbest eczanelerde en az bir yıl süre ile çalışanların, yardımcı eczacı olarak çalışma şartını yerine getirmiş sayılacağı, yardımcı eczacıların, il sağlık müdürlüğü ve/veya bölge eczacı odalarının denetimlerinde üç kez eczanede görevi başında mazeretsiz olarak bulunmadığının tespiti hâlinde çalışma süresinin kabul edilmeyeceği, yardımcı eczacılara asgari ücretin bir buçuk katından, ikinci eczacılara da asgari ücretin üç katından aşağı olmamak üzere taraflarca belirlenecek ücretin ödeneceği, yardımcı eczacı ve ikinci eczacı çalıştırılması ile ilgili usul ve esasların Türk Eczacıları Birliğinin görüşü alınarak Sağlık Bakanlığınca belirleneceği kuralına yer verilmiştir.
6197 sayılı Kanunun 5, 20 ve geçici 4'üncü maddesi ile 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 40'ncı maddesine dayanılarak, eczacıların görev, yetki ve sorumluluklarının belirlenmesi, eczanelerin açılması, işletilmesi, nakli, devri ve kapanması ile eczanelerin özellikleri ve eczacılık hizmetlerinin yürütülmesine dair usul ve esasları düzenlemek üzere çıkarılan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 16'ncı maddesinin 4. fıkrasında," Yardımcı eczacı çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esaslar aşağıda belirtilmiştir:
a) Yardımcı eczacı olarak çalışmak isteyen eczacı çalışabileceği eczaneyi kendisinin belirlemesi hâlinde öncelik tanınır.
b) Yardımcı eczacı olarak çalışmak isteyen eczacı çalışacağı eczaneyi kendisinin bulamaması hâlinde bölge eczacı odasına başvurur. Eczacı odası müracaat sırasını dikkate almak suretiyle (c) bendindeki bilgiler ışığında gerekli değerlendirmelerde bulunarak yerleştirmeyi yapar ve il sağlık müdürlüğüne bildirir.
c) Her yılın nisan ayında Türk Eczacıları Birliği tarafından eczanelerin, yıllık satış hasılat durumları ile yıllık karşılanan reçete adetlerine göre dağılımları Kuruma ve ilgili eczacı odasına bildirilir. Kurumca belirlenen limitin üzerinde olan eczaneler, kendilerine başvurulması hâlinde yardımcı eczacı çalıştırmak zorundadır. Aynı eczane için birden fazla yardımcı eczacı müracaatında eczane sahibi tarafından tercih hakkı kullanılır.
ç) Eczacı, yardımcı eczacıyı otuz gün içerisinde işe başlatır ve il sağlık müdürlüğüne bildirir.
d) Yardımcı eczacı çalıştırma konusunda kriterleri tutan ancak bundan imtina eden eczacı, il sağlık müdürlüğü tarafından uyarılır ve eczacıya otuz gün süre verilir.
e) Uyarıya rağmen yükümlülüğünü yerine getirmeyen eczacının eczane ruhsatı otuz gün süre ile askıya alınır." hükmü (5). fıkrasında da, "Yardımcı eczacılara asgari ücretin bir buçuk katından, ikinci eczacılara da asgari ücretin üç katından aşağı olmamak üzere taraflarca belirlenecek ücret ödenir." hükmü yer almıştır.
4 Sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 508 inci ve 796 ncı maddeleri, 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun ile 12/04/2014 tarihli ve 28970 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik’e dayanılarak hazırlanan Yardımcı Eczacı Yerleştirilmesi Ve Çalıştırılmasına Dair Usul Ve Esasların Amaç başlıklı 1. maddesinde," (1) Bu Usûl ve Esasların amacı, 2013 ve daha sonraki yıllarda eczacılık fakültesinde okumaya hak kazanmış olup mezun olduktan sonra serbest eczane açmak veya serbest eczanelerde mesul müdür olarak çalışmak için en az bir yıl müddetle hizmet sözleşmesine bağlı olarak mesul müdür eczacı ile birlikte serbest eczanelerde veya hastane eczanelerinde çalışacak yardımcı eczacılar ile ilgili iş ve işlemlere ilişkin usûl ve esasların Belirlenmesidir." hükmüne, Kapsam başlıklı 2. maddesinde," (1) Bu Usûl ve Esaslar; yardımcı eczacıları ve yardımcı eczacı olarak çalışılacak serbest eczaneleri, eczacı olarak çalışılan sürenin yardımcı eczacılık süresinden sayılacağı hastane eczanelerini ve serbest eczaneleri kapsar." hükmüne yer verilmiş; 5. Maddesinin iptale konu (10). Fıkrasında ," Kurumca belirlenen limitin üzerinde ciroya sahip olan eczaneler, bu Usûl ve Esaslar ve ilgili mevzuatta belirtilen usûl ve