T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/857
Karar No : 2022/6636
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Isparta İli, Sütçüler İlçesi, … Köyü sınırlarında madencilik faaliyeti gösteren davacı şirket tarafından, … nolu ruhsat sahasındaki revizyon talebi uygun görülmeyerek izin sahasındaki taahhüde aykırı amaç dışı kullanım alanlarının 1 ay içerisinde … tarih ve … sayılı olura göre uygun hale getirilmesi, getirilmediği takdirde Orman Kanunun 16. maddesi Uygulama Yönetmeliğinin 11/3. maddesi uyarınca iznin iptal edileceği ve izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmamasına konu … tarih ve … sayılı işlemin uygulanmasına yönelik tesis edilen Sütçüler Kaymakamlığı'na gerekli tedbirlerin alınması için bildirilen … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işlemin, Orman Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı olurla temdit, revize ve ek izin talebinin kabul edilmemesi işlemi ile … İdare Mahkemesi'nin E:…, K:… sayılı dosyasında madencilik faaliyetinin durdurulmasına konu davanın reddine kararının uygulanması işlemi gerekçe gösterilerek tesis edildiği, davacı şirket tarafından Mahkemelerinin … Esasına kayden Orman Genel Müdürlüğü'nün, … nolu ruhsat sahasındaki revizyon talebi uygun görülmeyerek izin sahasındaki taahhüde aykırı amaç dışı kullanım alanlarının 1 ay içerisinde … tarih ve … sayılı olura göre uygun hale getirilmesi, getirilmediği takdirde Orman Kanunun 16. maddesi Uygulama Yönetmeliğinin 11/3. maddesi uyarınca iznin iptal edileceği ve … İdare Mahkemesi'nin E:…., K:… sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiğinden izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmamasına konu … tarih ve … sayılı işlemine karşı açtığı davada; … tarihinde, … nolu ruhsat sahasındaki revizyon talebi uygun görülmeyerek izin sahasındaki taahhüde aykırı amaç dışı kullanım alanlarının 1 ay içerisinde … tarih ve … sayılı olura göre uygun hale getirilmesi, getirilmediği takdirde Orman Kanunun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliğinin 11/3. maddesi uyarınca iznin iptal edileceği kısmı yönünden K:… sayılı kararla dava konusu işlemin iptaline, … İdare Mahkemesinin E:…, K:… sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiğinden izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmamasına ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar verildiği, bu durumda; … nolu ruhsat sahasındaki revizyon talebi uygun görülmeyerek izin sahasındaki taahhüde aykırı amaç dışı kullanım alanlarının 1 ay içerisinde … tarih ve … sayılı olura göre uygun hale getirilmesi, getirilmediği takdirde Orman Kanunun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliğinin 11/3. maddesi uyarınca iznin iptal edileceği bildirilerek madencilik faaliyeti durdurma kararı verilerek uygulanması için … Kaymakamlığı'na gerekli tedbirlerin alınması için bildirilen dava konusu Orman Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin bu kısmında hukuka uyarlık, Isparta İdare Mahkemesinin E:…, K:… sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiğinden izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmamasına ilişkin tesis edilen dava konusu Orman Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin bu kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen iptaline kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davanın projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmamasına yönelik kısmı yönünden redde ilişkin itirazları olmayıp, gerekli tedbirlerin alınması amacıyla tesis edilen işlem yönünden verilen iptal kararının hukuka aykırı olduğu, taahhütname hükümlerine aykırı faaliyette bulunulması nedeniyle faaliyetin durdurulmasına yönelik işleme karşı açılan davada Mahkemece davanın reddine kararı verildiği, taahhüde aykırılığın sabit olduğu, işlemin hukuka uygun olduğu, iptale ilişkin kısman bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, Isparta İli, Sütçüler İlçesi,… Köyü sınırlarında madencilik faaliyeti gösteren davacı şirket tarafından, … nolu ruhsat sahasındaki revizyon talebi uygun görülmeyerek izin sahasındaki taahhüde aykırı amaç dışı kullanım alanlarının 1 ay içerisinde … tarih ve … sayılı olura göre uygun hale getirilmesi, getirilmediği takdirde Orman Kanunun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliğinin 11/3. maddesi uyarınca iznin iptal edileceği ve … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiğinden izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmamasına konu … tarih ve … sayılı işlemin tesis edildiği, sonrasında bu iki işlemin (… tarih ve … sayılı olurla temdit, revize ve ek izin talebinin kabul edilmemesi işlemi ile … İdare Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasında madencilik faaliyetinin durdurulmasına konu davanın reddine kararının uygulanması işlemi) uygulanmasına yönelik yani davacının madencilik faaliyeti yapmaması için … Kaymakamlığı'na … tarih ve … sayılı yazı yazıldığı, bakılmakta