T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/8637
Karar No : 2022/5820
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
DAVALI YANINDA MÜDAHİL : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hatay İli, Arsuz İlçe Belediyesi tarafından yaptırılan parke taşı döşeme işine ait 1.200.000,00 TL tutarındaki borcun, Hatay Büyükşehir Belediyesi'ne devrine dair … tarih ve … sayılı Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 27. maddesi uyarınca Hatay İli sınırları içerisinde bulunan Karayolları Genel Müdürlüğü'nün görev, yetki ve sorumluluğu dışında kalan meydan, bulvar, cadde, yol ve sokakların yapım, bakım ve onarım, vs., yetkilerinin dağılımına ilişkin esasların Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi'nin "Yolların Yetki Alanlarının Belirlenmesi" konulu … tarih ve … sayılı kararı ile belirlendiği, bu kapsamda Arsuz İlçesi için imar mevzuatı çerçevesinde genişliği 12 metre ve üzeri olan yolların ve bu yolların üzerindeki ve kenarındaki meydanların yapım, bakım ve onarım vs. görev, yetki ve sorumluluğunun Hatay Büyükşehir Belediyesine, 12 metrenin altındaki yolların yapım, bakım ve onarım vs. görev, yetki ve sorumluluğunun ise Arsuz İlçe Belediyesi'ne devredildiği, dava konusu yolların genişliğinin imar mevzuatı çerçevesinde 12 metrenin üzerinde olduğu noktasında taraflar arasında herhangi bir anlaşmazlığın bulunmadığı (15 metre), dolayısıyla … tarih ve … sayılı meclis kararı uyarınca Hatay Büyükşehir Belediyesi'nin görev, yetki ve sorumluluğu kapsamında olduğu tartışmasız olan yolun parke taşı döşenmesi işinden kaynaklanan toplam 1.200.000,00-TL tutarındaki borcun, Hatay Büyükşehir Belediyesi'ne devrine dair dava konusu Komisyon kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve söz konusu kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı idare tarafından, dava konusu Komisyon kararında belirtilen, karar konusu miktarı belli olmayan, ihale süreci tamamlanmamış bir projenin ihale tamamlanmış ve borç doğmuş gibi devrinin hatalı olduğu, Komisyon kararı ile ilgili yatırım ve borcun devrine karar verilmiş ise de ... Asliye Hukuk Mahkemesinin … sayılı ve halen derdest olan dosyasına konu edilen yatırım ihalesinin usulüne uygun olarak tamamlanmadığı yönünde tespitlerin bulunduğu, ilgili Komisyon kararının sadece yatırımın devrine ilişkin olması gerekirken, ihale süreci tamamlanmış gibi borcun belirtilerek devrine yönelik Komisyon kararının usul ve Kanuna aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davaya konu Komisyon kararının 6360 sayılı Kanun doğrultusunda hukuki ve teknik şartlar göz önüne alınarak ilgili birimlerce verilen hizmetin gereğine göre hukuka uygun olarak tesis edildiği, … Belediye Başkanlığı tarafından 09/12/2014 tarihli dilekçe ile yapılan talep sonrasında oluşturulan alt komisyon çalışmaları ile … Kaymakamlığı tarafından konuya yönelik olarak hazırlanan raporlar incelenmek suretiyle davaya konu işlemin tesis edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DAVALI YANINDA DAVAYA KATILAN TARAFIN BEYANI : Davacı idarenin … tarih ve … sayılı meclis kararı ile Arsuz İlçesi'nde bulunan 12 metre ve üzerindeki yolların yetki ve sorumluluğunun Büyükşehir Belediyesine geçtiğine dair karar alındığı, bu yollardan kaynaklı borçların sorumluluğunun da ilgili belediyeye geçtiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davaya konu olan ve parke taşı döşeme işinden kaynaklanan borcun ilk olarak … tarih ve … sayılı Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararı ile 6360 sayılı Kanun uyarınca İlçe belediyesi statüsüne kavuşan Arsuz Belediye Başkanlığı'na devredildiği, davacı Hatay Büyükşehir Belediyesi tarafından, … tarihinde alınan … sayılı meclis kararı ile Arsuz İlçesi için imar mevzuatı çerçevesinde genişliği 12 metre ve üzeri olan yolların ve bu yolların üzerindeki meydanların yapım, bakım, onarım vs. görev, yetki ve sorumluluğunun Hatay Büyükşehir Belediyesi'ne, 12 metrenin altındaki yolların yapım, bakım, onarım vs. görev, yetki ve sorumluluğunun ise Arsuz Belediyesi'ne ait olmasının kararlaştırılması üzerine, müdahil idare tarafından … tarih ve … dilekçe ile davalı idareye başvuruda bulunularak … tarih ve … sayılı Komisyon kararının ek-D-6 sayılı listesinde yer alan ve parke taşı döşemesi olarak belirtilen yolun, mevcut imar planı uyarınca 15 metre olarak planlanmış olduğu, dolayısıyla bu yolun yapım, onarım vs. yetki ve sorumluluğunun 187 sayılı meclis kararı uyarınca büyükşehir belediyesine ait olması nedeniyle bahse konu borcun Hatay Büyükşehir Belediyesine devredilmesi talebinde bulunulduğu, bu talebin ardından oluşturulan Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu tarafından Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı, yolların yetki alanlarının belirlenmesine ilişkin kararı gerekçe gösterilmek suretiyle uyuşmazlığa konu borcun davacı idareye devri üzerine, bu Komisyon kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
12/11/2012 tarihli ve 6360 Sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un geçici 1. maddesinde; “ (1) Bu Kanundaki devir, tasfiye ve paylaştırma işlemlerini yürütmek üzere vali tarafından, bir vali yardımcısının başkanlığında, valinin uygun göreceği kurum ve kuruluş temsilcilerinin ve ilgili belediye başkanlarının katılımıyla devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonu kurulur. Bu komisyona yardımcı olmak üzere valinin görevlendirmesi ile alt komisyonlar da kurulabilir.....(3) 1 inci maddeye göre tüzel kişilikleri kaldırılan belediye ve köylerin personeli, her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşu veya ilçe belediyesine devredilir. Devir işlemi ilk mahalli idareler genel seçimi itibarıyla uygulamaya konulur.....(5) Bu Kanun ile tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idarelerinin her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, bakanlıkların bağlı veya ilgili kuruluşları ile bunların taşra teşkilatına, valiliklere, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığına, büyükşehir belediyesine ve bağlı kuruluşuna veya ilçe belediyesine devredilmesine karar verilir. Devir işlemi, yapılacak ilk mahalli idareler genel seçimi tarihinde uygulamaya konulur. Maliye Hazinesine devredilen taşınmazlar Kanunun yayımlandığı tarih itibarıyla kullanmakta olan kurumlara tahsis edilmiş sayılır. Hazinenin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan Maliye Bakanlığınca, bu Kanunun 1 inci maddesiyle tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idarelerine, belediyelere ve köy tüzel kişiliklerine tahsis edilmiş olanlar; kuruluş kanunlarıyla kendilerine verilen kamusal nitelikteki görevleri yerine getirmeleri amacıyla ve komisyon kararıyla; ilgisine göre bakanlıklara, bakanlıkların bağlı veya ilgili kuruluşlarına, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarına, büyükşehir belediyelerine, büyükşehir belediyelerinin bağlı kuruluşlarına ve ilçe belediyelerine tahsis edilmiş sayılır.....(8) Bu Kanunla büyükşehir ilçe belediyesi olan belediyelerce yürütülen su, kanalizasyon, katı atık depolama ve bertaraf, ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere personel, her türlü taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçları, komisyonca ilgisine göre büyükşehir belediyesi ile ilgili bağlı kuruluş arasında paylaştırılır....'' hükümlerine yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 5. maddesinde; "Büyükşehir belediyelerinin sınırları, il mülki sınırlarıdır. İlçe belediyelerinin sınırları, bu ilçelerin mülki sınırlarıdır'', hükmüne, "Büyükşehir ve İlçe Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin "g" bendinde; "Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve anayolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek....," aynı Kanunun 27. maddesinde ise; "Büyükşehir kapsamındaki belediyeler arasında hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum ve koordinasyon, büyükşehir belediyesi tarafından sağlanır. Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri veya ilçe belediyelerinin kendi aralarında hizmetlerin yürütülmesi ile ilgili ihtilaf çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici kararlar almaya yetkilidir. Yeni kurulan büyükşehir belediyelerinde meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park, spor ve kültürel tesislerin büyükşehir belediyesi ile büyükşehir kapsamındaki diğer belediyeler arasındaki dağılımına ilişkin esaslar büyükşehir belediye meclisi tarafından belirlenir. Büyükşehir belediyesi mücavir alanlarının ilçe ve ilk kademe belediyeleri arasındaki bölüşümü büyükşehir belediye meclisince yapılır.... " hükümleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava Konusu işlemin müdahil Arsuz Belediye Başkanlığının 09/12/2014 tarihli Hatay Valiliği Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu Başkanlığına yaptığı başvuru ile … tarih ve … sayılı Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi kararında belirtilen 12 metre ve üzeri yollar ile bu yollar üzerindeki meydanların yapımı ve bakımı vs. görev ve yetkisinin Büyükşehir Belediyesine ait olduğu, bu yolların parke taşı döşeme işine ait 1.200.000,00 TL borcun davacı Belediyeye devredilmesi talep edilmesi üzerine dava konusu … tarih ve … sayılı Komisyon kararı ile anılan borcun davacı Belediyeye devri üzerine açıldığı görülmekle birlikte, davaya konu olan ve parke taşı döşeme işinden kaynaklanan borcun ilk olarak … tarih ve … sayılı Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararı ile 6360 sayılı Kanun uyarınca İlçe belediyesi statüsüne kavuşan Arsuz Belediye Başkanlığı'na devredildiği, 28/03/2014 tarihinden önce dava konusu yola ilişkin yetki ve sorumluluğun müdahil Arsuz Belediyesinde olduğu, devrine karar verilen borcun mezkur tarihten önce ihale süreçlerinin müdahil Arsuz Belediyesi tarafından yapılarak ihalenin sonuçlandırıldığı, dava konusu borcun ise ilk olarak müdahil Arsuz Belediyesine … tarih ve … sayılı Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komsiyonu Kararı ile devredildiği, dava konusu edilen borcun devredilme nedeni olan Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi Kararının ise 13/11/2014 tarihinde alındığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu işleme konu borcun tüm ihale süreçlerinin daha önceki tarihlerde müdahil Belediye tarafından yürütülerek sonuçlandırıldığı, diğer taraftan borcun müdahil belediyeye devrinin, davacı Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin "Yolların Yetki Alanlarının Belirlenmesi" konulu … tarih ve … sayılı kararından daha önce 28/03/2014 tarihinde alındığı, dava konusu işlem hukuki güvenlik ilkesi ile mevcut durumu korumak ve hukuki ilişkilerde istikrarı sağlamak gerekliliğinden doğan idari işlemlerin geriye yürümezliği ilkesi çerçevesinde değerlendirildiğinde, borcun müdahil Belediyeye devrine ilişkin olarak alınan Komisyon kararı sonrasında alınan meclis kararından dolayı borcun davalı idareye devredilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki …. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/10/2022 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.