T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/7966
Karar No : 2023/1389
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) :... Kaymakamlığı
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından; Ordu ili, ... ilçesi, ... Mahallesi'nde gül seracılığı yapmakta iken mahalle muhtarının ilgili belgeleri imzalamaması nedeniyle tarım sigortası yaptıramadığından ve seralarının yoğun kar yağışı sonrası zarar gördüğünden bahisle, olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğradığı iddia edilen zararlara karşılık 145.554,00 TL maddi tazminatın 08/01/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesine istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; davacının muhtarın gerekli belgeleri imzalasaydı belgeleri sigorta yaptırmak amacıyla da kullanacağına ilişkin dosyada somut bilgi ve belge bulunmadığı, belgelerin imzalanması ve davacının da iddia ettiği gibi belirtilen mevzuat dahilinde sigorta yaptırmış olması halinde dahi uyuşmazlığa konu ettiği tazminatın ilgili sigorta kapsamında sigorta hukuku ilkeleri dahilinde ödenip ödenmeyeceğinin takdirinin mümkün olmadığı, tazmini istenilen zararla muhtarın davacıya ait bir kısım evrakı imzadan imtina etmesi eylemi arasında doğrudan bir illiyet bağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; düzenli ve sürekli olarak serasının sigortasını yaptırdığı, dosyada bilirkişi incelemesi yaptırılmadığı, uyuşmazlığa ilişkin tüm soru işaretleri giderilmeksizin hüküm kurulduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; Ordu ili, ... ilçesi, ... Mahallesi'nde gül seracılığı yapan davacının, seralarını sigortalatmak için gerekli olan İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünce düzenlenen ve mahalle muhtarlarınca imzalanması gereken Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) belgesinin imzalanması ve mühürlenmesi için yaptığı görüşmede, ... Mahallesi Muhtarı ...'nın davacının su borcu olduğundan belgeleri imzalamayacağını belirttiğini, davacının 3 adet sera ve gül fidanlarının 08-09 Ocak 2015 tarihlerindeki yoğun kar yağışı sonrası zarar gördüğünü ileri sürdüğü, davacı tarafından seralarına ait zararın tespit edilebilmesi için 20/01/2015 tarihinde ... İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne başvurulduğu, 21/01/2015 tarihinde olay yerinde teknik personel tarafından yapılan inceleme neticesinde, yoğun kar yağışı ve soğuk hava sebebiyle seralarda bulunan güllerde yanmaların, kök boğazında soğuk zararları olduğunun, çiçeklerin hasat edilemez hale geldiğinin, üç adet seranın yıkım zararına uğradığının tespit edildiği, davacının, mahalle muhtarı hakkında şikayetçi olması üzerine başlatılan soruşturma sonucunda açılan ceza davasında yapılan yargılamada, ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve K:... sayılı kararı ile ... Mahallesi Muhtarı ....'nın 5 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, kanunda aranan şartlar oluştuğundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, anılan kararın 11/12/2015 tarihinde kesinleştiği, sonrasında davacı tarafından 15/02/2016 tarihinde İçişleri Bakanlığına yapılan başvuru ile muhtar hakkında görevi kötüye kullanma suçu sebebiyle mahkumiyet kararı verildiği belirtilerek zararlarının karşılanmasının istenildiği, ... İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünce hazırlanan 22/03/2016 tarihli inceleme raporunda ise; davacının uğradığını iddia ettiği zararının giderilmesi için ilgili kurumlara zamanında bilgi vermediği, dolayısıyla yerinde tespitin zamanında yapılamadığı, şikayetçinin tabii afetten önce sigorta yaptırıp yaptırmayacağının belirsiz olduğu, 21/01/2015 tarihinde tutulan tutanaktaki tespitlerin detaylandırılması gerektiği belirtilerek düzenlenen 18/03/2016 tarihli bilirkişi ek raporunda da açıklandığı üzere seralarda mevsime bağlı olarak koruyucu önlemlerin alınmadığı, yıkıma neden olan unsurların kar yağışından mı veya başka bir sebepten mi kaynaklandığının belirlenemediği, ayrıca teknik açıdan seraların taşıma kapasitesinin bölgenin coğrafi şartları dikkate alınarak inşa edilip edilmediklerinin de anlaşılamadığı, netice itibarıyla muhtemel zararın tazmini yoluna gidilemeyeceğinin belirtildiği, İçişleri Bakanlığınca davacının başvurusuna cevap verilmediği, ... Kaymakamlığınca zamanında başvuru yapılmadığının yeniden tespit yapılmasının da mümkün olmadığının belirtilmesi üzerine davacı tarafından dava konusu olay sebebiyle uğradığı iddia edilen zararlara karşılık 145.554,00 TL maddi tazminatın 08/01/2015 tarihinden itibaren hesaplanacak faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
Öte yandan; idarenin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek için, ortada bir zararın bulunmasının yanında, bunun idareye yüklenebilen bir işlem veya eylemden doğması, başka bir anlatımla, zararla idari faaliyet arasında nedensellik bağının kurulabilmesi gerekmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta; ...Mahalle Muhtarı hakkında görevi kötüye kullanma suçundan açılan davada ... Asliye Ceza Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; sanık savunması ve ... Tarım İlçe Müdürlüğünde görevli olan tanıkların beyanları ile dosyada bulunan tüm bilgi ve belgelere göre; katılanın İlçe Tarım Müdürlüğüne kayıtlı çiftçilerden olduğu ve ...Mahallesinde seracılık faaliyeti ile uğraştığı, suç tarihinde serasını sigorta yaptırmak amacıyla muhtarda bulunan çiftçi kayıt sistemine ilişkin dosyasını muhtardan istediği, sanığın ise katılanın su borcu olduğundan dolayı ÇKS dosyasını veremeyeceğini ve su borcunu ödediği takdirde dosyasını verebileceğini ifade ettiği, bunun üzerine katılanın muhtarın bu eylemi nedeniyle seralarını sigorta yaptıramadığı ve sonrasında yağışlar nedeniyle seralarının çöktüğü ve katılanın zarar gördüğü, sanığın su borcunu ödemesi karşılığında dosyayı katılana vereceğini söylediğini mahkemedeki beyanlarına göre zımnen ikrar ettiğinin anlaşıldığı, sanığın görevinin gereklerine aykırı hareket ederek katılanın mağduriyetine neden olduğu kanaatiyle üzerine atılı suçu işlediğinin mahkemece sabit görüldüğü, İlçe Tarım Müdürlüğünde görevli bulunan tanık ... ve tanık ...'un yeminli beyanlarıyla dosya içerisinde bulunan belgeler nazara alınarak sanığın mahkumiyetine yönelik hüküm kurulması gerektiği gerekçesiyle 1/6 oranında indirim yapılarak sanığın 5 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, şartları oluştuğundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.