esaslar çerçevesinde yardımcı eczacı çalıştırmak zorundadır. Yardımcı eczacı çalıştırma konusunda kriterleri tutan ancak bundan imtina eden eczacı, il sağlık müdürlüğü tarafından uyarılır ve eczacıya otuz gün süre verilir. Uyarıya rağmen yükümlülüğünü yerine getirmeyen eczacının eczane ruhsatı otuz gün süre ile askıya alınır." hükmü, Yardımcı eczacı çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esaslar başlıklı 7. Maddesinin 2. Fıkrasının iptale konu f) bendinde de, "Mesul müdür, il sağlık müdürlüğünce yapılan tebligattan itibaren yardımcı eczacıyı en geç 30 (otuz) gün içerisinde işe başlatır ve yardımcı eczacıyı işe başlattığını il sağlık müdürlüğüne bildirir. İl sağlık müdürlüğü tarafından yardımcı eczacıya ait işe başlangıç tarihi olarak; mesul müdürün yardımcı eczacıyı işe başlattığını il sağlık müdürlüğüne bildirdiği tarih esas alınır. Yardımcı eczacıların çalışma sürelerini gösterir kayıtları il sağlık müdürlükleri tarafından elektronik ortamda tutulur. İl sağlık müdürlüğünce yapılan tebligat tarihinden itibaren 30 (otuz) günlük süre içerisinde yardımcı eczacıyı çalıştırmaktan imtina eden mesul müdür yazılı olarak uyarılır ve yardımcı eczacıyı işe başlatması için 30 (otuz) gün süre verilir. Bu sürenin sonunda yardımcı eczacının işe başlatılmaması durumunda eczane ruhsatnamesi 30 (otuz) gün süreyle askıya alınır." hükmüne yer verilmiştir.
663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleriyle davalı idareye bu alana ilişkin usul ve esasları düzenlemek görevinin ve yetkisinin tanındığı açıktır. Bu görev ve yetki, sözü edilen tüm bu faaliyetleri denetlemeyi, dolayısıyla bu alana ilişkin idari düzeni korumak ve sürdürmek için, ilgili mevzuat hükümlerine aykırılığın tespiti halinde idari yaptırımları uygulamayı da kapsamaktadır.
Diğer yandan, tarafların iddia ve savunmaları ile yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; eczacılara istihdam imkanı yaratmaya ve serbest eczane işleten eczacıların da menfaatleri hususunda makul bir denge oluşturulmaya çalışıldığı; eczacılık mesleğinin kamu hizmeti yönü bulunduğu; idarenin mevzuatın uygulanmasının sağlanması yönünde görevi olduğu, bu bağlamda idarelerin düzenleyici işlem ile suç ve ceza dışında tedbir getirmelerinin hukuka uygun olduğu, yardımcı eczacı çalıştırılmasına ilişkin esas ve usullerin Kanun hükmüne paralel olarak düzenlendiği, kanun ile getirilen yükümlülüğün eczacılarca yerine getirilmesinin temini maksadıyla yaptırım öngörülmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, açıklanan sebeplerle dava konusu düzenlemenin üst hukuk normlarına, kamu menfaatine ve hizmet gereklerine uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi yolunda karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davalı idarelerden Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından, 27/12/2018 tarih ve E.239085 sayılı Makam Oluru ile Yardımcı Eczacı Yerleştirilmesi ve Çalıştırılmasına Dair Usul ve Esaslar yürürlüğe konulmuştur.
Davacı tarafından, Yardımcı Eczacı Yerleştirilmesi ve Çalıştırılmasına Dair Usul ve Esaslar'ın 5. maddesinin 10. fıkrası ve 7. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendi ile anılan Usul ve Esaslar'ın dayanağı olan 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde yer alan, "Kurumca belirlenen limitin üzerinde olan eczaneler, kendilerine başvurulması halinde yardımcı eczacı çalıştırmak zorundadır." cümlesi ile (d) ve (e) bentlerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İlgili Mevzuat:
Anayasa'nın 56. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu; üçüncü fıkrasında, Devletin, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak, insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenleyeceği; dördüncü fıkrasında da, Devletin, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getireceği; 124. maddesinde, bakanlıkların kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda yönetmelik çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.
