T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/8568
Karar No : 2023/1884
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- …
2- …
3- …
4- …
VEKİLLERİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Valiliği / …
VEKİLİ : Av. …
2- … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : 1. Hukuk Müş. Yrd. V. …
İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının, davacılar tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 10/10/2015 tarihinde Ankara Garı önünde meydana gelen patlama neticesinde yakınları … 'i kaybeden davacılar tarafından, olay nedeniyle uğradıklarını iddia ettikleri zararlara karşılık müteveffanın eşi … için 300.000,00 TL, çocuğu … için 250.000,00 TL, çocuğu … için 250.000,00 TL, çocuğu … için 250.000,00 TL olmak üzere toplam 1.050.000,00 TL (Dava dilekçesinde toplam manevi tazminat tutarı sehven 1.000.000,00 TL olarak belirtilmiştir.) manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte, davacılar için toplam 5.000,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; bakılan dava ile konusu, sebebi, tarafları aynı olan ve … İdare Mahkemesinde (E:… ) görülmekte olan başka bir dava bulunduğu, anılan davada bu davadaki davacıların yanı sıra başka bir davacının daha bulunması nedeniyle yargılamanın anılan dosya üzerinden yürütülmesi gerektiği, işbu davanın esasının incelenmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu … İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, bakılan dava … İdare Mahkemesinde görülen tarafları, konusu ve dava sebebi aynı olan (E:… ) davadan daha önce açıldığından, bu davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesinin hatalı olduğu, yargılamanın işbu dava dosyası üzerinden yürütülmesi gerektiği iddialarıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idareler tarafından, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının; davacılar … , … , … 'in maddi ve manevi, … 'in ise yalnızca manevi tazminat istemlerine ilişkin kısımlarının gerekçeli olarak onanması, … 'in maddi tazminat istemine ilişkin kısmının ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
10/10/2015 tarihinde Ankara Garı önünde canlı bomba şeklinde gerçekleştirilen terör eylemi neticesinde davacıların yakını … hayatını kaybetmiştir. Davacılar tarafından, yakınlarının hayatını kaybetmesinden dolayı uğradıklarını iddia ettikleri zararlara karşılık maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle 07/12/2015 tarihinde 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesi kapsamında davalı İçişleri Bakanlığına başvurulmuş, başvurunun zımnen reddi üzerine, davacılar ile müteveffanın kardeşi … tarafından, 24/03/2016 tarihinde, … İdare Mahkemesinde açılan davada (E:… ) olay nedeniyle uğradıklarını iddia ettikleri zararlara karşılık müteveffanın eşi …, çocukları …, … için maddi ve manevi, çocuğu … ve kardeşi … için manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. (E:… numaralı dosya üzerinden yürütülen yargılama, Mahkemece verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı dava dilekçesinin reddine ilişkin karardan sonra davacılar tarafından sunulan yenileme dilekçesi üzerine E:… numaralı dosya üzerinden yürütülmüştür.)
Bu arada, davacılar tarafından, 01/04/2016 tarihinde, … İdare Mahkemesinde (E: …) aynı olay nedeniyle uğradıklarını iddia ettikleri zararlara karşılık müteveffanın eşi …, çocukları …, … ve … için maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulamada, … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasının bu kararın verildiği 06/04/2023 tarihinde derdest olduğu görülmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Dava Şartları" başlıklı 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde, "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması" kuralına yer verilmek suretiyle "derdestlik" dava açma şartları arasında sayılmış; 115. maddesinde ise, dava şartı noksanlığı tespit edildiğinde mahkemenin davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmıştır.
