Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2019/7259 E. , 2022/5372 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/7259
Karar No : 2022/5372
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:… , K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Uşak ili, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde yer alan davacıya ait … … isimli binada izinsiz olarak öğrenci barınma faaliyetinde bulunulduğundan bahisle anılan kurumun kapatılmasına ilişkin … tarih ve E.… sayılı işlemin iptali istemidir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; … isimli işyerinde yapılan denetim sonucunda, ilgili işletmede kız öğrencilerin kaldığının tespit edildiği, denetim tarihi itibarıyla, Uşak Belediyesinden alınmış herhangi bir ruhsat ile kurum açma izninin bulunmadığı, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla davacının maliki olduğu "… " isimli işletmede, izinsiz ve ruhsatsız olarak öğrencilere barınma hizmeti verildiği hususunun sabit olduğu, anılan işletmenin kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:… ,K:… sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu Mahkeme kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, Uşak ili, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde yer alan davacıya ait … isimli binada izinsiz olarak öğrenci barınma faaliyetinde bulunulduğundan bahisle anılan kurumun kapatılmasına ilişkin … tarih ve E.… sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZYAT:
5661 sayılı Yüksek Öğretim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun'un 1. maddesi'nde; gerçek ve tüzelkişiler tarafından yemekli ve yemeksiz öğrenci yurtları ve buna benzer kurumlar açılması ve işletilmesinin Milli Eğitim Bakanlığının iznine bağlı olduğu, Milli Eğitim Bakanlığı'nın bu gibi yurt ve kurumları tespit edeceği esaslara göre denetleyeceği düzenlendikten sonra anılan maddeye 694 sayılı KHK ile eklenen (h) bendinin Ek fıkrasında; ''Yurt ve benzeri kurumlar, ortaokul, ortaöğrenim ve yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek amacıyla açılır ve bu Kanun ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesine göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı alırlar. Öğrenim düzeyine göre barınma hizmeti verilecek öğrenciler ile bu hizmetin verilebileceği kurumlar ve bu hizmeti sunacak gerçek ve tüzel kişilerin nitelikleri yönetmelikle belirlenir. Her ne ad altında olursa olsun, öğrenci barınma hizmetlerine ilişkin faaliyetlerin ruhsatsız yürütülmesi halinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır ve bu yerler valilikçe kapatılır." hükmüne yer verilmiştir.
20/02/2017 tarih ve 2017/10090 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen ve 06.05.2017 tarih ve 30058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin 1. maddesinde; bu Yönetmeliğin amacının; ortaokul, imam-hatip ortaokulu ve ortaöğretim kurumları ile yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilere öğrenim dönemlerinde barınma hizmetleri sunmak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından öğrenci yurdu, öğrenci pansiyonu, öğrenci apartları ve öğrenci stüdyo daireleri açılmasına, işletilmesine ve bunların denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu belirtildikten sonra, "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; (...) b) Barınma hizmeti: Öğrencilerin öğrenim dönemi boyunca konaklaması, beslenme ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanması ve eğitim hazırlıklarını yapmasını sağlayıcı hizmetleri, g) Kurum: Bu Yönetmelik kapsamında faaliyet gösteren öğrenci yurdu, öğrenci pansiyonu, öğrenci apartları ve öğrenci stüdyo dairelerini, ı) Öğrenci apartları: Yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek amacıyla açılmış, bağımsız girişi bulunan bir veya etrafı ihata duvarıyla çevrili ortak bir taşınmazın üzerinde tamamı kuruma ait birden fazla binadan oluşan ve bağımsız her dairesinde birden fazla odası bulunan kurumu, i) Öğrenci pansiyonu: Ortaöğretim kurumları ve yükseköğrenim öğrencileri için bağımsız bir bina veya etrafı ihata duvarıyla çevrili ortak bir taşınmazın üzerinde tamamı kuruma ait birden fazla binadan oluşan en az bir ay olmak üzere barınma hizmetlerinin sunulduğu kurumu, j) Öğrenci stüdyo daireleri: Yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek amacıyla bir ana taşınmazın 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa göre bağımsız bölümlerinde öğrencilerin barındığı ve bazı hizmetlerin ortak sunulabildiği kurumu, k) Öğrenci yurdu: Bir binadan veya etrafı ihata duvarıyla çevrili ortak bir taşınmazın üzerinde tamamı kuruma ait birden fazla binadan oluşan, yatakhaneleri, ortak kullanım alanları bulunan ve toplu hizmetlerin sunulduğu kurumu (...) ifade eder." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasında; kurumların, kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının Bakanlık tarafından verileceği düzenlenmiş ve "Bakanlıkça ve valilikçe yapılacak işlemler" başlıklı 5. maddesinin 6. fıkrasında; "Kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeden her ne ad altında olursa olsun öğrenci barınma hizmeti veren yerler ile öğrenci ibaresi kullanılarak faaliyet gösteren barınma yerleri açılamaz ve işletilemez. 14/7/2005 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uyarınca yetkili idareden otel, motel, pansiyon ve benzeri konaklama tesisi ruhsatı alarak bu Yönetmelik kapsamında öğrenci barınma hizmeti veren veya öğrenci yurdu, öğrenci pansiyonu, öğrenci apartları, öğrenci stüdyo daireleri gibi işletilen ya da tabelasında öğrenci ibaresi bulunduran yerlerin işyeri açma ve çalışma ruhsatları yetkili idare tarafından iptal edilir. Bu yerler, ruhsatı veren yetkili idarece işlem yapılmaması veya ruhsatlarının bulunmaması halinde 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümleri uyarınca valilikçe kapatılır." hükmüne; "Kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve idari para cezaları" başlıklı 42. maddesinin 4. fıkrasında; "Her ne ad altında olursa olsun öğrenci barınma hizmetlerine ilişkin faaliyetlerin, Kanunun 1 inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen ruhsat alınmadan yürütülmesi halinde aynı fıkrada belirtilen idari para cezası verilir ve bu yerler valilikçe kapatılır." hükmüne; aynı maddenin 8. fıkrasında "İdari para cezaları, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından uygun görülmesi halinde verilir. Verilen idari para cezası gerçek kişi ise kurucuya; tüzel kişilik ise kurucu temsilcisine 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre valilikçe tebliğ edilir. Kanunda belirtilen idari para cezaları, yetkili makam tarafından cezanın verildiği günde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret üzerinden belirlenir. Verilen idari para cezaları e-Barınma modülüne işlenir ve aynı fiillerin tekrarının olup olmadığı bu modül üzerinden kontrol edilir." hükmüne; "Kurumlara ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 2. maddesinin 1. fıkrasında; "Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte Bakanlığa bağlı olarak faaliyette bulunan özel öğrenci yurtlarının işyeri açma ve çalışma ruhsatları, 26/8/2017 tarihine kadar başkaca bir işleme gerek kalmaksızın Bakanlıkça düzenlenir. Bakanlıkça ruhsat düzenlenmesi ile birlikte, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca yetkili idarelerce bu yurtlara verilmiş mevcut ruhsatlar iptal edilmiş sayılır." aynı maddenin 5. fıkrasında ise; "6/5/2017 tarihinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen yetkili idareden otel, motel, pansiyon ve benzeri konaklama tesisi ruhsatı aldığı halde öğrenci barındırma hizmeti veren öğrenci yurdu, öğrenci pansiyonu, öğrenci apartları veya öğrenci stüdyo daireleri gibi çalıştırılan yerler 1/9/2018 tarihine kadar depreme karşı dayanıklılık ve yangına karşı güvenlik önlemlerinin alındığına dair düzenlenen raporlar ve ek-1’de yer alan özel öğrenci barınma hizmetleri kurumu açacaklar için başvuru formu ile kurum açmak üzere il veya ilçe millî eğitim müdürlüğüne müracaat ederler. Gerçek kişi kurucularda lisans mezunu olma şartı aranmaksızın, müracaatı uygun görülenlere kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenir. Bu kurumlar, 1/8/2019 tarihine kadar binalarını bu Yönetmelikte belirlenen şartlara uygun hale getirirler. 1/10/2018 tarihine kadar bu fıkra hükümleri doğrultusunda kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı almayan yerler, 5442 sayılı Kanun hükümleri uyarınca valilikçe kapatılır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşıldığı üzere; dava konusu işlem tarihi itibarıyla öğrencilere yönelik barınma hizmeti sunulmasına yönelik olarak öğrenci apartı öğrenci pansiyonu, öğrenci stüdyo dairesi ya da öğrenci yurdu şeklinde sunulan bütün barınma hizmetlerin Milli Eğitim Bakanlığı'nın denetim ve gözetimi altında yapılması gerektiği açık olup; bu çerçevede anılan barınma hizmeti sunum şekilleriyle izinsiz ve ruhsatsız olarak hizmet sunumunun tespiti halinde ilgili yerlerin Valiliklerce kapatılması gerekmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının maliki olduğu işyerinde "izinsiz olarak öğrenci barınma hizmeti verildiği" iddasına ilişkin şikayetler sonucu soruşturma başlatıldığı, soruşturma neticesinde … tarih ve … sayılı raporun düzenlendiği, bu raporun işbu davada iptali istenilen işleme konu olan "… " isimli işletmeye ilişkin kısmında, "İlgili taşınmaza gidildiğinde, binanın zemin üstü 4 kat olduğu, ayrıca çatı katının bulunduğu, ancak sorumlu kişi olmadığından çatı katının incelenemediği, bina girişinde "… ." ibaresinin bulunduğu, binanın bağımsız girişinin bulunduğu, binanın iki dış cephesinde yangın merdivenlerinin bulunduğu, binadan üniversitede okuyan kız öğrencilerin çıktığı, bu öğrencilerin beyanlarında; 'binanın tamamında üniversitede okuyan kız öğrencilerin kaldığı, binada yemekhane ve etüt binasının bulunmadığı, elektrik ve doğalgaz giderlerinin öğrenciler tarafından ödendiği, su ve internet hizmeti ücretlerinin kiranın içerisinde olduğu' ifadelerine yer verdikleri, ifadesine başvurulan ve binanın sorunları ile ilgilenen, İ.A.'nın ifadesinde ise, "Mülk sahibinin yurt dışında yaşadığı, binada 12 dairenin olduğu ve üniversitede okuyan kız öğrencilerin bu dairelerde kaldıkları, binanın işyeri olup olmadığını bilmediği, Bakanlıktan ruhsatı olup olmadığını bilmediği, mülk sahibinin arkadaşı olduğu, binada bir sorun olduğunda yardımcı olduğunu, binanın işletmesinden sorumlu olmadığı" ifadelerine yer verdiği, binaya ilişkin sosyal medya çıktılarının incelenmesinde, "… ", "… olarak en iyi şekilde hizmet vermeye devam ediyoruz.", "Uşakta güvenliğin ve konforun adresi … siz kız öğrenciler için hizmet vermeye devam ediyor.", "Siz değerli öğrencilerimiz, görmeden karar vermeyin", "1+1 suit apartlarımız ile bayan öğrencilerimizin ve memure hanımların hizmetindedir."şeklinde bildirimlerin bulunduğu, kurumda öğrencilere yönelik sunulan barınma faaliyetine ilişkin ilgili idaresinden ilgili mevzuatı uyarınca alınmış bir ruhsat/izin bulunmadığı, bu nedenle ilgili düzenlemeler uyarınca davacının idari para cezası ile cezalandırılması ve apartın kapatılması gerektiği" yolunda getirilen teklif uyarınca dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
Yönetmelik hükümleri uyarınca, barınma hizmetinin, öğrenci apartı öğrenci pansiyonu, öğrenci stüdyo dairesi ya da öğrenci yurdu şeklinde sunulmasının mümkün olduğu, her bir hizmet sunum şekline ilişkin izin ve ruhsat alımı, hizmetin sunumu, sonlandırılması, bu çerçevede hak ve yükümlülüklerin Yönetmelikte ayrı ayrı hükme bağlandığı görülmektedir.
Olayda, davacı tarafından, maliki olduğu binada sadece öğrencilere yönelik barınma faaliyeti sunulmadığı, dairelerin tercihen kadın çalışanlar ile kız öğrencilere kiraya verildiği ileri sürülerek bu çerçevede dosyaya 14 adet kira kontratı sunulmaktadır.
Dosyaya sunulan bilgi ve belgeler ile iddiaların bir bütün olarak değerlendirilmesinden; her ne kadar A.M. ve B.E. isimli kişilerle yapılan kira kontratlarının işlem tarihinden sonra yapıldığı anlaşılmakta ise de; diğer kira kontratlarına yönelik olarak, anılan daireleri kiralayan kişilerin öğrenci ya da çalışan olup olmadığı yolunda yeterli tespit yapılamamaktadır.
Zira, sosyal medya ilanlarında da "kız öğrenci ve memure hanım" ifadelerine yer verilerek reklam yapıldığı ve işletme tabelasında "Kız Konaklama Evi" ibaresinin yer aldığı görülmektedir.
Dolayısıyla; davalı idarece, davacı tarafından "… " isimli işletmede izinsiz ve ruhsatsız olarak öğrencilere yönelik barınma faaliyeti sunulduğu yolundaki iddiaların kesin ve hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde somut olarak ortaya konulmadan işlem tesis edildiği görülmekte olup; eksik incelemeye dayalı işlemde hukuka uyarlık bulunmaktadır.
Öte yandan; öğrenci apartı, öğrenci pansiyonu, öğrenci stüdyo dairesi ya da öğrenci yurdu adı altında ve/veya niteliği itibariyle anılan hizmet türleri kapsamında (kurum adında "öğrenci" ifadesi olmamakla birlikte fiiliyatta öğrenci barınma faaliyeti sunulması) barınma hizmeti sunulması için ilgili mevzuat kapsamında kurum açma izni ile iş yeri açma çalışma ruhsatı alınmasının yasal zorunluluk olduğu dikkate alındığında, anılan yerde izinsiz ve ruhsatsız öğrenci barınma hizmeti sunulduğunun kesin, somut delillerle ortaya konulması halinde her zaman işlem tesis edilebileceği açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … . İdari Dava Dairesinin … gün ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 05/10/2022 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.