663 sayılı -dava konusu düzenlemenin tesis edildiği tarihteki adıyla- Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşların Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin -yine dava konusu düzenlemenin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle- 2. maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinde, ''Sağlık hizmetlerinde kullanılan ilaçlar, özel ürünler, ulusal ve uluslararası kontrole tâbi maddeler, ilaç üretiminde kullanılan etken ve yardımcı maddeler, kozmetikler ve tıbbî cihazların güvenli ve kaliteli bir şekilde piyasada bulunması, halka ulaştırılması ve fiyatlarının belirlenmesi" Sağlık Bakanlığının görevleri arasında sayılmış; Kararname'nin 27. maddesinin birinci fıkrası ile Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, Sağlık Bakanlığının bağlı kuruluşu olarak teşekkül ettirilmiş; aynı maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde, anılan Kurumun görev ve yetkileri arasında, "Görev alanına giren ürünlerin ruhsatlandırılması, üretimi, depolanması, satışı, ithalatı, ihracatı, piyasaya arzı, dağıtımı, hizmete sunulması, toplatılması ve kullanımları ile ilgili kural ve standartları belirlemek, bu faaliyetleri yürütecek kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere izin vermek, ruhsatlandırmak, denetlemek ve gerektiğinde yaptırım uygulamak, laboratuvar analizlerini yapmak veya yaptırmak." sayılmış; 40. maddesinde, Bakanlık ve bağlı kuruluşların görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idari düzenlemeler yapabileceği belirtilmiştir.
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un, 17/05/2012 tarih ve 6308 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 5. maddesinin 9. fıkrasında, serbest eczane açmak veya serbest eczanelerde mesul müdür olarak çalışmak isteyen bir eczacının, en az bir yıl müddetle hizmet sözleşmesine bağlı olarak mesul müdür eczacı ile birlikte serbest eczanelerde yardımcı eczacı olarak çalışmak zorunda olduğu; aynı maddenin 10. fıkrasında ise, yardımcı eczacılara asgari ücretin bir buçuk katından, ikinci eczacılara da asgari ücretin üç katından aşağı olmamak üzere taraflarca belirlenecek ücret ödeneceği, yardımcı eczacı ve ikinci eczacı çalıştırılması ile ilgili usul ve esasların Türk Eczacıları Birliğinin görüşü alınarak Sağlık Bakanlığınca belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine dayanılarak, eczacıların görev, yetki ve sorumluluklarının belirlenmesi, eczanelerin açılması, işletilmesi, nakli, devri ve kapanması ile eczanelerin özellikleri ve eczacılık hizmetlerinin yürütülmesine dâir usûl ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanan dava konusu Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik 12/04/2014 tarihli ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, eczacının, eczacılık fakültesi veya Eczacılık Mektebi’nden mezun olmuş ya da Kanuna göre yabancı okullardaki eğitiminin yeterliliğini ispat ve tescil ettirmiş, eczacılık faaliyetlerini yürütmeye yetkili sağlık meslek mensubunu; aynı fıkranın (v) bendinde, yardımcı eczacının, 2013 ve daha sonraki yıllarda eczacılık fakültesinde okumaya hak kazanmış olup mezun olduktan sonra serbest eczane açmak veya serbest eczanelerde mesul müdür olarak çalışmak için en az bir yıl müddetle hizmet sözleşmesine bağlı olarak mesul müdür eczacı ile birlikte serbest eczanelerde veya hastane eczanelerinde çalışan eczacıyı ifade edeceği belirtilmiş; 16. maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, her yılın nisan ayında Türk Eczacıları Birliği tarafından eczanelerin, yıllık satış hasılat durumları ile yıllık karşılanan reçete adetlerine göre dağılımlarıNIN Kuruma ve ilgili eczacı odasına bildirileceği, Kurumca belirlenen limitin üzerinde olan eczanelerin, kendilerine başvurulması hâlinde yardımcı eczacı çalıştırmak zorunda olduğu, aynı eczane için birden fazla yardımcı eczacı müracaatı bulunması halinde eczane sahibi tarafından tercih hakkının kullanılacağı; (ç) bendinde, eczacının, yardımcı eczacıyı otuz gün içerisinde işe başlatacağı ve il sağlık müdürlüğüne bildireceği; (d) bendinde, yardımcı eczacı çalıştırma konusunda kriterleri tutan ancak bundan imtina eden eczacının, il sağlık müdürlüğü tarafından uyarılacağı ve eczacıya otuz gün süre verileceği; (e) bendinde ise, uyarıya rağmen yükümlülüğünü yerine getirmeyen eczacının eczane ruhsatının otuz gün süre ile askıya alınacağı düzenlenmiştir.
Öte yandan, 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ilga edilmiş ise de, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, 15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yine Sağlık Bakanlığına bağlı, özel bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluş düzenlenmiş olup, anılan Kararnamenin 508. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, görevi kapsamındaki ürünlerin; klinik araştırması, bilimsel çalışması, ruhsatlandırılması, üretimi, ulusal seri serbest bırakılması, depolanması, satışı, ithalatı, ihracatı, piyasaya arzı, dağıtımı, hizmete sunulması, kullanımı, piyasaya arz sonrası izlemi, denetlenmesi ve yaptırımları ile ilgili kural ve standartları belirlemek, gerekli düzenlemeleri ve denetimleri yapmak, gerektiğinde yaptırım uygulamak Kurum'un görevleri arasında sayılmış; 796. maddesinde ise, bağlı, ilgili, ilişkili ve diğer kurum ve kuruluşların, görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idarî düzenlemeler yapabileceği kuralına yer verilmiştir.
