Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2019/7265 E. , 2021/678 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/7265
Karar No : 2021/678
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü … Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : 1- …
…
4- …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, … İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parselin, 190,60m²'lik kısmının 6292 sayılı Kanun kapsamında satın almak istemiyle … tarih ve …, …, … ve … sayılı dilekçelerle yaptıkları başvurunun zımmen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlık konusu taşınmazın 6292 sayılı Yasa uyarınca satışı yapılacak taşınmazlar kapsamında bulunduğu hususu tartışmasız olup, davacıların taşınmaz üzerindeki haklarını 3. kişiye devri üzerine idarece taşınmazın 3. kişiye satışının gerçekleştirilmediği, dolayısıyla davacıların tapu kütüğünün beyanları hanesine göre tespit edilmiş hak sahipliğinin devam ettiği açık olmakla, davacılar tarafından 6292 sayılı Kanunun geçici 4. maddesi uyarınca tanınan ek süre içinde satın alma haklarını kullanmalarına yönelik yapılan başvuruların reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, tesis edilen işlemlerde usule ve mevzuata aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiş olup yürütmenin durdurulması talep edilmiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; İstanbul İli, … İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parselin 190,60m²lik kısmı hakkında davacılar tarafından 25.04.2016 tarihli dilekçelerle 6292 sayılı Kanunun 7. maddesine göre bedelsiz iade başvurusunda bulunulduğu, ancak 6292 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca bedelsiz iade başvuru süresinin 28.04.2014 tarihinde sona erdiğinden iade talepleri hakkında işlem yapılmadığı, bunun üzerine davacılar tarafından 11.05.2017 tarihinde yaptıkları başvurular ile parselin kendi kullanımında olan kısmının 6292 sayılı Kanunun 6. maddesi uyarınca doğrudan satılması talebinde bulundukları, bu başvuru üzerine davacılardan 16.11.2017 tarihli tebligatlarla en geç üç ay içerisinde peşinat bedelinin ödenmesinin istenildiği, davacılar tarafından bu süre içerisinde herhangi bir ödeme yapılmadığı, davacılar tarafından 05.03.2018 tarihli dilekçelerle parselin 6292 sayılı Kanunun 6. maddesi uyarınca doğrudan satılması istemiyle yaptıkları başvurunun zımmen reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, dava dosyasındaki tapu kaydının incelenmesinden, dava konusu parselin Maliye Hazinesi adına kayıtlı olduğu, tapu kaydının beyanlar hanesinde, 28.05.2015 tarihli fen bilirkişisi … tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda belirtildiği şekilde, A harfi ile gösterilen 190,60m²'lik kısmı, bahçe ve bina olarak … mirasçıları 1/4 payı eşi …, 1/4 pay … oğlu …, 1/4 pay … oğlu …, 1/4 pay … kızı …'nun; B harfi ile gösterilen 165,78m²'lik kısmı, bahçe ve bina olarak S.E. mirasçılarının fiili kullanımında olduğu" bilgisine yer verildiği, davacılar tarafından verilen 11.05.2017 tarihli dilekçeler parselin 6292 sayılı Kanunun 6. maddesi uyarınca satın alınması için 16.11.2017 tarihli tebligatlarla tebliğ tarihinden itibaren en geç üç ay içerisinde peşinat bedelinin ödenmesi istenildiği, davacıların dava konusu parselde 6292 sayılı Kanunun 6. maddesi uyarınca hak sahibi olduğu, İdare Mahkemesinin 16.11.2018 tarihli ara kararıyla, R. A. tarafından (davacılar tarafından verilen Üsküdar Noterliğince düzenlenen … tarih ve … sayılı muvafakatname) yapılan 05.07.2018 tarihli doğrudan satış başvuru dilekçesinin sonucunun ve dava konusu taşınmazın R.A.'ya satış işlemlerinin hangi aşamada olduğunun (tamamlanıp/tamamlanmadığının) sorulduğu, davalı idarenin 12.12.2018 tarihli cevap dilekçesinde, R.A. isimli kişiye taşınmazın TÜFELİ satış hakkında cevap tebligatı çıkarılmayacağı hususu 18.07.2018 tarihinde telefonla bilgilendirildiği, ancak ilgili tarafından yasal süresinin bitim tarihi olan 30.11.2018 tarihine kadar herhangi bir ödemede bulunmadığından satış işlemi yapılmadığı" bilgisine yer verildiği görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT:
6292 sayılı Kanunun 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 2. maddesi gereğince, Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin değerlendirilmesi, yeni orman alanlarının oluşturulması, nakline karar verilen Devlet ormanları içinde veya bitişiğinde bulunan köyler halkının yerleştirilmesi ve orman köylülerinin kalkındırılmasının desteklenmesi ile Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi olduğu (2) Bu Kanun, 6831 sayılı Kanunun 2. maddesine göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerler ile Hazineye ait tarım arazileri hakkında uygulanacağı"; 6. maddesinde, "(1) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulan tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilen kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler bu Kanuna göre hak sahibi sayılacağı (2) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra düzenlenecek güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulacak tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilecek kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de hak sahibi sayılır.... (8) Satış bedeli peşin veya taksitle ödenebileceği, satış bedelinin tamamının peşin ödenmesi hâlinde yüzde yirmi, en az yarısının ödenmesi hâlinde yüzde on oranında indirim uygulanır ve bu bedeller idarece yapılan yazılı tebligat tarihinden itibaren en geç üç ay içinde ödeneceği, tebliğ edilen satış bedeline itiraz edilemeyeceği ve dava açılamayacağı ......" hükümlerine yer verilmiştir.6292 sayılı Kanunun 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 2. maddesi
