T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/8636
Karar No : 2023/2475
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğe, 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile eklenen 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Serbest çalışan avukat olan davacı tarafından, dava konusu düzenlemede istenilen şartın avukatların sigorta hakemi olmalarını engelleyecek düzeyde olduğu, "serbest çalışan avukatlar" ibaresinin, diğer avukatlarla serbest çalışan avukatlar arasında ayrım yaparak, serbest çalışan avukatların aleyhine ek koşullar getirdiği, 5 yıllık deneyim süresinde bir dönem kamuda bir dönem özel sektörde olarak çalışmış avukatların başvuru koşullarını sağlamaları konusunda muğlaklık yarattığı, hatta koşulları sağlamanın imkansız kılındığı; "en az beş davanın" ibaresinin, sınava başvurabilecek diğer (memur, bilirkişi, öğretim üyesi ve hakimler için) kişiler için somut bir sayı koşulu aranmamışken, serbest avukatlar için ek koşul getirdiği, sigorta hukuku konusunda yüksek lisans ya da doktora yapmış veya bilimsel çalışma yapmış olan avukatı engellediği; "tensip zabıtları" ibaresinin, avukatın adının tensip zaptında geçmemesinin o dosyada vekil olmadığı anlamına gelmeyeceği, vekil sıfatının sonradan kazanıldığı yahut birden fazla avukatın olduğu durumlarda vekillerden yalnızca birinin adının yazılmış olmasının mümkün olduğu, bu sebeple tensip zaptının ölçüt olamayacağı iddialarıyla düzenlemenin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI :
Davalı idare tarafından, idarelerinin 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30. maddesinin 8. fıkrası uyarınca sigorta hakemlerinin deneyime esas teşkil eden bilginin tespitine ilişkin ölçütleri belirlemeye yetkili olduğu, dava konusu düzenlemenin de avukatların sigorta hukuku alanındaki deneyimlerinin somutlaştırılması amacıyla getirildiği, işçi statüsünde çalışan avukatların çalıştıkları sürelerin tespitinin SGK kaydı ile mümkün olduğu, ancak serbest çalışan avukatların çalıştıkları sürelerin sosyal güvenlik kaydından tespitinin mümkün olmadığı, bu nedenle bu kişilerden tensip zaptı ile takip ettikleri davalara ilişkin mahkeme ve dosya numaralarının istenildiği, dava konusu düzenlemenin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemenin "Serbest çalışan avukatların, takip ettikleri davalara ilişkin mahkeme ve dosya numaraları ile her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın" kısmının iptali istemi yönünden davanın reddine, "tensip zabıtları" ibaresi yönünden dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile eklenen 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin iptali istenilmektedir.
5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 30. maddesinde, sigortacılıkta tahkim müessesesi düzenlenerek, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden veya hesaptan faydalanacak kişiler ile hesap arasında doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Birlik nezdinde Sigorta Tahkim Komisyonu oluşturulacağı kurala bağlanmıştır. Bu Kanun’un 30 maddesinin 8. fıkrasında da, sigorta hakemlerinin; a) Malî güç dışında sigorta şirketi ve reasürans şirketi kurucularında aranan nitelikleri taşıması, b) En az dört yıllık yüksek okul mezunu olması, c) Sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıl deneyimi olması gerektiği belirtilmiş ve Müsteşarlığın da bu fıkra uyarınca aranacak deneyim ve bu deneyime esas teşkil eden bilginin tespitine ilişkin ölçütleri belirlemeye yetkili olduğu kurala bağlanmıştır.
5684 sayılı Kanunun 30. maddesine dayanılarak hazırlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik, 17/8/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile eklenen 13/A maddesinin 2. fıkrasının iptali istenen (h) bendinde de, “Serbest çalışan avukatların, takip ettikleri davalara ilişkin mahkeme ve dosya numaraları ile her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın tensip zabıtları” ibaresine yer verilmiştir.