Bu Kararname hükümleri ile 6197 sayılı Kanun ve dava konusu Yönetmeliğe dayanılarak davalı Kurum'un 27/12/2018 tarih ve E.239085 sayılı Makam Oluru ile yürürlüğe konulan Yardımcı Eczacı Yerleştirilmesi ve Çalıştırılmasına Dair Usul ve Esasların 5. maddesinin 10. fıkrasında, Kurumca belirlenen limitin üzerinde ciroya sahip olan eczanelerin, bu Usûl ve Esaslar ve ilgili mevzuatta belirtilen usûl ve esaslar çerçevesinde yardımcı eczacı çalıştırmak zorunda oldukları; 6. maddesinin 2. fıkrasında ise, eczanelere ait KDV hariç satış hasılatı tutarlarına göre en yüksek cirolu eczaneden başlanarak en düşük cirolu eczaneye doğru ciro bazlı eczane listesinin Eczacı Bilgi Sisteminde oluşturulacağı, bu listeden bu maddenin birinci fıkrasında yer alan şartları haiz eczaneler hariç olmak üzere listenin en üstünden başlanmak suretiyle bu Usûl ve Esasların 7. maddesinde belirtildiği şekilde yardımcı eczacı yerleştirme işleminin yapılacağı, yardımcı eczacı yerleştirmesi yapıldığında yardımcı eczacı çalıştırmak zorunda olan eczanelerin en az 2.300.000 TL KDV hariç yıllık satış hasılatı olması gerektiği, belirlenen bu miktarın yerleştirmeye esas alt limit olduğu; 7. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde ise, mesul müdür, il sağlık müdürlüğünce yapılan tebligattan itibaren yardımcı eczacıyı en geç 30 (otuz) gün içerisinde işe başlatacağı ve yardımcı eczacıyı işe başlattığını il sağlık müdürlüğüne bildirileceği, İl sağlık müdürlüğü tarafından yardımcı eczacıya ait işe başlangıç tarihi olarak; mesul müdürün yardımcı eczacıyı işe başlattığını il sağlık müdürlüğüne bildirdiği tarihin esas alınacağı, il sağlık müdürlüğünce yapılan tebligat tarihinden itibaren 30 (otuz) günlük süre içerisinde yardımcı eczacıyı çalıştırmaktan imtina eden mesul müdür yazılı olarak uyarılacağı ve yardımcı eczacıyı işe başlatması için 30 (otuz) gün süre verileceği, bu sürenin sonunda yardımcı eczacının işe başlatılmaması durumunda eczane ruhsatnamesi 30 (otuz) gün süreyle askıya alınacağı düzenlenmiştir.
A) Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde yer alan, "Kurumca belirlenen limitin üzerinde olan eczaneler, kendilerine başvurulması halinde yardımcı eczacı çalıştırmak zorundadır." cümlesi ile (d) ve (e) bentlerinin iptali istemi yönünden:
6197 sayılı Kanun’un 5. maddesinin dokuzuncu fıkrasında, serbest eczane açmak veya serbest eczanelerde mesul müdür olarak çalışmak isteyen bir eczacının, en az bir yıl süreyle hizmet sözleşmesine bağlı olarak mesul müdür eczacı ile birlikte serbest eczanelerde yardımcı eczacı olarak çalışmak zorunda olduğu; aynı maddenin onuncu fıkrasında ise yardımcı eczacılara asgari ücretin bir buçuk katından, ikinci eczacılara da asgari ücretin üç katından aşağı olmamak üzere taraflarca belirlenecek ücret ödeneceği, yardımcı eczacı ve ikinci eczacı çalıştırılması ile ilgili usul ve esasların Türk Eczacıları Birliğinin görüşü alınarak Sağlık Bakanlığınca belirleneceği düzenlenmiştir.
Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, yardımcı eczacı, 2013 ve daha sonraki yıllarda eczacılık fakültesinde okumaya hak kazanmış ve mezun olduktan sonra da serbest eczane açmak veya serbest eczanelerde mesul müdür olarak çalışmak için en az bir yıl müddetle hizmet sözleşmesine bağlı olarak mesul müdür eczacı ile birlikte serbest eczanelerde veya hastane eczanelerinde çalışan eczacı olarak tanımlanmıştır.