gereğince, Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin değerlendirilmesi, yeni orman alanlarının oluşturulması, nakline karar verilen Devlet ormanları içinde veya bitişiğinde bulunan köyler halkının yerleştirilmesi ve orman köylülerinin kalkındırılmasının desteklenmesi ile Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi olduğu (2) Bu Kanun, 6831 sayılı Kanunun 2. maddesine göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerler ile Hazineye ait tarım arazileri hakkında uygulanacağı"; 6. maddesinde, "(1) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulan tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilen kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler bu Kanuna göre hak sahibi sayılacağı (2) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra düzenlenecek güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulacak tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilecek kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de hak sahibi sayılır.... (8) Satış bedeli peşin veya taksitle ödenebileceği, satış bedelinin tamamının peşin ödenmesi hâlinde yüzde yirmi, en az yarısının ödenmesi hâlinde yüzde on oranında indirim uygulanır ve bu bedeller idarece yapılan yazılı tebligat tarihinden itibaren en geç üç ay içinde ödeneceği, tebliğ edilen satış bedeline itiraz edilemeyeceği ve dava açılamayacağı ......" hükümlerine yer verilmiştir.
6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanuna dayanılarak çıkarılan 345 Sıra Nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, akdi halef, doğrudan satış işlemlerinde taşınmazı kullanıcılarından satın aldığını Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra noter tarafından düzenlenen muvafakatnameyle belgeleyen kişiler olarak tanımlanmakta iken, hak sahibi ise Kanunda belirtilen yükümlülüklere uyulması şartıyla doğrudan satın alma ve iade hakkına sahip olanları ifade etmektedir.
Aynı Tebliğin "Doğrudan satın alma hakkından yararlanacak kişilerin belirlenmesi ve ilan edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 5. fıkrasında; "Kadastro tutanaklarında veya güncelleme listelerinde kullanıcı ve/veya muhdesat sahibi olarak bildirilen kişilerin haklarını, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra noterde düzenlenecek muvafakatnameyle kendisine devrettiğini belgeleyen akdi haleflerin başvuruları İdarece kabul edilecektir. Kullanıcılar ve/veya muhdesat sahipleri, İdareye başvuru yaptıktan sonra da haklarını noterde düzenlenen muvafakatnameyle akdi haleflere devredebileceklerdir. Kullanıcıların ve/veya
muhdesat sahiplerinin, başvuru bedeli yatırmamaları halinde, bu bedel akdi haleflerden tahsil edilecektir. İdarece, tebligat ve satış işlemi akdi halefe yapılacaktır." düzenlemesi yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden; 6292 sayılı Kanun kapsamında hak sahibi olacak kişilerin açıkça sayıldığı anlaşılmakta olup, 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında düzenlenen güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulan tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilen ve bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde başvuran kişiler bu Kanun kapsamında hak sahibi sayılmaktadırlar. 6292 sayılı Kanunun 6. maddesinin 10. fıkrasında ise; hak sahibinin veya mirasçılarının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra noter tarafından düzenlenecek muvafakatname vermeleri hâlinde ise akdî halefiyet hükümlerinin geçerli olacağı düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Muvafakatname, bir kişinin kendi dışında bir başka özel ya da tüzel kişiliğe, kendisine ait çıkar ve haklarını kullanabilmesini sağlamak üzere verdiği özel bir izin, kabul veya yetki belgesini ifade etmekte olup, uyuşmazlıkta; davacıların Üsküdar Noterliğince düzenlenen … tarih ve … sayılı muvafakatname ile taşınmaz üzerindeki hak ve hisselerinin tamamını 6292 sayılı Kanun kapsamında akdi halefi olarak R.A. İsimli şahsın almasına muvafakat ettikleri görülmüştür.
Bu durumda, Üsküdar Noterliğince düzenlenen … tarih ve … sayılı muvafakatname ile haklarını devreden davacının bu tarihten sonra taşınmazı satın alma hakkı bulunmadığından, 6292 sayılı Kanunun 6. maddesi uyarınca doğrudan satılması istemiyle yaptıkları başvurunun zımmen reddi işleminde hukuka aykırılık, aksi yönde verilen İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 04/02/2021 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.