6100 sayılı Kanun'un 114. maddesinin gerekçesinde, "... (ı) bendinde aynı davanın önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması hususu yani teknik bir ifadeyle derdestlik iddiası olumsuz bir dava şartı hâline getirilmiş ve bu suretle derdestlik itirazı bir ilk itiraz olmaktan çıkartılıp; dava şartına ilişkin usulî bir itiraza dönüştürülmesi sağlanmıştır. Açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın davacısı, hukukî korunma sürecini başlatmıştır. Artık onun aynı davayı bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı kalmamıştır; bu bağlamda hukuken korunma ihtiyacı içerisinde bulunmamaktadır ve onun yapacağı tek iş, davanın sonucunu beklemekten ibarettir. ... Daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın, hangi saikle olursa olsun ikinci kez açılması hâlinde, davacının bu ikinci davayı açmaktaki yararı hukukî değildir. O hâlde derdestlik itirazının korunmasının temelinde, aynı davanın tekrar açılıp görülmesinin sağlanmasında davacının hiçbir hukukî yararının bulunmadığı düşüncesi yatmaktadır. Hukukî yararın ise dava şartı olduğu konusunda, bu düzenlemeden önce dahi doktrin ve yargı uygulaması bağlamında bir görüş birliği mevcuttur." açıklamasına yer verilmiştir.
Her ne kadar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda "derdestlik" müessesesi düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun derdestlik ile ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış ise de; tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun tespit edilmesi hâlinde, usûl hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukukî yararının bulunmadığı olgusundan hareketle, idari yargıda da ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A. Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacılar …, … , … 'in Maddi ve Manevi Tazminat İstemleri ile … 'in Manevi Tazminat İstemine İlişkin Kısımlarının İncelenmesi:
Uyuşmazlıkta, yakınları … 'in vefatı nedeniyle davacılar … , … , … tarafından maddi ve manevi, … tarafından ise yalnızca manevi tazminat ödenmesi istemiyle … İdare Mahkemesinde … tarihinde açılan ve önce E: … sayılı, bilahare verilen dilekçe ret kararından sonra yenileme dilekçesi sunulması üzerine E:… sayılı esasa kaydedilen davanın, … , … ve … 'in maddi ve manevi, … 'in ise manevi tazminat istemine ilişkin kısımlar yönünden bakılan dava ile tarafları, dava sebepleri ve konularının aynı olduğu, bunun yanında 24/03/2016 tarihinde açılan sözü geçen davanın, 01/04/2016 tarihinde açılan bakılan davadan daha önce açıldığı anlaşıldığından, belirtilen kısımlar yönünden davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddi gerekmektedir.
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, davanın, davacılar … , … , … 'in maddi ve manevi tazminat istemleri ile … 'in manevi tazminat istemine ilişkin kısımlarının derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı davacıların yapmış oldukları istinaf başvurusunun reddine karar verilmesinde neticesi itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
B. Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacı … 'in Maddi Tazminat İstemine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Bölge İdare Mahkemesince, bakılan dava açılmadan önce ... İdare Mahkemesinde (E:…) açılan ve derdest bulunan, tarafları, konusu ve sebebi bu dava ile aynı olan davada davacı …'in, yakını … 'in vefatı nedeniyle maddi tazminat isteminde bulunmamasına rağmen, bakılan davada maddi tazminat isteminde bulunduğu, bu dava ile … İdare Mahkemesinde (E: …) görülmekte olan dava arasında adı geçen davacının maddi tazminat istemine ilişkin kısım bakımından "dava konularında aynılık" şartının gerçekleşmediği, bu nedenle iki dava arasında bu istemle sınırlı olarak derdestlikten bahsedilemeyeceği gözetilerek, İdare Mahkemesi kararının davacı … 'in maddi tazminat isteminin derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken, davacının bu kısım bakımından istinaf başvurusunun reddine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, aynı olayın ilişkin olarak açılan ve Dairemizce temyizle incelenen davalarda, uyuşmazlık konusu olayın bir terör eylemi olduğu ve meydana gelmesinde davalı idarelerin kusurlu ya da kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı, bu nedenle maddi tazminat istemlerinin sosyal risk ilkesinin maddi zararlar yönünden yasalaşmış hali olan 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun uyarınca değerlendirilmesi gerektiği yolunda karar verilmiştir.
Bu itibarla, davacı … 'in maddi tazminat istemi hakkında 5233 sayılı Kanun'a göre inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz istemlerinin davacı … 'in maddi tazminat istemine ilişkin kısım yönünden KABULÜNE, diğer kısımlar yönünden REDDİNE,
2. Davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddi yolundaki … İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı temyize konu kararının;
A. Davacılar … , … , … 'in maddi ve manevi, … 'in manevi tazminat istemine ilişkin kısımlarının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
B. … 'in maddi tazminat istemine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 06/04/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.