Anılan Yönetmeliğin dava konusu 16. maddesinin 4. fıkrasında, yardımcı eczacı çalıştırılmasına ilişkin usul ve esasların belirlendiği, yardımcı eczacı olarak çalışmak isteyen eczacının, çalışabileceği eczaneyi kendisinin belirlemesine öncelik tanınacağı, çalışacağı eczaneyi kendisinin bulamaması hâlinde, bölge eczacı odasına başvurulacağı, eczacı odasının müracaat sırasını dikkate almak suretiyle değerlendirmelerde bulunarak yerleştirmeyi yapacağı ve il sağlık müdürlüğüne bildirileceği, bu değerlendirmede ise her yılın Nisan ayında Türk Eczacıları Birliği tarafından Kuruma ve ilgili eczacı odasına bildirilen eczanelerin, yıllık satış hasılat durumları ve karşılanan yıllık reçete adetleri esas alınacağı, Kurumca belirlenen limitin üzerinde olan eczanelere başvurulması hâlinde yardımcı eczacı çalıştırmasının zorunlu olduğu; aynı fıkranın (d) bendinde, yardımcı eczacı çalıştırma konusunda kriterleri tutan ancak bundan imtina eden eczacının, il sağlık müdürlüğü tarafından uyarılacağı ve eczacıya otuz gün süre verileceği; aynı fıkranın (e) bendinde ise, uyarıya rağmen yükümlülüğünü yerine getirmeyen eczacının eczane ruhsatının otuz gün süre ile askıya alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Dava konusu düzenlemenin dayanağı olan 6197 sayılı Kanun’da değişiklik yapan 6308 sayılı Kanun'un genel gerekçesi ve madde gerekçesine bakıldığında; yeni düzenlemeler ile işlerliği kalmamış maddelerin kaldırılmasını, mesleği icra koşullarının güncel duruma uyumlu hale getirilmesini sağlamak, bu bağlamda, eczacılık–sağlık hizmetinin geliştirilmesinin ve hizmetin ülkenin her yerinde eşit olarak verilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır.
6308 sayılı Kanun değişikliği ile "ikinci eczacı" ve "yardımcı eczacı" kavramları getirilmiş olup, madde gerekçesinde de, eczane sınırlamasından kaynaklı olası bir istihdam daralmasının önüne geçilmesinin, ancak daha da önemlisi, eczacı başına düşen hasta sayısını azaltarak, hastaların eczacılık hizmetlerinden daha etkili bir biçimde yararlanmasının sağlanmasının amaçlandığı; ayrıca yeni mezun eczacıların, eczane açmadan önce, eczane hakkında bilgi ve meslekî deneyim edinmelerinin sağlanması amacı ile yardımcı eczacılık uygulamasına geçildiği hususu ifade edilmektedir.
Diğer taraftan, Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 18/05/2016 tarih ve E:2014/9155 sayılı kararı ile dava konusu düzenlemenin yasal dayanağı olan 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun’un 6308 sayılı Kanun ile değişik 5. maddesinin 8., 9. ve 10. fıkralarının Anayasa aykırı olduğundan bahisle Anayasa Mahkemesine başvurulmuş; Anayasa Mahkemesi'nin 31/05/2017 tarih ve E:2016/154, K:2017/106 sayılı kararı ile mezkur madde hükmünün, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın reddine karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin anılan kararında -özetle- 6197 sayılı Kanun’un 1. maddesinde eczacılığın, hastalıkların teşhis ve tedavisi ile hastalıklardan korunmada kullanılan ilaçların hazırlanması ve hastaya sunulması, emniyeti, etkinliği ve maliyeti bakımından gözetimi, ilaç kullanımına bağlı sorunlar hakkında hastaların bilgilendirilmesi ve çıkan sorunların bildiriminin yapılması gibi faaliyetleri yürüten bir sağlık hizmeti olduğu hususuna yer verildiği; itiraz konusu kuralların da Devletin sağlık hakkında düzenleme ve denetleme görevleri çerçevesinde, eczacılık hizmetlerine ilişkin haklardan yararlanmayı artıracak önlemleri içerdiği; madde gerekçesinde, eczane sınırlamasından kaynaklı olası bir istihdam daralmasının önüne geçmenin ötesinde, hastalara eczacının verdiği hizmetin kalitesinin ve süresinin artırılması, eczacı başına düşen hasta sayısının azaltılarak, hastaların eczacılık hizmetlerinden daha etkili bir biçimde yararlanmasının sağlanması için kuralda belirtilen kriterlerin gerçekleştiği serbest eczanelerde, ikinci eczacı