T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/876
Karar No : 2023/3783
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): Kendi Adına Asaleten; … ve …'a velayeten …
VEKİLİ: Av. …
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Bakanlığı / ANKARA (Mülga … Bakanlığı)
VEKİLİ: Av. …
İSTEMLERİN_KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
DAVANIN KONUSU: Davacılar tarafından; …'ın Sivas Valiliği Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü işlemi ile yanına yerleştirildiği koruyucu babanın cinsel istismar, yaralama ve tehdit eylemlerine maruz kaldığından bahisle koruyucu ailenin seçimi, denetimi ve gözetiminden dolayı davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlara karşılık davacı ... için şimdilik 1.000.00 TL maddi, 1.000.000.00 TL manevi, davacı anne ... için 500.000.00 TL manevi, davacı kardeş ... için 200.000.00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
YARGILAMA SÜRECİ:
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı ...'ın maddi tazminat isteminin reddine, manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacı ... için 250.000,00 TL, davacı ... için 100.000,00 TL, davacı ... için 50.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacıların istinaf isteminin reddine, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin reddi ile 250.000,00 TL manevi tazminatın ...'a ödenmesine ilişkin kısımlarının onanmasına, davalı idarenin istinaf isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, İdare Mahkemesi kararının davacılardan ... ve ... için hükmedilen manevi tazminata ilişkin kısmının kaldırılmasına, bu kısım yönünden davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, anne ... için 20.000,00 TL, kardeş ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacılar tarafından; savunma dilekçesinde vekalet ücretinden feragat edilmiş olmasına rağmen avukatlık ücretine hükmedildiği, olayda idarenin hizmet kusuru bulunduğu, yaşadıkları vahim olay sonrası maddi ve manevi yönden olumsuz etkilendikleri, düşük manevi tazminata hükmedildiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından; davanın süresinde olmadığı, dava konusu olay ile idarelerinin fiili arasında illiyet bağı bulunmadığı, hükmedilen manevi tazminat miktarının yüksek olduğu ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Bölge İdare Mahkemesi kararının davacı ...'ın maddi tazminat istemi ile ... ve ...'ın manevi tazminat istemi yönünden onanması, ...'ın manevi tazminat istemi yönünden, hükmedilen tazminat miktarı düşük olduğundan bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin REDDİNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının ONANMASINA,
3. Adli yardım isteminin kabul edilmiş olması nedeniyle ödenmemiş olan temyiz yargılama giderlerinin davacılardan tahsili için Mahkemesince müzekkere yazılmasına, davalı idarece yapılan temyiz yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine, 19/06/2023 tarihinde davacılardan ...'ın manevi tazminata ilişkin temyiz istemi yönünden oy çokluğuyla, ...'ın maddi tazminata ilişkin temyiz istemi ile diğer davacıların ve davalı idarenin temyiz istemleri yönünden oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
(X): KARŞI OY Dosyanın incelenmesinden; davacı anne tarafından, davacı ...'ın 28/10/2007 tarihinde Sivas çocuk yuvasına teslim edildiği, 31/01/2008 tarihinde koruyucu aile yanına yerleştirildiği, yerleştiriliği tarihten itibaren koruyucu babası tarafından cinsel istismara uğradığı, 2011 ve 2013 yıllarında iki defa hamile kaldığı, ilk hamileliğinde kürtaj olduğu, ikinci hamileliğinin ilaç içerek sonlandırıldığı, davacı ...'ın yaşadıklarını annesi ...'a anlatması üzerine anne tarafından 14/07/2014 tarihinde Sivas Cumhuriyet Başsavcılığına şikayette bulunulduğu, bunun üzerine yapılan soruşturma sonucu açılan davada, ... Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile koruyucu babanın, davacı ...'a "organ sokmak suretiyle cinsel yönden istismarı", "çocuk düşürtme" suçlarından cezalandırıldığı, kararın Yargıtay ... Ceza Dairesinin E:…, K:… sayılı kararıyla onanarak 08/04/2016 tarihinde kesinleştiği, bunun üzerine davacılar tarafından 02/06/2016 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun 29/06/2016 tarihinde reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Manevi zarar; kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, ölüm veya uğranılan diğer cismani zarar nedeniyle duyulan acı ve ızdırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran belli ağırlıktaki her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmektedir. Kendisinin veya yakınlarının uğradığı tecavüz, saldırı veya meydana gelen bir ölüm olayı sonucunda; fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri hak ihlallerinin bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
Buna göre manevi tazminat takdir edilirken, davacı/davacılar yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı/davalılar yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.
Bölge İdare Mahkemesince İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun bulunan kısmında, ... yönünden 250.000,00 TL tazminat ödenmesine karar verilmiş ise de; manevi tazminatın ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde ve davacı ...'ın cinsel istismara 9 yaşından itibaren maruz kaldığı, istismarın 6 yıl boyunca devam ettiği, küçük yaşta iki kez hamile kalıp, hamileliklerin sonlandırıldığı hususları dikkate alındığında yaşadığı olaylar sebebiyle hayatını olağan şekilde devam ettiremeyeceği, bu olayın tüm hayatını olumsuz etkileyeceği şüphesiz olup Mahkemece takdir edilen manevi tazminat miktarı, uğranılan zarara göre orantısız ve düşük kaldığından, duyulan elem ve ıstırabı kısmen dahi olsa giderecek düzeyde olmadığından temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacılardan ...'ın manevi tazminat istemine ilişkin istinaf başvurusunun reddine dair kısımının bozulması gerektiği oyuyla Daire Kararına bu yönden katılmıyorum.