Ceza dosyasında, ... Mahallesi muhtarının davacı tarafından istenilen belgeleri kasıtlı olarak vermeyip görevi kötüye kullanma suçunu işlediğinin sabit olduğunun belirtilmesi, mahalle muhtarının ve ... İlçe Tarım Müdürlüğünde görevli kişilerin beyanlarına göre, davacının su borcu sebebiyle gerekli belgelerin imzalanmadığının açık olduğu, davacının seralarının olay öncesinde 06/07/2013-06/07/2014 tarihleri arasında ... nolu sera sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu belirttiği, olay sonrasında 05/02/2015 tarihinde tekrar sera sigorta poliçesi ile sigorta yaptırdığı, ceza dosyasındaki ... İlçe Tarım Müdürlüğünde görevli tanıkların beyanında da davacının seraları zarara uğramadan önce sigorta yaptırmak için başvurduğu ve muhtarın belgeleri imzalamaması sonucu sigorta yaptıramadığının, başka beldede bulunan seraları için sigorta yaptırdığının belirtilmesi hususları birlikte dikkate alındığında muhtarın kusurlu eylemi dolayısıyla davacının seralarını sigorta yaptıramadığı ve yoğun kar yağışı sebebiyle zararının oluştuğu sonucuna varılmaktadır.
İdare Mahkemesince tazmini istenilen zararla, muhtarın davacıya ait bir kısım evrakı imzadan imtina etmesi eylemi arasında doğrudan bir illiyet bağı bulunmadığı belirtilmişse de; idari eylem ile davacının zararı arasında illiyet bağının bulunduğunun kabulü ile davacının kar yağışı sebebiyle meydana gelen zararının tespit edilmesi gerekmektedir.
Buna göre; davacının 08/01/2015 tarihinde yağan kar yağışı sebebiyle seralarında oluşan hasarın ve gerçekleşen zararının ilgili yerlerden bilgi ve belgeler getirilerek gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılarak tespit edilmesi, ayrıca, zararının artmasına davacının da sebep olup olmadığı hususları da araştırılarak davacının varsa kusurunun düşülerek hüküm kurulması gerekirken davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan iş bu davanın ihbarı için, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile anılan maddenin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 61. ve devamı maddeleri hükümleri uyarınca gerekli koşulların oluştuğu anlaşılmakta olup; Mahkemece bozma kararı üzerine yeniden yapılacak yargılamada dava konusu olayda davalı idare ile arasında rücu ilişkisi doğabilecek olan mahalle muhtarına, davaya müdahil olabilme hakkını kullanabilmesini teminen, davanın re'sen ihbarı gerektiği açıktır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/03/2023 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)-KARŞI OY :
Dava; Ordu ili, ... ilçesi, ... Mahallesi'nde gül seracılığı yapan davacının, mahalle muhtarının ilgili belgeleri imzalamaması nedeniyle tarım sigortası yaptıramadığından ve seralarının yoğun kar yağışı sonrası zarar gördüğünden bahisle, olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğradığı iddia edilen zararlara karşılık 145.554,00 TL maddi tazminatın 08/01/2015 tarihinden itibaren hesaplanacak faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlıkta, dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, mahalle muhtarının davacının imzalanmasını ve mühürlenmesini talep ettiği belgeleri kasıtlı olarak imzalamadığından kusurlu olarak hareket ettiğinde şüphe bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, davacının zararının tespiti için 20/01/2015 tarihinde olaydan 12 gün sonra idareye başvurduğu, zarar miktarının tespitine ilişkin herhangi bir işlem yaptırmadığı, 18/03/2016 tarihli bilirkişi ek raporunda da açıklandığı üzere seralarda mevsime bağlı olarak koruyucu önlemlerin alınmadığı, yıkıma neden olan unsurların kar yağışından mı veya başka bir sebepten mi kaynaklandığının belirlenemediği, ayrıca teknik açıdan seraların taşıma kapasitesinin bölgenin coğrafi şartları dikkate alınarak inşa edilip edilmediklerinin de anlaşılamadığının belirtildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde davacının seralarında meydana gelen zararın yoğun kar yağışı sebebiyle olup olmadığının, zarar miktarının ne kadar olduğunun, ne kadarının kar yağışı sebebiyle olduğunun, davacının zararın artmasına sebebiyet verip vermediği hususlarının dosyadan anlaşılamadığı, olayın 2015 tarihinde gerçekleştiği dikkate alındığında da bu aşamadan sonra söz konusu hususların tespitinin de mümkün olamayacağı ve dava konusu olay sebebiyle davacının zarara uğradığı kanıtlanamadığından davanın reddine, dolayısıyla temyize konu kararın bu gerekçeyle onanmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyoruz.