T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/797
Karar No : 2024/2545
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … / ANKARA
2- … Bakanlığı / ANKARA
Vekili : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesinin .. tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan … Hastanesinin işleteni olan … Sağlık Hizmetleri A.Ş.'nin hissedarı olan davacı tarafından, söz konusu şirketin kapatılması ve mal varlığına el konulması nedeniyle uğramış olduğu zararlara karşılık olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 334.000,00-TL maddi ve 50.000,00-TL manevi tazminatın 23/07/2016 tarihinden itibaren işletilecek ticari faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararında; ...7083 sayılı Kanunun 6'ncı maddesine bakıldığında; Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı nedeniyle kapatılan kurum ve kuruluşlar tarafından, kapatma dolayısıyla hiçbir surette tazminat talebinde bulunulamayacağı düzenlenerek tazminat talepleri konusunda bir kısıtlama getirdiği görülmektedir. Anılan maddenin lafzı göz önüne alındığında, yalnızca kapatılan kurum ve kuruluşlar tarafından tazminat talep edilemeyeceği gibi bir izlenim edinilse de, maddenin amacının tazminat taleplerini süje bazında kısıtlamak ve yalnızca bu kısıtlamayı anılan nitelikteki kurum ve kuruluşlara hasretmek olduğu şeklinde bir yoruma varılamaz. Bu maddenin amacının, milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı nedeniyle kurum ve kuruluşların kapatılması ve bu kapatma işleminin sonucu olarak bunların mal varlıklarının hazineye devri nedeniyle herhangi bir tazminat talebinde bulunulamayacağını düzenlemek olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, huzurdaki davada davacı tarafından, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin ekinde (1) sayılı listede yer verilmek suretiyle kapatılan Özel Altınova Hastanesinin ve işleteni olan Özel Sakmed Sağlık Hizmetleri A.Ş.'nin bütün malvarlığına el konulması nedeniyle doğduğu ileri sürülen zararının tazmini talep edildiğinden ve bu tazminat talebinin de anılan kanun hükmündeki kısıtlama kapsamında kaldığından bakılan davanın incelenmesine kanunun cevaz vermediği gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; kararın usul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından davacının istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : 667 sayılı KHK'nın 2. maddesi ile kapatılarak mal varlığı Hazineye devredilen Sakarya Özel Altınova Hastanesi ve hastaneyi işleten Özel Sakmed Sağlık Hizmetleri A.Ş.'nin haksız olarak kapatıldığı, söz konusu hastanenin terör örgütü ile irtibatı veya iltisakının bulunmadığı, şirkette %4 hissesi olması nedeniyle maddi ve manevi olarak zarara uğradığı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiği, 7083 sayılı Yasa'nın tazminat taleplerine dair kısıtlamanın iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvuru yapılması gerektiği, İdare Mahkemesi tarafından verilen incelenmeksizin ret kararının hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın yanında 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlaması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 218. ve 219. maddeleri uyarınca kapatılan davalı idare Başbakanlığın hasım mevkiinden çıkarılarak Cumhurbaşkanlığı hasım mevkiine alındıktan sonra gereği görüşüldü :
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının hissedarı olduğu Özel Altınova Hastanesinin işleteni olan Özel Sakmed Sağlık Hizmetleri A.Ş. 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kapatılmış ve mal varlığına el konulmuştur.
Davacı tarafından, söz konusu şirketin kapatılması nedeniyle uğranıldığı iddia edilen maddi zararların karşılığı olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 334.000,00-TL maddi ve 50.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
7083 sayılı, Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaşan 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Tazminat taleplerine ilişkin kısıtlama" başlığını taşıyan 6. maddesinde; "(1) 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler çerçevesinde, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı nedeniyle kapatılan kurum ve kuruluşlar tarafından, kapatma dolayısıyla hiçbir surette tazminat talebinde bulunulamaz" hükümlerine yer verilmiş iken, Anayasa Mahkemesinin 13/10/2022 tarih ve E:2018/78, K:2022/114 sayılı kararıyla, anılan maddenin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, temyize konu İdare Mahkemesi kararıyla, 7083 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen "kapatma dolayısıyla hiçbir surette tazminat talebinde bulunulamaz" hükmüne dayanılarak tazminat istemleri hakkında işin esasına girilmeksizin davanın incelenmeksizin reddine karar verildiği görülmektedir.
Ancak, mahkeme kararının dayanağı düzenlemenin, Anayasa Mahkemesinin 13/10/2022 tarih ve E:2018/78, K:2022/114 sayılı kararı ile Anayasa'nın 13, 36, 40 ve 125. maddelerine aykırı olduğu sonucuna varılarak iptaline karar verilmesi nedeniyle ortaya çıkan yeni hukuki durum çerçevesinde uyuşmazlığın esası hakkında değerlendirme yapılması gerektiği açıktır.
Bu itibarla, davanın incelenmeksizin reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle incelenmeksizin reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 07/03/2024 tarihinde oybirliğiyle, kesin olarak karar verildi.