T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/826
Karar No : 2022/10160
TEMYİZ EDENLER : I- (DAVACI) …Petrol Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
II- (DAVALI) …Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
DİĞER DAVALI : …Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : I- (DAVALI)…Belediye Başkanlığı/…
II- (DAVACI)…Petrol Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti.
…Kozmetik San. Tic. A.Ş.
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mülkiyeti davacı şirkete ait olan Mersin İli, Mezitli İlçesi, …Mahallesi, …parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda Mezitli Belediye Meclisinin …tarihli ve …sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi'nin …tarihli ve …sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu ve dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden, plan kademelenmesi bakımından; dava konusu …tarihli ve …sayılı dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında …parsel sayılı taşınmazın onaylandığı dönemde yürürlükte olan 1/5000 ölçekli plan doğrultusunda, kısmen "E:2,60 BA-8 kat ticaret alanı", kısmen "E:1,50 konut alanı" olarak planlandığı, bununla birlikte, dava konusu taşınmazın da cephe aldığı yol boyunca getirilen ticaret kullanımının yürürlükteki 12.02.2009 tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile uyumsuz olduğu, yürürlükteki nazım imar planında dava konusu taşınmazın yüksek yoğunlukta yerleşik konut alanı (325kişi/ha) içerisinde kalmakta olduğu, konut alanlarında ticaret kullanımının yer alamayacağının 12.02.2009 tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planının 2.3. no'lu plan notu ile belirlendiği, …tarihli ve …sayılı dava konusu 1/1000 ölçekli uyulama imar planının, onaylandığı tarihte yürürlükte olan 04.09.1998 tarihli eski 1/5000 ölçekli nazım planı ile uyumlu olarak hazırlanmış olmasına rağmen, yürürlükteki 12.02.2009 tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile uyumsuz kaldığı ve plan kademelenmesi ilkesine aykırı duruma düştüğü, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarih ve …sayılı kararı ile onaylanan Mezitli Bölgesi 1. Etap Alanına ait dava konusu 1/5000 ölçekli Revizyon Nazım İmar Planının, üst kademesindeki …tarih ve …sayılı 1/25.000 ölçekli nazım imar planı ile uyumlu hazırlandığı ve plan kademelenmesi ilkesine uygun olduğu, dava konusu planlarda dava konusu alana ilişkin kararların nitelikleri bakımından; 1992 yılından itibaren akaryakıt istasyonu olarak planlanan taşınmazın cephe aldığı kavşak noktasına, Mezitli otoyol bağlantısını sağlayan kuzey-güney doğrultusunda 35 m. enkesitli birinci kademe bir yolun eklendiği ve böylece söz konusu kavşağın önemini ve trafik yoğunluğunu artırcak bir ulaşım kararının getirildiği, birinci kademe yolların kesiştiği bu tür bir kavşağa cephe alan bir parselde konut kullanımının önerilmesi, kavşağa yakın noktalardan sık ve doğrudan araç giriş-çıkışı yapılmasını gerektirmeyeceği için, 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarından gelen ulaşım kararları bakımından uyumlu olduğu, dava konusu alanın çevresi konut alanları ile çevrili ve yapılaşmasını büyük ölçüde tamamlamış bir komşuluk birimi niteliğinde olduğu, davacıya ait 3394 parsel sayılı taşınmaza ilişkin 1/5000 ölçekli dava konusu nazım imar planından gelen "konut" kullanımı kararının, gerek üst kademe planlarda öngörülen plan kararları ve bu kararlar doğrultusunda gelişmekte olan mekansal bağlam açısından, gerekse de yoğunluk ve kullanım açısından, çevresindeki konut alanları ve diğer kentsel kullanımlar ile uyumlu olduğu ve şehircilik ilkelerine ve kamu yararına aykırılık teşkil etmediği gerekçesiyle davanın Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarihli ve …sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonuna ilişkin kısmı yönünden reddine, Mezitli Belediye Meclisinin …tarihli ve …sayılı kararıyla yapılan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliğine ilişkin işlemin ise iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda, İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :
Davalı Mezitli Belediye Başkanlığı tarafından, dava konusu taşınmazı kapsayan bölgede …tarih ve …sayılı belediye meclisi kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapıldığı, nazım imar planında dava konusu taşınmazın kısmen "merkezi iş alanı" kısmen de 250 kişi/ha konut alanı içerisinde kaldığı,1998 tarihli nazım imar planından sonra mezitli belediye meclisinin …tarih ve …sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu yapıldığı ve dava konusu taşınmazın söz konusu planda E:2.60 BA-8 kat ticaret alanı kısmen de E:1.50 yoğunlukta konut alanı olarak belirlendiği, 1999 yılı onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağının 1998 tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı olduğu, uygulama imar planının üst ölçekli plana uygun olduğu dava konusu Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarih ve …sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planının dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağı olmadığı ve hukuka uygun olduğu, yeni 1/5000 ölçekli nazım imar planı doğrultusunda 1/1000 ölçekli uygulama imar planının yapılacağı ileri sürülerek kararın iptale ilişkin kısmının bozulması istenilmektedir.