çalıştırılmasının zorunlu olduğu, ayrıca yeni mezun eczacıların, eczane açmadan önce, eczane hakkında bilgi ve mesleki deneyim edinmelerinin sağlanması amacı ile yardımcı eczacılık uygulamasına geçileceği hususunun ifade edildiği; itiraz konusu kurallar ile ikinci eczacı ve yardımcı eczacı çalıştırılmasında, eczacılara istihdam alanının açılmasının yanı sıra halkın eczanelerden daha kaliteli ve işin ehli uzmanlar aracılığı ile hizmet almalarının sağlanmasının; serbest eczane açmak veya mesul müdür olarak çalışmak için de belirli bir deneyime sahip olunmasının amaçlandığı, böylece eczacılık alanında kamu yararının gerçekleştirilmek istendiği; böyle bir düzenleme yapılmasının anayasal sınırlar içinde kanun koyucunun takdir yetkisinde olduğu; diğer yandan Kanun’un 5. maddesinin sekizinci fıkrasında, serbest eczanelerde ikinci eczacı çalıştırılmasının, reçete sayısı ve/veya ciro kriterlerinin yanı sıra bunlara benzer kriterlere göre belirleneceğinin öngörüldüğü; ikinci eczacı çalıştırılmasında hesaplanabilir ve denetlenebilir kriterlerin açıklandığı, ekonomik duruma göre değişkenlik gösterebilecek söz konusu kriterlerin düzenlenmesinin ise yürütme organına bırakıldığı; Kanunla, ikinci eczacı ve yardımcı eczacı çalıştırılmasında gerekli koşullar gösterilerek, temel ilkeler belirlenip çerçeve çizildikten sonra 5. maddenin onuncu fıkrasının ikinci cümlesinde, yardımcı eczacı ve ikinci eczacı çalıştırılması ile ilgili ayrıntı ve uzmanlık gerektiren usul ve esasların Türk Eczacıları Birliğinin görüşü alınarak Sağlık Bakanlığınca belirlenmesinin yasama yetkisinin devri niteliğinde olmadığı; öte yandan ikinci eczacı çalıştırılması konusunda getirilen kriterlerin orantılı ve ölçülü olduğu; serbest eczacının birlikte çalışacağı ikinci eczacıyı seçerek sözleşme yapmasında bir müdahalenin söz konusu olmadığı; yardımcı eczacı çalıştırılmasında da serbest eczane açabilmek veya mesul müdür olabilmek için öngörülen amaç dikkate alındığında sözleşme özgürlüğü için getirilen sınırlamanın ölçüsüz olmadığı; serbest eczacı ile ikinci eczacı ya da yardımcı eczacı arasındaki hizmet sözleşmesinin, itiraz konusu kurallarda belirlenen şartlar ve sınırlamalar esas alınmak kaydıyla serbest bir şekilde akdedilebileceği; hizmet sözleşmesinin herhangi bir şekilde sona ermesi hallerinde tarafların tabi olacakları haklar ve yükümlülükler yasal düzenlenmelerle belirlendiğinden, kriterlerin değişmesine bağlı olarak çalıştırılması gerekmediği için ikinci eczacının işten çıkartılmasıyla iş güvenliği hakkının ortadan kalkmayacağı; Kanun’un 5. maddesinin onuncu fıkrasının birinci cümlesinde, yardımcı eczacılara asgari ücretin bir buçuk katından, ikinci eczacılara da asgari ücretin üç katından aşağı olmamak üzere taraflarca belirlenecek ücret ödeneceği belirtilmek suretiyle ödenecek ücretlerin alt sınırlarının gösterilmesinde, ikinci eczacılar ve yardımcı eczacıların aldıkları eğitimin, hizmet sürelerinin ve yapacakları işin göz önünde bulundurulduğu; ikinci eczacılara ve yardımcı eczacılara emeklerinin karşılığı ve yaptıkları işe uygun adaletli bir ücretin temini için gerekli tedbirlerin alındığı, belirli bir yaşam düzeyinin sağlanmaya çalışıldığı; ikinci eczacı ve yardımcı eczacılar ile sözleşme yapma konusunda kanundan kaynaklanan zorunluluk ve sınırlandırmaların, Anayasa’nın sosyal hukuk devleti ilkesini öngören 2. maddesi, çalışma hakkı ve ödevinin sağlanması için Devlete gerekli önlemleri alma yükümlülüğü getiren 49. maddesi, emeğin karşılıksız bırakılmamasını amaçlayan 55. maddesi, herkese asgarî ölçüde bir yaşam düzeyinin hedeflendiği 60. maddesi göz önünde bulundurularak, halkın sağlığının korunması ve daha iyi bir eczacılık hizmeti verilmesi amacıyla getirildiği düşünüldüğünde, amaç ve araç arasında hakkaniyete uygun bir denge olduğundan Anayasa’nın 13. maddesi kapsamında ölçülülük ilkesine aykırılık bulunmadığı gerekçesine yer verilmiştir.
Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin hukuk devleti olduğu vurgulanmakta ve 153. maddesinin son fıkrasında da, “Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazete'de hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar.” yolunda açık, kesin ve buyurucu bir kurala yer verilmektedir. Yukarıda anılan anayasal düzenlemelerden Anayasa Mahkemesi kararlarının mutlak surette uyulması gereken nitelik taşıdığı, hiçbir organ ve makamın bu kararları değiştiremeyeceği, yasama, yürütme ve idare organlarının kararların icaplarını yerine getirmeleri gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Buna göre, Anayasa Mahkemesi kararıyla Anayasaya ve hukuka uygunluğu tespit edilen Kanunla, eczacılara istihdam alanının açılmasının yanı sıra halkın eczanelerden daha kaliteli ve işin ehli uzmanlar aracılığı ile hizmet almalarının sağlanması, serbest eczane açmak veya mesul müdür olarak çalışmak isteyen eczacıların da belirli bir deneyime sahip olması amaçlarıyla getirilen "yardımcı eczacı" müessesesinin uygulama usul ve esaslarını, yasal yetkiye istinaden düzenleyen, bu kapsamda davalı Kurumca belirlenen limitin üzerindeki eczanelere -kendilerine başvurulması hâlinde- yardımcı eczacı çalıştırma zorunluluğu getiren, dolayısıyla limitin davalı Kurumca belirleneceğini öngören dava konusu kurallarda hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacının, sağlık hizmetleri ile ilgili temel esasları belirlemek olduğu; 3/k maddesinde, koruyucu, teşhis tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde kullanılan ilaç, aşı, serum ve benzeri biyolojik maddelerinin üretiminin ve kalitesinin teşvik ve temininin, her türlü müstahzar, terkip, madde, malzeme, farmakope mamülleri, kozmetikler ve bunların üretiminde kullanılan ham ve yardımcı maddelerin ithal, ihraç, üretim, dağıtım ve tüketiminin, amaç dışı kullanmak suretiyle fizik ve psişik bağımlılık yapan veya yapma ihtimali bulunan madde, ilaç, aşı, serum ve benzeri biyolojik maddeler ile diğer terkiplerin kontrolüne, murakabesine ve bunların yurt içinde ve yurt dışında ücret karşılığı kontrollerini yaptırmaya, özel mevzuata göre ruhsatlandırma, izin ve fiyat verme işlerini yürütmeye Sağlık Bakanlığı'nın yetkili olduğu; 2. maddesinde, Kanun'un Milli Savunma Bakanlığı hariç bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişileri kapsadığı; 9. maddesinin (c) bendinde ise, bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
Sağlık hizmetlerine dair temel bir kanun olan 3359 sayılı Kanun'un, bu hizmete dair bir çok düzenlenmenin Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle yapılmasını öngörerek, tıbbi alandaki ihtiyaçlar ve teknolojik gelişmeler nedeniyle sürekli gelişen ve değişen bir kamu hizmeti alanı olan sağlık hizmetine dair idari politikaların daha etkin bir şekilde uygulanabilmesi için idareye geniş bir yetki alanı tanıdığı açıktır.
Kanun tarafından tanınan yetki alanlarından biri de “sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi” olarak belirtilmiştir. Sağlık kurum ve kuruluşlarının hizmet standartlarının tespiti ile bu standartlara uyulup uyulmadığının denetimi de bütünlük içinde yürütülmesi gereken hizmetlerdir.
Kanun'un, hizmet standartlarını belirlemeyi ve belirlenecek standartlara uyulup uyulmadığını denetleme görevini Bakanlığa vermesinin doğal sonucu da hizmet standartlarına uymayanlara uygulanacak yaptırımları belirlemektir. Aksi halde denetimin işlevselliği kalmayacaktır.
Bu itibarla, 3359 sayılı Kanun'un sağlık alanında otorite olarak belirlendiği Sağlık Bakanlığına verdiği standart belirleme ve denetim yetkilerinin bu konularda yaptırım belirlemeyi de içerdiği açıktır.
