Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/8765 E. , 2022/2207 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/8765
Karar No : 2022/2207
DAVACI : … Odası
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
DAVANIN_KONUSU : Davacı tarafından, Lisanslı Harita ve Kadastro Mühendislik büroları için 11/10/2009 tarihinde lisans sınavı yapılacağına ilişkin ilan ile bu işlemin dayanağı 05/05/2008 tarih ve 26867 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin 3. fıkrasının (ç) ve (d) bentlerinin, 5. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin, 12., 13., 14., 15. maddelerinin, 16. maddesinin 1. ve 3. fıkralarının, 17. maddesinin 2. fıkrasının, 18., 19., 20. maddelerinin, 21. maddesinin 2. fıkrasının, 53. maddesinin 3. fıkrasının ve 3. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde, 5. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde, 21. maddesinin başlığında ve 1. fıkrasında belirtilen sınavla ilgili ifadelerin, ayrıca Yönetmeliğin 6. maddesinin 2., 3., 4., 5. ve 6. fıkralarının, 25. maddesinin, 53. maddesinin 3. fıkrasının ve 54. maddesinin iptali ile Yönetmeliğin dayanağı olan 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un 2. maddesinin 1. fıkrasının, 3. fıkrasının (e) bendinin, 3. maddesinin ve 4. maddesinin 2. fıkrasının Anayasaya aykırı olduğu ileri sürülerek iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu sınav işlemi ve dayanağı yönetmelik kuralları ile lisanslı harita ve kadastro mühendisliğini sınav koşuluna bağlamak ve ayrıca büroların sayılarını sınırlamak suretiyle mesleki faaliyetin az sayıda kişinin elinde toplanmasına neden olunacağı ve bu durumun meslek mensupları arasında haksız rekabete yol açacağı, sınav ilanı işlemi ve Yönetmeliğin dava konusu edilen maddeleri ile birlikte 5368 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 1. fıkrasının, 2. fıkrasının (e) bendinin, 3. maddesinin ve 4. maddesinin 2. fıkrasının Anayasa'nın 10. ve 48. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak, davacının menfaatinin ihlal edilmesi söz konusu olmadığından davanın ehliyet yönünden ve süresinde açılmadığından süre yönünden reddi gerektiği, esas yönünden ise, 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un 2. maddesinde, lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarının açılıp işletilmesinin, münhasıran lisanslı harita kadastro mühendislik sınavında başarılı olarak lisans sahibi olanlara ait olduğunun belirtildiği, sınavın yapılmasına ilişkin usul ve esaslar ile büroların kuruluşları, görevleri, denetimleri ve bürolara lisans verilmesine ilişkin usul ve esasların ise yönetmelikle belirlenmesi konusunda idareye yetki verildiği, lisanslı harita ve kadastro mühendisi olmak ve büro açabilmek için yasal bir zorunluluk olarak görülen sınava ilişkin koşulların düzenlendiği yönetmeliğin iptali istenilen maddelerinde, dayanağı mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmadığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, Lisanslı Harita ve Kadastro Mühendislik büroları için 11.10.2009 tarihinde lisans sınavı yapılacağına ilişkin ilan ile bu işlemin dayanağı 5.5.2008 tarih ve 26867 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin 3. fıkrasının (ç) ve (d) bentlerinin; 5. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin; 12., 13., 14., 15. maddelerinin; 16. maddesinin 1 ve 3. fıkralarının; 17. maddesinin 2. fıkrasının; 18., 19., 20., 21. maddesinin 2. fıkrasının; 53. maddesinin 3. fıkrasının ve 3. maddesinin (g) bendinde, 5. maddesinin 1. fıkrası (g) bendinde, 21. madde başlığında ve 1. fıkrasında belirtilen sınavla ilgili ifadelerin; ayrıca Yönetmeliğin 6. maddesinin 2,3,4,5 ve 6. fıkralarının, 25. maddesinin, 53. maddesinin 3. fıkrasının ve 54. maddesinin iptali ile 5368 sayılı Yasanın 2. maddesinin 1. fıkrasının, 2. Fıkrasının (e) bendi, 3. maddesinin ve 4. maddesinin 2. fıkrasının Anayasaya aykırı olduğu ileri sürülerek iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması istemiyle açılmıştır.
Davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi; 5368 sayılı Lisanslı Harita ve Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanunun 1. maddesinde, bu Yasanın amacının, kadastro teknik hizmetlerinin yerine getirilmesini sağlayacak lisanslı harita ve kadastro mühendislerinin faaliyet, denetim ve sorumluluklarına ve kuracakları harita ve kadastro bürolarına dair esas ve usûlleri belirlemek olduğu, kadastro teknik hizmetlerinden tescile tâbi olmayan işlemlerin yapım ve kontrolünün, tescile tâbi olan işlemlerin yapım sorumluluğunun lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarınca yerine getirileceği, ancak, kamu kurum ve kuruluşları ile lisans sahibi harita ve kadastro mühendislerinin diğer kanunlar ve ilgili mevzuata göre hak, görev ve yetkilerinin devam edeceği; 2. maddesinde, lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarının açılıp işletilmesinin, münhasıran lisanslı harita kadastro mühendislik sınavında başarılı olarak lisans sahibi olanlara ait olduğu, lisans sahibi olabilmenin genel şartlarının, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, kamu haklarından mahrum bulunmamak, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak, Türk Ceza Kanununun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle ya da Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve vergi kaçakçılığı ile haksız mal edinme suçlarından hapis cezasına mahkûm olmamak, Devlet memurluğundan çıkarılma cezası almamış olmak olduğu; lisans sahibi olabilmenin özel şartlarının ise, harita ve kadastro mühendisleri odasına kayıtlı bulunmak, kamu veya özel sektörde harita ve kadastro mühendisi olarak en az beş yıl çalışmış olmak, müracaat tarihinde, 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu hükümleri uyarınca meslekten geçici men cezası veya ihraç cezası almamış olmak, onbin Yeni Türk Lirası tutarındaki teminatı bankaya yatırarak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü adına bloke ettirmek, lisans sınavında başarılı olmak şeklinde sayıldığı; 3. maddesinde, sınavın, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından, Harita ve Kadastro Mühendisleri Odasının görüşü alınarak hazırlanacak Yönetmelik çerçevesinde yapılacağı; sınavda başarılı olanların, lisanslı harita kadastro mühendislik bürosu açmaya hak kazanacağı ve bu unvan adı altında mesleklerini icra edecekleri; 4. maddesinde, lisanslı harita kadastro Mühendislik bürolarının bulundukları ilçe idarî sınırlarında yetkili olmak üzere kurulacakları, aynı ilçede birden fazla sayıda büroya lisans verilmesi veya lisanslı büroların birden fazla ilçede yetkilendirilmesi ile lisansların iptaline Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün yetkili olduğu; lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarının, kadastro müdürlüklerince yürütülen hizmetlerden, tescile tâbi olmayan işlemlerin yapım ve kontrolü ile tescile tâbi olan işlemlerin yapımında görevli oldukları; lisansların verilmesi, iptal edilmesi ve sicillerin tutulması ile lisanslı büro faaliyetlerinin denetimini yaparak uyarma, kınama, lisansın geçici veya sürekli iptali cezalarını vermeye Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün yetkili olduğu; kuruluş, görev, lisans verilmesi ve denetime ilişkin usul ve esaslar ile mekân, personel ve donanımlarına ilişkin hususların yönetmelikte belirleneceği kurala bağlanmıştır.
Davanın, 5368 sayılı Yasaya dayanılarak hazırlanan ve 5.5.2008 tarih ve 26867 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmelik'in 4. maddesinin 3. fıkrasının (ç) ve (d) bentlerinin; 5. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin; 12., 13., 14., 15. maddelerinin; 16. maddesinin 1 ve 3. fıkralarının; 17. maddesinin 2. fıkrasının; 18., 19., 20., 21. maddesinin 2. fıkrasının; 53. maddesinin 3. fıkrasının ve 3. maddesinin (g) bendinde, 5. maddesinin 1. fıkrası (g) bendinde, 21. madde başlığında ve 1. fıkrasında belirtilen sınavla ilgili ifadelerin iptali isteminin incelenmesinden ;
Anılan Yönetmeliğin 4. Maddesinde Lisanslı büro komisyonunun kuruluşu, görev ve yetkilerinin ;5. Maddesinde lisans alabilmek ve lisanslı büro açabilmek için aranan şartların,12., 13.,14., 15. Maddelerinde, lisans sınavı, sınav konuları, sınav duyurusu, sınav başvurusunda istenecek belgelerin;16. Maddesinde, lisans sınavına başvuracak adayların mesleki deneyimin değerlendirilmesinin,18.,19. ve 20. Maddelerinde sınavda başarılı olma , sınav başvurusu ve sonuçlarının değerlendirilmesi, sınav başarı sonuçlarına itirazın, 21. Maddesinde lisans sınavını kazananlardan istenecek belgelerin, 53. Maddesinde de lisansın iptal edilmesine ilişkin kuralların yer aldığı görülmüş; davanın da, benzeri diğer mesleklerde sınav koşulu bulunmamasına rağmen harita kadastro mesleğinin uygulanması ile ilgili olarak sınav koşulu getirilmesinin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla anılan maddelerin iptali istemiyle bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Dava konusu yönetmelik hükümleri, davacı iddialarıyla sınırlı olarak incelenmiştir.