Davacı tarafından, dava konusu taşınmazda akaryakıt istasyonu faaliyeti için …tarih ve …sayı ile yapı ruhsatı,25.03.1994 tarihinde yapı kullanma izin belgesinin alındığı, ilk ruhsat tarihinden itibaren taşınmazda akaryakıt istasyonu olarak faaliyete devam edildiği, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarih ve …sayılı kararı ile 1/25.000 ölçekli nazım imar planının iptal edildiği ve 31.07.2018 tarihinde ise daha önceki 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptal edilip yeni hazırlanan 1/5000 ölçekli planın onaylandığı, akaryakıt istasyonuna ilişkin kazanılmış hakların korunması gerektiği ve fiili durumun göz önünde bulundurularak dava konusu planlara işlenmesi gerektiği ileri sürülerek dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına yönelik mahkemenin ret kararı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptaline yönelik kararın ise akaryakıt istasyonunun 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yer almadığı gerekçesiyle iptal edilmesi gerektiği belirtilerek, kararın bozulması istenilmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ:
Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, karşı tarafın temyiz isteminin reddi ile usul ve kanuna uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.
Mezitli Belediye Başkanlığı ve Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :29.01.2016 tarihli Mezitli Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce düzenlenen imar durum belgesinde, taşınmazın ön cephesinin merkezi iş alanı arka cephesinin ise konut alanı olarak planlandığının belirtilmesi ve dayanağı uygulama imar planının 21/07/1999 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı olarak gösterilmesi üzerine, taşınmazın maliki davacı şirket tarafından Mezitli Belediye Meclisinin …tarihli ve …sayılı kararıyla yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarihli ve …sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunun iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu alana ilişkin planlama süreci bakımından; ilk olarak 1986 yılında onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut kullanımında olan …parsel sayılı taşınmaz, 1992 ve 1993 yıllarında yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri ile akaryakıt istasyonu haline getirildiği, bu dönemde söz konusu bölgede 1/5000 ölçekli planın bulunmadığı, 1998 yılında ilk defa hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında ve bu kapsamnda 1999 yılında hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde, dava konusu taşınmazın akaryakıt istasyonundan ticaret ve konut kullanımına dönüştürüldüğü 2008 yılından onaylanan 1/25000 ölçekli ve 2009 yılından onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında da konut kullanımının sürdürüldüğü, dolayısıyla akaryakıt istasyonu kullanımına yine yer verilmediği tespitlerine İdare Mahkemesinin hükme esas aldığı bilirkişi raporunda yer verilmiştir.
Dava dosyasının Dairemizin E:2021/2856 sayılı dosyasıyla birlikte incelenmesinden;
aynı davacı tarafından aynı taşınmazına ilişkin olarak taşınmazın "ticaret+konut alanı" olarak ayrılmasına dair 1/5.000 ölçekli nazım imar planının kabulüne ilişkin Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarih ve …sayılı kararı ile anılan plana yapılan itirazın reddine dair …tarih ve …sayılı kararın iptali istemiyle açılan davada, …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…,K:…sayılı kararında mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden dava konusu taşınmazın …tarihli ve …sayılı meclis kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile öngörülen akaryakıt ve servis istasyonu kullanımı ve buna istinaden alınmış olan yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunduğu, anılan belgelerin tanzim tarihleri göz önüne alındığında Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinde belirtilen asgari mesafe şartı ve Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelikte belirlenen kavşak mesafelerine tabi olmadığı, dava konusu taşınmazın mevcut durumu göz ardı edilerek akaryakıt ve servis istasyonu fonksiyonu yerine ticaret+konut kullanımı öngörüldüğü, uyuşmazlık konusu bölgede, akaryakıt ve servis istasyonu ihtiyacının bulunduğu, dava konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında “ticaret+konut alanı” olarak planlanmasının kamu yararı, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve hukuk normlarına uygun olmadığı gerekçesiyle iptaline karar verildiği ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…,K:…sayılı kararının Dairemizin 24/11/2022 tarih ve E:2021/2856, K:2022/10159 sayılı kararıyla onanmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda dava konusu taşınmazın güncel üst ölçekli planı olan 1/5.000 ölçekli nazım imar planının kabulüne ilişkin Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarih ve …sayılı kararı ile anılan plana yapılan itirazın reddine dair …tarih ve …sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada taşınmazın ticaret ve konut fonksiyonunun uygun olmadığı akaryakıt istasyonu olarak belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle anılan planın taşınmaz yönünden iptaline karar verildiği ve mahkeme kararının Dairemiz kararıyla onandığı göz önüne alındığında bakılmakta olan davada söz konusu hususlar dikkate alınarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, davanın 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonuna yönelik kısmının reddine, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacı ve davalının temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen iptaline kısmen davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 24/11/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.