Bu durumda, yardımcı sağlık kuruluşu olan eczanelerle ilgili olarak yardımcı eczacı çalıştırma konusunda kriterleri tutan, ancak bundan imtina eden eczacının önce İl Sağlık Müdürlüğü tarafından uyarılacağı ve otuz gün süre verileceğine; uyarıya rağmen yükümlülüğünü yerine getirmeyen eczacının, eczane ruhsatının otuz gün süre ile askıya alınacağına ilişkin yaptırımın yasal dayanağının 3359 sayılı Kanun ve 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yukarıda yer verilen hükümleri olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle, davaya konu olan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin yasal dayanağı olan 6197 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 8., 9. ve 10. fıkraları hakkındaki Anayasaya aykırılık itirazı Anayasa Mahkemesi'nin yukarıda anılan kararı ile reddedildiğinden, anılan Kanun maddesinin uygulanmasına yönelik düzenlemeler içeren ve kamu yararı ile hizmetin gereklerine uygun olduğu anlaşılan dava konusu kurallarda hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
B) Yardımcı Eczacı Yerleştirilmesi ve Çalıştırılmasına Dair Usul ve Esaslar'ın 5. maddesinin 10. fıkrası ve 7. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinin iptali istemi yönünden:
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun 27/12/2018 tarih ve E.239085 sayılı Makam Oluru ile yürürlüğe konulan Yardımcı Eczacı Yerleştirilmesi ve Çalıştırılmasına Dair Usul ve Esaslar, 2013 ve daha sonraki yıllarda eczacılık fakültesinde okumaya hak kazanmış olup mezun olduktan sonra serbest eczane açmak veya serbest eczanelerde mesul müdür olarak çalışmak için en az bir yıl müddetle hizmet sözleşmesine bağlı olarak mesul müdür eczacı ile birlikte serbest eczanelerde veya hastane eczanelerinde çalışacak yardımcı eczacılar ile ilgili iş ve işlemlere ilişkin usûl ve esasları detaylarıyla düzenlemekte olup; yayımlandığı tarihteki haliyle 5. maddesinin 10. fıkrasında, Kurumca belirlenen limitin üzerinde ciroya sahip olan eczanelerin, bu Usûl ve Esaslar ile mevzuatta belirtilen usûl ve esaslar çerçevesinde yardımcı eczacı çalıştırmak zorunda olduğu; 6. maddesinin 2. fıkrasında ise, yardımcı eczacı yerleştirmesine göre yardımcı eczacı çalıştırmak zorunda olan eczanelerin en az 2.300.000,00 TL (KDV hariç) yıllık satış hasılatı olması gerektiği, anılan miktarın yerleştirmeye esas alt limit olduğu; 7. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde ise, mesul müdür, il sağlık müdürlüğünce yapılan tebligattan itibaren yardımcı eczacıyı en geç 30 (otuz) gün içerisinde işe başlatacağı ve yardımcı eczacıyı işe başlattığını il sağlık müdürlüğüne bildirileceği, İl sağlık müdürlüğü tarafından yardımcı eczacıya ait işe başlangıç tarihi olarak; mesul müdürün yardımcı eczacıyı işe başlattığını il sağlık müdürlüğüne bildirdiği tarihin esas alınacağı, il sağlık müdürlüğünce yapılan tebligat tarihinden itibaren 30 (otuz) günlük süre içerisinde yardımcı eczacıyı çalıştırmaktan imtina eden mesul müdürün yazılı olarak uyarılacağı ve yardımcı eczacıyı işe başlatması için 30 (otuz) gün süre verileceği, bu sürenin sonunda yardımcı eczacının işe başlatılmaması durumunda eczane ruhsatnamesi 30 (otuz) gün süreyle askıya alınacağı düzenlenmiştir.
Davacı tarafından, Kanun'da düzenlenen tek zorunluluğun serbest eczane açmak isteyenlerin bir yıl süre ile yardımcı eczacılık yapmalarına ilişkin zorunluluk olduğu, eczanelerin ise yardımcı eczacı çalıştırmasına yönelik bir zorunluluğunun bulunmadığı, ayrıca dayanağı Yönetmelikte yardımcı eczacı çalıştırılma zorunluluğu bulunan eczaneler için herhangi bir limit belirlenmediği, üst hukuk normlarını aşar nitelikte düzenlemeler içeren Usul ve Esaslar'ın iptali istenilmektedir.
Dava konusu düzenlemelerde yer alan kuralların, dayanağı 6197 sayılı Kanun ile Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin tekrarı niteliğinde ve bunları açıklayıcı mahiyette olduğu görülmektedir. Ayrıca, 6197 sayılı Kanun'da yardımcı eczacı çalıştırılmasına ilişkin kriterlerin belirlenmesinin (yönetmelikle yapılacağı yönünde herhangi bir sınırlama olmaksızın) yürütme organına bırakıldığı ve dayanak Yönetmelik hükmünde de limitin Kurumca belirleneceğinin açıkça düzenlendiği anlaşıldığından, yardımcı eczacı çalıştırmak zorunda olan eczanelere ilişkin limitin Yönetmelik yerine Usul ve Esaslarda belirlenmesi ve limit olarak yıllık satış hasılatının esas alınması yönüyle de dava konusu düzenlemede hukuka ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, dava konusu Usul ve Esaslarda üst normlara ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Ayrıca, davalı idarelerden Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun savunma dilekçesi ekinde sunulan belgelerden dava konusu Usul ve Esaslar'ın yürürlüğe girmesinden önce Türk Eczacıları Birliği'nin görüşünün de alındığı anlaşılmakta olup, dava konusu düzenlemelerde şekil unsuru yönünden de hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 14/12/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.