T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/8634
Karar No : 2023/2999
DAVACI : ... Derneği
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın Sağlık Önlisans Alanlarından Mezun Olanlara Lisans Tamamlama ile ilgili 23/07/2015 tarihli duyurusunun iptali ile dayanağı olan 6569 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile değiştirilen 2547 sayılı Kanun'un geçici 69. maddesinin Anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davalı idarenin belirttiği lisans tamamlama programına başvuru yapabilecek ön lisans programları içerisinde beslenme ve diyetetik bölümünün yer almadığı, anılan bölümün eğitiminin tüm dünyada lisans düzeyinde verilen bir eğitim olduğu, dava konusu işlem ile ön lisans mezunu olan öğrencilerin hiçbir sınava tabi tutulmaksızın doğrudan dört yıllık beslenme ve diyetetik bölümüne geçişin sağlandığı ve bu durumun Anayasa'nın 2. ve 10. madddelerine aykırılık teşkil ettiği, ayrıca beslenme ve diyetetik lisans eğitiminin uygulamalı bir sağlık bilimi olması ve mesleğin doğası gereği uzaktan eğitim yöntemi ile verilmesinin mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından; 2547 sayılı Kanun'un Geçici 69. maddesi uyarınca 06/02/2015 tarih ve 2015/22 sayılı Yükseköğretim Kurulu Başkanlık Kararı ile sağlık alanında ön lisans diploması alanların lisans tamamlama eğitimi yapacağı alanların belirlenmesi amacıyla Yükseköğretim Kurulu bünyesinde Sağlık Alanı Lisans Tamamlama Çalışma Grubu oluşturulmasının uygun bulunduğu, sağlık alanında lisans tamamlama programlarına yerleşmeye hak kazanan adayların belirlenmesinde ön lisans mezuniyet not ortalamalarının kullanılması suretiyle not ortalamasının yerleştirme puanlarının hesaplanmasında kullanılması ilkesinden taviz verilmediği, sağlık alanında lisans tamamlama faaliyetlerinin lisans alanlarının kendi müfredatlarına uygun olarak yapıldığı, beslenme ve diyetetik lisans tamamlama programının örgün ve uzaktan öğretim şeklinde açıldığı, bu çerçevede 10 farklı üniversitede 12 program olarak açıldığı, bu programlardan 10 tanesinin örgün öğretim, 2 tanesinin ise uzaktan öğretim olduğu, Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 18/11/2015 tarihli toplantısında Geçici 69. madde kapsamında yürütülen sağlık alanında lisans tamamlama çalışmaları kapsamında yer alan yükseköğretim kurumlarında verilen eğitimin bir lisans programı olarak kabul edilmesine karar verildiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ: Dava; davacı dernek tarafından, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın Sağlık Önlisans Alanlarından Mezun Olanlara Lisans Tamamlama ile ilgili 23/07/2015 tarihli duyurusunun iptali ile dayanağı olan 6569 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile değiştirilen 2547 sayılı Kanun'un geçici 69. maddesinin, hukuk devleti ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması istemi ile açılmıştır.
Davacı derneğin Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi görülmemiştir.
Dava konusu düzenlemede farklı ön lisans programları yer almakta ise de, uyuşmazlık "Diyaliz" ön lisans programının "Beslenme ve Diyetetik" lisans programıyla ilişkilendirilmesi yönünden incelenecektir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Yükseköğretim üst kuruluşları" başlıklı 131. maddesinde, "Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim - öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur." hükmü yer almaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 6. maddesinin (a) fıkrasında, "yükseköğretim kurulu, tüm yüksek öğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, bir kuruluştur......" hükmü yer almış, 7. maddesinin (a) bendinde de; yükseköğretim kurumlarının bu kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim - öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi, aynı maddenin (b) bendinde, yükseköğretim kurumları arasında bu kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, (h) bendinde ise; üniversitelerin her eğitim - öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insangücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek yükseköğretim kurulu'nun görevleri arasında sayılmış, 45. maddesinin (a) bendinde ise; "öğrenciler devlet yükseköğretim kurumlarına, esasları yükseköğretim kurulu tarafından tespit edilen sınavla girerler. sonuçların değerlendirilmesinde adayların ortaöğretimdeki başarıları dikkate alınır. ortaöğretim kurumlarını birincilikle bitiren adaylar kendileri için yükseköğretim kurumlarında ayrılacak kontenjanlara, tercih ve puanları gözönünde tutularak yerleştirilir.
Yükseköğretim kurumlarına öğrenci seçiminde, adayların ortaöğretim süresindeki başarıları yükseköğretim kurulunun uygun göreceği şekilde ölçme, seçme ve yerleştirme merkezi başkanlığı tarafından geliştirilecek bir yöntemle ek bir puan olarak tespit edilir ve yükseköğretim kurumlarına giriş sınav puanlarına eklenir.
Bir mesleğe yönelik programlar uygulayan liselerin mezunları, yükseköğretim kurulu tarafından belirlenecek aynı alanda bir yükseköğretim kurumuna girerken, başarı notları ayrıca tespit edilecek bir katsayı ile çarpılmak suretiyle değerlendirilerek giriş sınavı puanlarına eklenir." hükmü yer almıştır.
"Beslenme ve Diyetetik" lisans eğitimi Türkiye genelinde, Sağlık Bilimleri Fakülteleri/ Yüksekokulları bünyesinde lisans düzeyinde verilen bir eğitimdir. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunda "Diyetisyen; beslenme ve diyetetik alanında lisans eğitimi veren fakülte veya yüksekokullardan mezun; sağlıklı bireyler için sağlıklı beslenme programları belirleyen, hastalar için tabibin yönlendirmesi üzerine gerekli beslenme programlarını düzenleyen, toplu beslenme yerlerinde beslenme programları hazırlayan ve besin güvenliğini sağlayan sağlık meslek mensubudur." denilmektedir.
Diyetisyenler, üniversitelerin ilgili bölümlerinden en az dört yıl boyunca yoğun bir teorik, pratik ve staj eğitimi görerek mezun olmaktadırlar. 2009 yılında yayınlanan “Avrupa Diyetetik Yeterlilikleri ve Performans Göstergeleri” standartlarına göre yeterlilikler “Genel Yeterlilikler, Beslenme ve Diyetetik Bilgisi, Beslenme ve Diyetetik Uygulamaları, Mesleki İlişkiler, Mesleki Otonomi ve Yükümlülükler, Eğitim Becerileri, Beslenme ve Diyetetik Alanında Araştırma Geliştirme, Beslenme ve Diyetetik Uygulamalarının Desteklenmesi” olmak üzere sekiz başlıkta toplanmıştır. (Beslenme ve Diyetetik Eğitim Öğretiminin Standardizasyonu Standardization of Nutrition and Dietetics Programsi. Zehra Büyüktuncer Demirel)
Bu kapsamda, iki yıllık "Diyaliz" ön lisans programlarından mezun olan öğrencilerin, hiç bir sınava tabi tutulmadan, doğrudan dört yıllık "Beslenme ve Diyetetik" lisans bölümüne geçişiyle yukarıda anlatılan kazanımları almamış olan öğrencilerin söz konusu bölüme geçişine yol açılması, idarelerin sunduğu kamu hizmetini, bu konuda yetkili ve eğitimli ajanları ile yerine getirme ilkesi ile ters düşer. Diğer değişle, uzaktan eğitim-öğretim metodları uygulanmak yoluyla "Beslenme ve Diyetetik" lisans programından mezun olacak olan adayların, mesleği gereği gibi uygulayabilmesi pek mümkün olamayacaktır.