Anayasa'nın 8. maddesinde; yürütme yetkisi ve görevinin Anayasa ve yasalara uygun olarak kullanılıp yerine getirileceği; 124. maddesinde de; bakanlıkların ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren yasaların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri kurala bağlanmıştır.
Belirtilen düzenlemeye göre, idare tarafından çıkarılacak yönetmeliğin yasal bir dayanağının olması, idarenin kendi görev alanını ilgilendirmesi ve üst hukuk kurallarına aykırı olmaması gerekir.
5368 sayılı Yasa ile kadastro teknik hizmetlerinin yerine getirilmesini sağlayacak olan lisanslı harita kadastro mühendisleri ve büroları hakkında düzenleme yapılmış olup, Yasada lisansların nasıl verileceği, büroların nasıl kurulacağı ve bu bürolarda hangi işlemlerin yapılacağı belirtilmiş, lisans sahibi olacaklarda ve büro açacaklarda aranan genel şartlar sayıldıktan sonra özel şart olarak kamu veya özel sektörde harita ve kadastro mühendisi olarak en az beş yıl çalışmış olmak ve lisans sınavında başarılı olmak kuralı getirilmiştir. Sınavın yapılmasına ilişkin usul ve esaslar ile büroların kuruluşları, görevleri, denetimleri ve bürolara lisans verilmesine ilişkin usul ve esasların ise yönetmelikle belirlenmesi konusunda idareye yetki verilmiştir
Anılan yetkiye dayanılarak davalı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce çıkarılan Yönetmeliğin dava konusu edilen maddeleri davacı iddiaları ile sınırlı olarak incelendiğinde, lisanslı harita ve kadastro mühendisi olmak ve büro açabilmek için Yasal bir zorunluluk olarak görülen sınava ilişkin koşulların ayrıntılı şekilde düzenlendiği görülmekle, yönetmeliğin iptali istenilen maddelerinde dayandığı mevzuat hükümlerine aykırılık görülmemiştir.
Davanın Yönetmeliğin 6. maddesinin 2.,3.,4.,5. ve 6. fıkralarının, 25. maddesinin, 53. maddesinin 3. fıkrasının ve 54. maddesine ilişkin kısmı yönünden;
Dayandığı Yasanın 4. Maddesiyle idareye tanınan takdir yetkisinin kullanılmasına ilişkin uygulamaya yönelik, Yasada yer alan hükümlere paralel ve açıklayıcı nitelikte düzenleme getirdiği anlaşılan Yönetmeliğin anılan maddelerinde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
11.10.2009 tarihinde lisans sınavı yapılacağına ilişkin 19.06.2009 tarihinde yapılan ilanın iptali istemi yönünden;
5368 sayılı Yasanın yukarıda yer verilen hükümleri uyarınca Lisanslı Harita Kadastro Bürosu açılabilmesi için belge sahibi olacaklara sınav şartı getirilmiş olması nedeniyle, bu görevi yapacak olanların belirlenebilmesi amacıyla sınav yapılması ve dolayısıyla sınavın duyurulmasında hukuka aykırı bir yön görülmemiştir..
Açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince; davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen 13/02/2015 tarih ve E:2010/1530, K:2015/447 sayılı kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 24/11/2016 tarih ve E:2015/2151, K:2016/3105 sayılı kararıyla bozulması ve davalı idarenin karar düzeltme isteminin de Kurulun 18/02/2019 tarih ve E:2017/906, K:2019/631 sayılı kararıyla reddedilmesi üzerine, bozma kararına uyularak Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dava, Lisanslı Harita ve Kadastro Mühendislik büroları için 11/10/2009 tarihinde lisans sınavı yapılacağına ilişkin ilan ile bu işlemin dayanağı 05/05/2008 tarih ve 26867 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin 3. fıkrasının (ç) ve (d) bentlerinin, 5. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin, 12., 13., 14., 15. maddelerinin, 16. maddesinin 1. ve 3. fıkralarının, 17. maddesinin 2. fıkrasının, 18., 19., 20. maddelerinin, 21. maddesinin 2. fıkrasının, 53. maddesinin 3. fıkrasının ve 3. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde, 5. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde, 21. maddesinin başlığında ve 1. fıkrasında belirtilen sınavla ilgili ifadelerin, ayrıca Yönetmeliğin 6. maddesinin 2., 3., 4., 5. ve 6. fıkralarının, 25. maddesinin, 53. maddesinin 3. fıkrasının ve 54. maddesinin iptali ile Yönetmeliğin dayanağı olan 5368 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 1. fıkrasının, 3. fıkrasının (e) bendinin, 3. maddesinin ve 4. maddesinin 2. fıkrasının Anayasaya aykırı olduğu ileri sürülerek iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak, davacının menfaatinin ihlal edilmesi söz konusu olmadığından davanın ehliyet yönünden ve süresinde açılmadığından süre yönünden reddi gerektiği ileri sürülmekte ise de; davacı Odanın kuruluş amacı ve faaliyet alanı ile dava konusu işlem ve düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu işlem ve dayanağı olan düzenlemelerin davacı Odanın üyelerinin menfaatini etkilediği görüldüğünden, söz konusu sınav ilanı işlemi ve Yönetmelik maddelerinin iptali istemiyle dava açma ehliyeti bulunduğu sonucuna varılmış olup, davalı idarenin aksi yöndeki itirazı bu nedenle yerinde görülmemiştir.
Ayrıca, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 24/11/2016 tarih ve E:2015/2151, K:2016/3105 sayılı kararıyla görülmekte olan davanın süresinde açıldığına karar verildiğinden, davalı idarenin bu konudaki itirazı da yerinde bulunmamıştır.
ESAS YÖNÜNDEN:
Anayasa'ya Aykırılık İddiasının İncelenmesi:
Davacı tarafından; 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un 2. maddesinin 1. fıkrasının, 2. fıkrasının (e) bendinin, 3. maddesinin ve 4. maddesinin 2. fıkrasının Anayasaya aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de;
27/04/2021 tarih ve 31467 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7317 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, 5368 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 1. fıkrası ile 4. maddesinin değiştirildiği, 2. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendi ile 3. maddesinin ise yürürlükten kaldırıldığı görüldüğünden, davacının konusu kalmayan Anayasa'ya aykırılık iddiası hakkında karar verilmesine olanak bulunmamaktadır.
05/05/2008 tarih ve 26867 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin Dava Konusu Maddelerinin İncelenmesi:
15/06/2013 tarih ve 28678 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mülga Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin 64. maddesi ile 05/05/2008 tarih ve 26867 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin yürürlükten kaldırıldığı; 5368 sayılı Kanunda, 7317 sayılı Kanunla yapılan değişikliklerle lisans sınavının kaldırılması üzerine 25/09/2021 tarih ve 31609 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin 48. maddesi ile de 15/06/2013 tarih ve 28678 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin yürürlükten kaldırılarak, Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları için yapılan sınav uygulamasının tamamen sona erdirildiği görülmektedir.
Bu durumda, dava konusu düzenlemelerin yürürlükten kaldırılması nedeniyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine hukuki olanak bulunmamaktadır.
Lisanslı Harita ve Kadastro Mühendislik büroları için 11/10/2009 tarihinde lisans sınavı yapılacağına ilişkin ilanın incelenmesi:
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından 11/10/2009 tarihinde yapılan Lisanslı Harita ve Kadastro Mühendisleri ve Büroları sınavının tamamının iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptali yolunda verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karar, Dairemizin 05/07/2012 tarih ve E:2011/7268, K:2012/3343 sayılı kararı ile onanması ve 27/12/2012 tarih ve E:2012/9014, K:2012/7006 sayılı kararı ile de karar düzeltme isteminin reddedilmesi üzerine kesinleşmiştir.
Bu itibarla, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından 11/10/2009 tarihinde yapılan Lisanslı Harita ve Kadastro Mühendisleri ve Büroları sınavının tamamının ... İdare Mahkemesi kararı ile iptaline karar verildiği görüldüğünden, bu istem yönünden de davanın konusunun kalmadığı sonucuna varılmaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Konusu kalmayan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen … TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra aidiyetine göre taraflara iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 19/04/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.