Olayda, Yönetmeliğin 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendi ile serbest çalışan avukatlar yönünden getirilen bu sınırlamanın, avukatların sigorta hakemi olmalarını engelleyecek düzeyde olduğu, "serbest çalışan avukatlar" ibaresinin, diğer avukatlarla serbest çalışan avukatlar arasında ayrım yapılarak, serbest çalışan avukatların aleyhine ek koşullar getirildiği, 5 yıllık deneyim süresinde bir dönem kamuda bir dönem özel sektörde SGK'lı olarak çalışmış avukatların başvuru koşullarını sağlamaları konusunda muğlaklık yarattığı, hatta koşulları sağlamanın imkansız kılındığı; "en az beş davanın " ibaresinin, sınava başvurabilecek diğer (memur, bilirkişi, öğretim üyesi ve hakimler için) kişiler için somut bir sayı koşulu aranmamışken, serbest avukatlar için ek koşul getirildiği, sigorta hukuku konusunda yüksek lisans yada doktora yapmış veya bilimsel çalışma yapmış olan avukatın engellendiği, "tensip zabıtları" ibaresinin, avukatın adının tensip zaptında geçmemesinin o dosyada vekil olmadığı anlamına gelmeyeceği, vekil sıfatının sonradan kazanıldığı yahut birden fazla avukatın olduğu durumlarda vekillerden yalnızca birinin adının yazılmış olmasının mümkün olduğu, bu sebeple tensip zaptının ölçüt olamayacağı ileri sürülürek iptali istenilmektedir.
5684 sayılı Yasa, sigorta hakemlerinin; malî güç dışında sigorta şirketi ve reasürans şirketi kurucularında aranan nitelikleri taşıması, en az dört yıllık yüksek okul mezunu olması ve sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıllık deneyimi olması gerektiğini belirterek, bu kişilerde bulunması gereken niteliklerle ilgili ana düzenlemeyi yapmış ve anılan Kanun’un 30 maddesinin 8. fıkrasında, aranacak deneyim ve deneyime esas teşkil edecek bilginin tespitine ilişkin ölçütleri belirlemek konusunda Hazine Müsteşarlığına yetki verilmiştir.
Bu kapsamda, Yönetmeliğin 13. maddesinin 3. fıkrasında, Kanunun 30 uncu maddesinin sekizinci fıkrasının (c) bendi uyarınca sigorta hakemlerinde aranacak deneyim şartının belirlenmesinde hangi ölçütlerin esas alınacağı tespit edilmiş ve aynı maddenin 3. fıkrasının (a) alt bendinde, Sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıl deneyim sahibi olunması ve bu deneyimin kesintisiz olması gerektiği kuralına yer verilmiştir.
Yönetmeliğin 13. maddesinin 3. fıkrasının (c) alt bendinde de, sigorta hukukunda en az beş yıl deneyim sahibi olduğu kabul edileceklerin; Türkiye Cumhuriyetinde eğitim veren hukuk fakültelerinden veya denkliği kabul edilen diğer ülkelerdeki hukuk fakültelerinden mezun olanlardan;1) Sigortayla ilgili davalara bakan mahkemelerde hâkim olarak görev yapmış olanları, 2) Sigortacılığa ilişkin düzenleme ve denetleme kuruluşlarında mevzuatın hazırlanmasında, uygulanmasında (Ek ibare:RG-15/6/2019-30802) ve denetimde görev alan ve mesleğe özel yarışma (Ek ibare:RG-15/6/2019-30802) veya yeterlik sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan memurları, 3) Sigorta davalarında fiilen vekillik yapmış veya sigorta uyuşmazlıklarında sigorta hukuku alanında bilirkişilik yapmış olan avukatları kapsadığı düzenlenmiştir.