Bu nedenle, "Diyaliz" ön lisans programı mezunu olanların, uzaktan eğitim ile "Beslenme ve Diyetetik" lisans eğitiminde öngörülen kazanımları nasıl elde edeceği hususunda yeterli inceleme-araştırma yapılmadığı ve bu haliyle anılan eğitimin gereği gibi tamamlayamayacağı, bu durumun ise sağlık sisteminde ciddi sorunlara sebebiyet vereceği göz önüne alındığında, dava konusu duyuruda kamu yararı ve hizmet gereklerine uygunluk görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın Sağlık Önlisans Alanlarından Mezun Olanlara Lisans Tamamlama ile ilgili 23/07/2015 tarihli duyurusunun "Diyaliz" ön lisans programının "Beslenme ve Diyetetik" lisans programıyla ilişkilendirilmesine ilişkin kısmının iptaline karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, Dairemizin 28/03/2016 tarih, E:2015/10850, K:2016/3034 sayılı kararının Danıştay İdari Dava Dairelerinin 12/04/2018 tarih, E:2016/3415, K:2018/1739 sayılı kararı ile bozulması üzerine bozma kararına uyulması suretiyle ve davacının Anayasaya aykırılık iddiası ciddi görülmeyerek işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Dava; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın Sağlık Önlisans Alanlarından Mezun Olanlara Lisans Tamamlama ile ilgili 23/07/2015 tarihli Duyurusunun iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 6569 sayılı Kanunun 32. maddesiyle eklenen Geçici 69. maddesinde; ''Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla sağlık alanında ön lisans diploması alanlardan ebelik ve hemşirelik programlarından mezun olanlara kendi alanlarında, diğerlerine ise Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği, ebelik ve hemşirelik programları dışındaki ilişkili alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılır. Bu eğitimler, Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği alanlarda uzaktan eğitim yöntemleri ile verilebilir. Uygulama eğitimleri için Sağlık Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulu iş birliği yapar. Bu eğitimlerin usul ve esasları Yükseköğretim Kurulunca belirlenir.
'' hükmüne yer verilmiştir.
Sağlık Önlisans Mezunlarının Sağlık Lisans Tamamlamalarına İlişkin Usul ve Esasların ''Amaç ve kapsam'' başlıklı 1. maddesinde; ''Bu Usul ve Esaslar, 2014 yılında yayımlanan 6569 sayılı Kanun gereğince, 19.11.2014 tarihine kadar ebelik ve hemşirelik önlisans programlarından mezun olanların kendi alanlarında, Yükseköğretim Kurulu’nun belirlediği diğer sağlık önlisans programlarından mezun olanların ise Yükseköğretim Kurulu’nun belirlediği alanlarda lisans tamamlamalarına ilişkin hususları düzenlemek amacıyla hazırlanmıştır.'' hükmüne, ''Dayanak'' başlıklı 2. maddesinde; ''Bu Usul ve Esaslar, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa 6569 sayılı Kanunla eklenen geçici 69’uncu maddeye dayanılarak hazırlanmıştır.
'' hükmüne, ''Diploma'' başlıklı 11. maddesinde; ''Sağlık Lisans Tamamlama programlarını başarı ile bitirenlerin diplomalarının ön yüzüne “6569 Sayılı Kanun Uyarınca Sağlık Lisans Tamamlama Programını Bitirerek Mezun Olmuştur.” ibaresi konulur.'' kuralına, ''Yürütme'' başlıklı 15. maddesinde ise; ''Bu Usul ve Esasları, Yükseköğretim Kurulu Başkanı yürütür.'' düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bakılan uyuşmazlıkta; davacı dernek tarafından her ne kadar, lisans tamamlama programına başvuru yapabilecek ön lisans programları içerisinde beslenme ve diyetetik bölümüne de yer verilmesi gerektiği ileri sürülmekte ise de; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, 19.11.2014 tarihi itibarıyla sağlık alanında ön lisans diploması alanlardan ebelik ve hemşirelik programlarından mezun olanlara kendi alanlarında, diğerlerine ise Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği, ebelik ve hemşirelik programları dışındaki ilişkili alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılacağının düzenlendiği, Dairemizin 19/10/2022 tarih ve E:2019/8634 sayılı ara kararına davalı idare tarafından verilen cevabi yazıda ise, Beslenme ve Diyetetik önlisans programı 19.11.2014 tarihinden önce mezun vermediği için dava konusu düzenlemede yer verilmediğinin belirtildiği görüldüğünden, 19.11.2014 tarihine kadar önlisans mezunu vermeyen Beslenme ve Diyetetik önlisans programına, lisans tamamlama programına başvuru yapabilecek ön lisans programları içerisinde yer verilmemesinin, dava konusu düzenlemenin dayanağı olan mevzuat hükümleri uyarınca başvuru yapabilme şartını taşıyan mezun bulunmaması nedeniyle olağan ve kabul edilebilir bir durum olduğu açık olup, mevzuat hükümlerine uygun şekilde tesis edildiği anlaşılan dava konusu düzenlemede hukuka, mevzuata ve eşitlik ilkesine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Davalı idare tarafından karşılanan ...-TL'nin davacıdan alınarak davalı idareye ödenmesine
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere,
02/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.