olan davanın da bu işlemin iptali istemiyle üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6831 sayılı Orman Kanunun 16. maddesinde; "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz." hükmü, 92. maddesinde ise "Bu Kanunun 16 ncı maddesi gereğince izin almadan ormanlardan açılan maden ocakları idarece kapatılır. Çıkarılan madenler ve her türlü tesisler ile alet, edevat ve nakil vasıtalarına elkonulur. Elkonulan mallar, Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre müsadere edilir. Bu Kanunun 16 ncı maddesi gereğince izinsiz maden ocağı açanlara veya işletenlere, 91 inci madde hükümleri saklı kalmak üzere iki yıldan yedi yıla kadar hapis ve yirmibin güne kadar adlî para cezası verilir.Kanun hükümlerine göre verilen ruhsat veya izin belgesindeki sürenin dolmasına rağmen maden ocağı işletmeye devam edenler ya da izin verilen alandaki sınırı aşanlar, 91 inci madde hükümleri saklı kalmak üzere, bu Kanunun 93 üncü maddesi hükümlerine göre cezalandırılır.Başkaca zarar husule gelmiş ise bu zarar ayrıca genel hükümlere göre hukuk mahkemesinde dava açmak suretiyle tazmin ettirilir. İzin alarak bu nevi ocakları açanlar idarece kendilerine veya temsilcilerine tebliğ edilecek tedbirlere riayet etmezler ise beşbin Türk Lirasından yüzbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Ayrıca, bu tedbirlere riayet edilinceye kadar ocaklar işletilmekten men edilir" hükmü yer almaktadır.
31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 16 ncı maddesine göre verilecek izinlere, rehabilite işlemlerine ve izinlerden tahsil edilecek bedellere ait iş ve işlemleri düzenlemek amacıyla çıkarılan ve 18.04.2014 gün ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin "Kesin izin süre uzatımı" başlıklı 10. maddesinde" (1)İzin sahibinin yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu Yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ile birlikte izin süresi son günü mesai bitimine kadar bölge müdürlüğüne müracaatı halinde mevcut iznin bitim tarihinden itibaren bu Yönetmelik hükümlerine göre süre uzatımı yapılabilir. Süre uzatımının Bakanlıkça uygun bulunması halinde teminat ve arazi izin bedeli güncellenir, onaylı taahhüt senedi alınır. (2) İzin süresi ile birlikte ruhsat süresinin de sona ermesi ve izin sahibinin ilgili kanun hükümlerine göre yenilenmiş ruhsatı alamaması halinde; izin sahibinin, izin süresi son günü mesai bitimine kadar Maden İşleri Genel Müdürlüğünden alınmış ruhsat hukukunun yürürlükte olduğuna veya işletme ruhsatına geçişle ilgili işlemlerin devam ettiğine dair belge ile birlikte bölge müdürlüğüne müracaat etmesi, bir yıllık arazi izin bedelini ödemesi ve mevcut taahhüt senedi hükümlerini kabul ettiğine dair onaylı ek taahhüt senedi vermesi halinde bir yıl süreyle izin aynı şartlarla devam eder. (3) Bu maddenin ikinci fıkrasında tanınan süre içinde yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ve bir yıllık arazi izin bedelini ödediğine dair belge ile birlikte süre uzatımı için müracaat edilmesi halinde izin bir yıl daha devam eder, ancak bu fıkradaki süre içinde sahada çalışmaya müsaade edilmez." düzenlemesi, İptal İşlemleri" başlıklı 11/3. maddesinde "Taahhüt senedi hükümlerine uyulmaması veya rehabilitasyon projesine uygun çalışılmadığının orman idaresince tespiti halinde eksikliklerin altı ay içerisinde giderilmesi için ruhsat sahibi yazılı olarak uyarılır. Bu süre sonunda eksiklikler giderilmediği, taahhüt senedine ve rehabilitasyon projesine uygunluk sağlanmadığı takdirde verilmiş olan izin iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; Isparta İli, Sütçüler İlçesi Yeşilyurt Köyü sınırları içerisinde faaliyette bulunmak üzere 64018 sicil nolu II-B Grubu mermer maden arama ruhsatı alan davacı şirket tarafından, 1.544.537,97 m² orman alanında mermer madeni ve alt yapı tesisi temdit izni verilmesi için davalı idareye 05.10.2016 tarihinde müracaatta bulunulduğu, Orman Genel Müdürlüğü Isparta Orman Bölge Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı bildirim yazısıyla davacı şirketin başvurusunun nihai değerlendirmede uygun bulunmadığının Orman Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısının davacı şirkete bildirilmesi üzerine, … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında davacı şirket tarafından açılan davada yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, davalı idare tarafından Mahkeme kararının uygulanması kapsamında davacıya … tarih ve … sayılı olurla 25.07.2018 tarihine kadar izin verildiği, 13/3/2017 izin sahalarında yapılan kontrollerde taahhütname hükümlerine aykırı olarak amaç dışı kullanımların tespit edilmesi üzerine Orman Kanunu 92/4. maddesine muhalefetten hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı suç tutanağı gereğince davacı hakkında … tarih ve … nolu idari yaptırım kararı ile idari para cezası uygulanmasına karar verilerek söz konusu aykırılıklar giderilinceye kadar faaliyetinin durdurulmasına karar verilmiştir.