Yönetmeliğin 13. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendi gereğince Sigorta Hakemi olabilmek için; hukuk mezunlarından; sigorta hukuku alanında fiilen vekillik veya sigorta hukuku alanında fiilen bilirkişilik yapmış olan avukatlar, 5 yıllık deneyime sahip olduğu kabul edilecekler arasında sayılmış olup, sigorta davalarındaki fiilen vekillik veya bilirkişilik görevini kaç kez yapması gerektiği yönünden herhangi bir düzenlemeye gidilmemiştir. Yönetmeliğin “Sigorta Hakemliği Sınavı” başlıklı 13/A maddesinin (ğ) alt başlığı altında, Sigorta Hakemliği sınavına başvurabilmek için Sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıl deneyim sahibi olduğunu gösteren belgelerin Tahkim Komisyonuna sunulması gerektiği belirtilmiş ise de, dava konusu (h) bendinde, serbest avukatlar yönünden ayrı bir düzenleme getirilmiş olup, deneyim sahibi olduğunu gösterecek belgeler itibariyle her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın tensip zabıtları, Tahkim Komisyonuna sunulması gereken belgeler arasında sayılmıştır. 5684 sayılı Kanunun 30. maddesinin 8. fıkrası uyarınca, sigorta hakemlerinde aranacak deneyim ve bu deneyime esas teşkil eden bilginin tespitine ilişkin ölçütleri belirleme noktasında Hazine Müsteşarlığının yetkili olduğu ve deneyimin tespitine yönelik her türlü belge ve bilgiyi isteyebileceği görülmekle birlikte 5 yıllık deneyim şartı; sigorta hukuku alanında fiilen vekillik veya fiilen bilirkişilik yapmış olan avukatlar dışındaki sigorta hakemliği sınavına başvuracak olan serbest avukatların deneyimine esas teşkil edecek bilginin tespitine ilişkin ölçüt yönünden ek bir düzenlemeye gidilmiş ve her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın tensip zabıtları aranmıştır.
Görüleceği üzere, Yönetmeliğin 13. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde de yer aldığı gibi hukuk mezunlarından; sigorta hukuku alanında fiilen vekillik veya sigorta hukuku alanında fiilen bilirkişilik yapmış olan avukatların, 5 yıllık deneyime sahip olduğu doğrudan kabul edilmesine karşın, Yönetmeliğin 13/A maddesinin (h) bendinde sigorta hakemliği sınavına başvuracak serbest avukatlar yönünden sigorta hakemi olabilmek için aranan koşulların, temel düzenlemeyi aşar şekilde hükme bağlanmış olup, sigorta hukuku alanında vekillik veya bilirkişilik görevini yapan avukatlar ile sigorta hukuku alanında serbest çalışan avukatlar arasındaki eşitlik ilkesini; deneyime esas teşkil edecek bilginin tespitine ilişkin ölçüt itibariyle her yıla ait en az 5 davadaki tensip zaptının ibrazı yönünden ihlal edeceği ve uygulamada da sorunlara yol açacağı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile eklenen 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendindeki düzenlemenin, deneyime esas teşkil edecek belge ve bilginin tespitine ilişkin ölçüt yönünden eşitliğe ve hukuka aykırılığı nedeniyle iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 18/10/2019 tarihli ve 30922 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 17/10/2019 tarihli ve 47 sayılı Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu kurulduğu, 47 sayılı Kararnamenin Geçici 2. maddesi uyarınca mülga Hazine Müsteşarlığı Sigortacılık Genel Müdürlüğü ve Sigorta Denetleme Kurulu Başkanlığı'nın iş ve işlemleriyle ilgili açılmış ve açılacak davalarda adı geçen Kurumun taraf sıfatını kazandığı anlaşıldığından, Hazine ve Maliye Bakanlığı hasım mevkiinden çıkarılarak, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'e, 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesi ile 13/A maddesinin eklenmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
14/06/2007 tarihli ve 26552 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanunun amacı, ülkemiz sigortacılığının geliştirilmesini sağlamak, sigorta sözleşmesinde yer alan kişilerin hak ve menfaatlerini korumak ve sigortacılık sektörünün güvenli ve istikrarlı bir ortamda etkin bir şekilde çalışmasını temin etmek üzere bu Kanuna tabi kişi ve kuruluşların, faaliyete başlama, teşkilat, yönetim, çalışma esas ve usulleri ile faaliyetlerinin sona ermesi ve denetlenmesine ilişkin hususlar ve sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümlenmesine yönelik olarak sigorta tahkim sistemi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir." hükmüne yer verilmiş; "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendinde, "sigorta hakemi", sigorta ettiren veya sigorta sözlşemesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözlşemesinden doğan uyuşmazlıkları çözen kişi olarak tanımlanmış; "Sigortacılıkta tahkim" başlıklı 30. maddesinde, "(1) Sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden veya Hesaptan faydalanacak kişiler ile Hesap arasında doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Birlik nezdinde Sigorta Tahkim Komisyonu oluşturulur.
...
(7) Uyuşmazlıklar, hayat ve hayat dışı sigorta gruplarının sadece birinde görev yapacak olan sigorta hakemleri ve raportörler aracılığıyla çözülür.
(8) Sigorta hakemlerinin;
a) Malî güç dışında sigorta şirketi ve reasürans şirketi kurucularında aranan nitelikleri taşıması,
b) En az dört yıllık yüksek okul mezunu olması,
c) Sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıl deneyimi olması,
gerekir. Müsteşarlık bu fıkra uyarınca aranacak deneyim ve bu deneyime esas teşkil eden bilginin tespitine ilişkin ölçütleri belirlemeye yetkilidir.
(9) Komisyon nezdinde çalışacak olan sigorta raportörleri, Komisyon müdüründe aranan niteliklere sahip olmak zorundadır.
(10) Sigorta hakemi olmak isteyenlerin gerekli nitelikleri taşıdıklarını belgelemek suretiyle Komisyona başvurması gerekir. Başvurusu uygun görülenler kabul için Müsteşarlığa bildirilir. Müsteşarlığın kabul etmesi halinde ilgilinin ismi, Komisyon tarafından tutulacak ve bir örneği Adalet Bakanlığına gönderilecek olan sigorta hakemliği listesine kaydolunur ve bu listede değişiklik olması halinde de değişiklikler altı aylık dönemler itibarıyla Adalet Bakanlığına ve Müsteşarlığa bildirilir.
...
(19) Sigorta hakemleri ve raportörler tarafsız olmak zorundadır. Sigorta şirketlerinin, reasürans şirketlerinin, sigortacılık yapan diğer kuruluşların, sigorta eksperlerinin, sigorta acentelerinin ve brokerlerin ortakları, yönetim ve denetiminde bulunan kişiler ve bunlar adına imza atmaya yetkili olanlar ile tüm bu kuruluşlarda meslekî faaliyette bulunanlar ve sigorta eksperleri, sigorta acenteleri ve brokerler sigorta hakemliği yapamaz. Bu sınırlandırmalar söz konusu kimselerin eş ve çocukları için de geçerlidir. Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanununun 28 inci maddesi sigorta hakemleri hakkında da uygulanır.
20) Komisyonda görev alanlar, hakemler ve raportörler, işleri dolayısıyla öğrendikleri bilgi ve sırları ilgililerin izni olmaksızın açıklayamaz. Ancak, suç teşkil eden hallerin yetkili mercilere duyurulması zorunludur.
21) Komisyonun yapısı ve görevleri ile Komisyon müdürü ve Komisyon müdür yardımcılarının nitelikleri, çalışma usûl ve esasları, raportörlerin, sigorta hakemlerinin çalışma usûl ve esasları, kararların ne şekilde düzenleneceği, Komisyona başvuru esasları, Liste tutulmasına ve bütçeye ilişkin esaslar ile katılım ücreti gibi hususlar yönetmelikle belirlenir. ..." hükmüne yer verilmiştir.
5684 sayılı Kanun'un 30. maddesine dayanılarak hazırlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik, 17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmelikle, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nda öngörülen tahkim sistemine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmeliğin 13. maddesinin ilk halinde yer almayan sınav koşulu, 24/07/2013 tarihli ve 28717 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile getirilmiş, bilahare 18/04/2019 tarihli ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile sınav mecburiyeti yeni eklenen 13/A maddesinde düzenlenmiştir.
Anılan değişiklik sonrası Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğin "Sigorta hakemliği sınavı" başlıklı 13/A maddesinin 2. fıkrası, "Sınava başvuru için sunulan belgelerin güncel olması gerekmekte olup daha önce başvurulan hakemlik sınavları için verilmiş olan belgeler dikkate alınmaz. Adaylar öncelikle başvuru için gerekli şartları taşıdıklarını gösterir aşağıda yer alan belgeleri Sigorta Tahkim Komisyonuna sunar:" şeklinde olup; davacı tarafından iptali istenilen (h) bendi, "Serbest çalışan avukatların, takip ettikleri davalara ilişkin mahkeme ve dosya numaraları ile her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın tensip zabıtları." şeklinde iken, anılan düzenlemede yer alan "tensip zabıtları" ibaresi, 10/08/2021 tarih ve 31564 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 7.maddesi ile "hükmü veya Tüketici Hakem Heyetleri ya da Komisyonda görülen uyuşmazlıklara ilişkin karar örnekleri" olarak değiştirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
1-17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğe, 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile eklenen 13/A maddesinin 2. fıkrasının dava konusu (h) bendinin "Serbest çalışan avukatların, takip ettikleri davalara ilişkin mahkeme ve dosya numaraları ile her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın" kısmının incelenmesi:
Anayasanın 124. maddesi, idarenin düzenleme yetkisinin anayasal dayanağını oluşturmakta olup, Anayasanın 123. maddesi gereği kuruluş ve görevleri yasayla düzenlenen idare, bu görev alanlarını ilgilendiren yasaların uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarma yetkisini haizdir.
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun "Sigortacılıkta tahkim" başlıklı 30. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden veya Güvence Hesabından faydalanacak kişiler ile Hesap arasında doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde Sigorta Tahkim Komisyonu oluşturulacağı; komisyonun, bir Hazine Müsteşarlığı temsilcisi, iki Birlik temsilcisi, bir tüketici derneği temsilcisi ile Müsteşarlıkça belirlenecek bir akademisyen hukukçu temsilcinin katılımı ile teşekkül edeceği belirtilmiş; 3. fıkrasında, komisyonun görevleri sayılmış; 7. fıkrasında, uyuşmazlıkların hayat ve hayat dışı sigorta gruplarının sadece birinde görev yapacak olan sigorta hakemleri ve raportörler aracılığıyla çözüleceği düzenlemesine yer verilmiş; 8. fıkrasında ise, sigorta hakemlerinin; a) Malî güç dışında sigorta şirketi ve reasürans şirketi kurucularında aranan nitelikleri taşıması, b) En az dört yıllık yüksek okul mezunu olması, c) Sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıl deneyimi olması gerektiği belirtilmiş ve 13/06/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6327 sayılı Kanun'un 58. maddesi ile de bu fıkraya "Müsteşarlık bu fıkra uyarınca aranacak deneyim ve bu deneyime esas teşkil eden bilginin tespitine ilişkin ölçütleri belirlemeye yetkilidir.'' hükmü eklenmiştir.
Anılan düzenlemelerle kanun koyucu, sigorta hakemlerinin, malî güç dışında sigorta şirketi ve reasürans şirketi kurucularında aranan nitelikleri taşımaları, en az dört yıllık yüksek okul mezunu olmaları ve sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıllık deneyimlerinin bulunması gerektiğini hüküm altına alarak, bu kişilerde hakemliğe kabul esnasında bulunması gereken niteliklerle ilgili asli düzenlemeyi yapmış, sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların sigorta hukukunda veya sigortacılıkta belirli bir bilgi birikimi ve deneyime sahip kişiler tarafından çözülmesini sağlamak amacıyla da sigorta hakemlerinde aranacak deneyim ve bu deneyime esas teşkil eden bilginin tespitine ilişkin ölçütleri belirleme konusunda Hazine Müsteşarlığına yetki vermiştir.
Davalı idare tarafından, Kanunla verilen bu yetkiye dayanılarak çıkarılan ve 17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'e, 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan değişiklikle eklenen 13/A maddesinin 1.fıkrasında, Müsteşarlıkça yapılacak veya yaptırılacak sınavda başarı olanların sigorta hakemliği için komisyona başvurabileceği; 2.fıkrasında, sigorta hakemliği sınavına başvuru esnasında sunulması gereken belgeler düzenlenmiş; dava konusu düzenlemede de, sigorta hakemliği sınavına girmek isteyen serbest çalışan avukatların takip ettikleri davalara ilişkin mahkeme ve dosya numaraları ile her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın tensip zabıtlarını sunmaları gerektiği düzenlenmiştir.
Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin değerlendirilmesinden; dava konusu düzenleme tarihi itibarıyla (mülga) Hazine Müsteşarlığının, sigorta hakemliğine ilk kabul esnasında aranacak deneyimi ve bu deneyime esas teşkil eden bilgiyi tespite ilişkin ölçütleri belirleme konusunda yetkili olduğu; bu yetkinin, bilgiyi tespit araçlarından biri olan sınav koşulu getirme veya getirmeme ile başvuru sırasında istenilecek belgeleri belirleme konusundaki takdir yetkisini de içerdiği; ayrıca adı geçen (mülga) Müsteşarlığın, Sigorta Tahkim Komisyonunun görevleri, sigorta hakemlerinin çalışma usul ve esasları ile Sigorta Hakemliği Listesine yönelik konularda yönetmelikle düzenleme yapma yetkisini haiz olduğu anlaşılmaktadır.
Bu bağlamda, sigorta hakemliği sınavına girecek kişilerden istenilecek belgelere ilişkin dava konusu düzenlemenin de Sigortacılık Kanunu'nun 30. maddesinin 8. ve 21. fıkraları ile Müsteşarlığa tanınan yetki kapsamında kaldığı noktasında bir duraksama bulunmamaktadır.
Sigortacılık Kanunu'nun 30. maddesinin 8.fıkrasının (c) bendi uyarınca sigorta hakemi olmak isteyenlerin sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıl deneyimlerinin olması gerektiği açıktır.
Bu kapsamda, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğin dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle "Sigorta Hakemleri" başlıklı 13. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, sigorta hukukunda en az 5 yıl deneyim sahibi kabul edilecekler arasında, Türkiye Cumhuriyetinde eğitim veren hukuk fakültelerinden veya denkliği kabul edilen diğer ülkelerdeki hukuk fakültelerinden mezun olup sigorta davalarında fiilen vekillik yapmış avukatlar sayılmış olup, dava konusu düzenlemenin de Yönetmeliğin bu maddesiyle ilişkili olarak, serbest çalışan avukatların Kanun'un aradığı sigorta hukukunda en az 5 yıl deneyim kriterinin başvurucular tarafından sağlanıp sağlanmadığının davalı idarece denetlenebilir kılınması amacıyla getirildiği anlaşıldığından, dava konusu düzenlemede üst hukuk normlarına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, davacı tarafından yalnızca serbest çalışan avukatlardan belge istenmesinin iş akdine tabi olarak ya da kamuda görev yapan avukatlar arasında ayrımcılığa neden olduğu, bu nedenle dava konusu düzenlemenin eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de, gerek iş akdine tabi olarak çalışan ya da kamuda görev yapan avukatların serbest meslek icra etmemeleri nedeniyle serbest çalışan avukatlardan farklı statülerde bulunmaları, gerekse iş akdine tabi olarak çalışan ya da kamuda görev yapan avukatların deneyimlerini sosyal güvenlik kayıtları ile ortaya koymaları mümkün iken serbest çalışan avukatların sigortalı olmamaları halinde deneyim sürelerini ortaya koyabilmelerinin mümkün olmaması karşısında, davacının bu iddiasına itibar edilmemiştir.
2-17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğe, 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile eklenen 13/A maddesinin 2. fıkrasının dava konusu (h) bendinin "tensip zabıtları" kısmının incelenmesi:
Dava konusu düzenlemede yer alan "tensip zabıtları" ibaresinin, 10/08/2021 tarih ve 31564 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 7.maddesi ile "hükmü veya Tüketici Hakem Heyetleri ya da Komisyonda görülen uyuşmazlıklara ilişkin karar örnekleri" olarak değiştirildiği anlaşıldığından, davanın "tensip zabıtları" ibaresinin iptaline ilişkin kısmının konusuz kaldığı görülmüştür.