Davacı tarafından bu işleme karşı açılan davada … İdare Mahkemesi'nde … tarih ve E:… sayılı kararı ile yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, davacı şirketin 18.09.2017 tarihli dilekçesiyle izin, temdit ve amacı dışında kullandığı alanlar için revize ek izin talebiyle davalı kurumdan 1.510.905,40 m² lik ormanlık alan için izin başvurusunda bulunduğu, Isparta Orman Bölge Müdürlüğünün 02.10.2017 onay tarihli raporu ile davacının işletme ruhsat süresi olan 20.11.2044 tarihine kadar izin verilmesinde sakınca olmadığına dair uygunluk raporu düzenlenerek dosyanın hazırlandığı ancak … tarih ve … sayılı olurla … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, yeni müracaatın Mahkemenin verdiği karara aykırılık teşkil edeceği gerekçesiyle talebi kabul edilmemiştir.
Bunun üzerine davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemi ile … nolu ruhsat sahasındaki revizyon talebi uygun görülmeyerek izin sahasındaki taahhüde aykırı amaç dışı kullanım alanlarının 1 ay içerisinde … tarih ve … sayılı olura göre uygun hale getirilmesi, getirilmediği takdirde Orman Kanunun 16. maddesi Uygulama Yönetmeliğinin 11/3. maddesi uyarınca iznin iptal edileceği ve … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiğinden izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmaması işleminin uygulanmasına yönelik yani davacının madencilik faaliyeti yapmaması için … Kaymakamlığı'na … tarih ve … sayılı yazı bakılmakta olan davanın da bu işlemin iptali istemiyle açıldığı görülmüştür.
Uyuşmazlıkta, davacının taahhütname hükümlerine aykırı olarak amaç dışı kullanımlarının tespit edilmesi üzerine idarece hakkında idari yaptırım kararı ile idari para cezasının uygulanmasına karar verildiği ve söz konusu aykırılıklar giderilinceye kadar faaliyetinin durdurulduğu, davacı tarafından bu işlemin iptali istemiyle açılan davada Mahkemece davanın reddine karar verildiği, söz konusu karara karşı yapılan istinaf talebinin reddi üzerine yapılan temyiz başvurusunun Dairemizin 17/11/2021 tarih ve E:2018/3853 K:2021/5431 sayılı kararı ile reddine karar verilmesi ile davacının amaç dışı kullanımlarının ve taahhütname hükümlerine aykırılıkların varlığı ortaya konulduğu görülmüş olup, dava konusu işlemin … tarih ve … sayılı Isparta Orman Bölge Müdürlüğü işleminin uygulanması kapsamında gerekli tedbirlerin alınmasına yönünde Kaymakamlığa yapılan bir bildirim işlemi olduğu, işlem tarihi itibariyle davalı idare işlemlerinin icrası için gerekli tedbirlerin alınmasına yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemin tamamında hukuka aykırılık bulunmadığı görülmüştür.
Öte yandan, her ne kadar İdare Mahkemesince dava konusu edilen işlemin dayanağı olan 64018 nolu ruhsat sahasındaki revizyon talebi uygun görülmeyerek izin sahasındaki taahhüde aykırı amaç dışı kullanım alanlarının 1 ay içerisinde … tarih ve … sayılı olura göre uygun hale getirilmesi, getirilmediği takdirde Orman Kanunun 16. maddesi Uygulama Yönetmeliğinin 11/3. maddesi uyarınca iznin iptal edileceği ve … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiğinden izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmamasına dair davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemine karşı açılan davada … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karar esas alınarak hüküm kurulmuş ise de; anılan karara karşı yapılan temyiz incelemesi üzerine Dairemizin 16/11/2022 tarih ve E:2019/3105 K:2022/6635 sayılı kararı ile bozulmasına karar verilmiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/11/2022 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.