Bu nedenle, dava konusu düzenlemenin bu kısmının iptali istemi hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğe, 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile eklenen 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin "Serbest çalışan avukatların, takip ettikleri davalara ilişkin mahkeme ve dosya numaraları ile her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın" kısmı yönünden DAVANIN REDDİNE oy çokluğuyla,
2.17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğe, 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile eklenen 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin "tensip zabıtları" kısmı yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA oy birliğiyle,
3. Sonucu itibarıyla dava kısmen karar verilmesine yer olmadığı, kısmen ret ile sonuçlandığından, davacı tarafından yapılan ve ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davadaki haklılık oranına göre yarısı olan … TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, diğer yarısı olan … TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, … TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 09/05/2023 tarihinde karar verildi.
(X)-KARŞI OY :
Dava, 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile asıl Yönetmeliğe eklenen 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davacı tarafından, dava konusu düzenleme ile getirilen şartların avukatların sigorta hakemi olmalarını engelleyecek düzeyde olduğu, serbest çalışan avukatlar ile diğer avukatlar arasında ayrım yapılarak, serbest çalışan avukatların aleyhine ek koşullar getirdiği, bu durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Anayasanın 10. maddesinde düzenlenen kanun önünde eşitlik ilkesi ile aynı hukuksal durumda bulunan kişiler arasında haklı bir nedene dayanmayan ayrımın önlenmesi amaçlanmış olup madde eylemli eşitliği değil hukuksal eşitliği, yani aynı koşullar içinde özdeş nitelikli olanların yasalarca aynı işleme tabi tutulmasını düzenlemektedir.
Dava konusu Yönetmelikte, sigorta hakemi olmak isteyenler için mesleki deneyim ve ardından yapılacak sınavda başarılı olma şartının düzenlendiği, Yönetmelik'in 13. maddesinde; mesleki deneyim şartının beş ve on yıl olmak üzere ikiye ayrıldığı, Türkiye Cumhuriyetinde eğitim veren hukuk fakültelerinden veya denkliği kabul edilen diğer ülkelerdeki hukuk fakültelerinden mezun olanlardan; sigortayla ilgili davalara bakan mahkemelerde hâkim olarak görev yapmış olanları, sigortacılığa ilişkin düzenleme ve denetleme kuruluşlarında mevzuatın hazırlanmasında, uygulanmasında ve denetimde görev alan ve mesleğe özel yarışma veya yeterlik sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan memurları, sigorta davalarında fiilen vekillik yapmış veya sigorta uyuşmazlıklarında sigorta hukuku alanında bilirkişilik yapmış olan avukatları ve öğretim üyeleri için en az beş yıl deneyim şartının arandığı; Yönetmeliğin sigorta hakemliği sınavının düzenlendiği 13/A maddesinde, deneyim şartı taşıyan kişilerden sınav başvurusunda istenecek belgelerin düzenlendiği, dava konusu (h) bendinde ise; serbest çalışan avukatların takip ettikleri davalara ilişkin mahkeme ve dosya numaraları ile her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın tensip zabıtlarının sunmaları gerektiğinin düzenlendiği görülmektedir.
Bu durumda, Yönetmelikte mesleki deneyim şartı açısından tüm avukatların en az beş yıllık deneyime sahip olması şartının aranmasına rağmen, yalnızca serbest avukatlardan takip ettikleri davalara ilişkin tensip zabıtlarının sunulmasının istenilmesinin avukatlar arasında ayrımcılığa yol açtığı görülmekte olup, dava konusu düzenlemenin yukarıda yer verilen eşitlik ilkesine aykırı olduğu sonucuna varılmaktadır.
Açıklanan nedenle, dava konusu düzenlemenin "Serbest çalışan avukatların, takip ettikleri davalara ilişkin mahkeme ve dosya numaraları ile her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın" kısmının iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla aksi yönde oluşan Daire kararının bu kısmına katılmıyorum.