T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/8892
Karar No : 2023/1065
DAVACILAR : 1- … Derneği
2 - ... Tic. Ltd. Şti.
3 - ... Ltd. Şti.
VEKİLLERİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
05/09/2019 tarihli ve 30879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına dair Yönetmeliğin 11. maddesinin 7. fıkrasında yer alan; " ... kurumun giriş ve çıkışlarını görüntüleyen ve eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren en az 90 gün süreyle kayıt yapabilme/depolayabilme özelliği olan kameralı görüntüleme sistemleri ile yapılır." ibaresi ile 11. maddesinin 9. fıkrasında yer alan; "... kamera sistemini kurmakla ve elektrik kesintisi, kayıtların kaybolması, teknik arıza gibi durumlarda kayıt alınmasının kesintiye uğramaması için her türlü önlemi alır. Verilen destek eğitimlerine ilişkin kamera görüntülerinin sunulmaması halinde gerçekleşen ödemelerle ilgili olarak 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43.ncü maddesinin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır." ibarelerinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Davalı idarece Ağustos 2018 tarihinde kurumlara gönderilen bir yazı ile en az 90 gün kayıt yapabilme kapasitesi olan kamera kayıt sisteminin kurulmasının istenilmesine karşın, dava konusu edilen Yönetmelik hükmü ile eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren 90 gün şeklinde bir düzenleme yapıldığı, bu sistemlerin maliyetlerinin kurumlarca karşılandığı, bu durumun ciddi bir maliyete yeniden katlanma riskine neden olduğu ve hukuken öngörülebilir olmadığı, anılan kamera kaydını kendilerinden kaynaklanmayan bir sebeple sunamayan kurumların kusursuz olduklarını ispat etmeleri halinde dahi dava konusu edilen Yönetmelik maddesinde belirtildiği üzere 652 sayılı KHK’nın 43 maddesinde yer alan yaptırım ile karşı karşıya kalacağı, bu durumun ağır ve ölçüsüz yaptırımlara neden olacağı ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI :
Yapılan denetimler ve incelemeler neticesinde bazı kurumların beyan ettikleri dersleri yapmadıkları halde davalı idareden ödenek aldığı ve değişik yollarla kamu zararına yol açtığı, engelli bireylerin ücretsiz eğitim hakkını bitirecek suistimallerde bulunduğunun tespit edildiği, bu nedenle denetimlerde teknolojik yöntemlerden yararlanılmasına karar verildiği, dava konusu Yönetmelikte yapılan düzenlemeler ile kurumlardaki öğrenci sayısının çokluğu ve ödeneklerin geç gönderilmesi halinde karşılaşılacak olan ekonomik istikrarsızlık gibi durumlara önlem olarak yine beyana dayalı ödemelerin kurumlara aktarılması ve kurumların kamera görüntüsü ile yaptığı eğitim beyanını ispatlamasının istendiği, kurumlardaki işleyişin aksamaması için önce ödeneğin aktarılması ve ardından geçmişe dönük olarak İl/İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerince kamera görüntülerinin kontrol edilmesine yönelik olarak Yönetmeliğin 29. maddesinin 3. fıkrası ile düzenleme yapıldığı, kameralı görüntüleme uygulamasının başladığı 01/09/2018 tarihinden itibaren sahadan elde edilen verilerden teknolojik imkanların ekonomik çözümlerle görüntü kayıtlarının güvenliğini sağlamaya imkan verdiğinin anlaşıldığı, teknik arızalardan dolayı kamera görüntülerini sunamayan kurum sayısının oldukça az olduğu, eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren 90 gün düzenlemesinin getirilmesi yönünden ise; kameralı görüntüleme sistemine ilişkin yazılar nedeniyle kurumların 90 günü aşacak şekilde kapasitesi olan cihaz temin ettikleri, yapılan kurum denetimleri ve kurum ziyaretleri ile sahada bu konuda sorun olmadığı, Yönetmelikte yapılan düzenlemelerden sonra kurumların yeni bir cihaz almak zorunda olmadıkları kanaatinin oluştuğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu Yönetmeliğin 11. maddesinin 7. fıkrasında yer alan " ... kurumun giriş ve çıkışlarını görüntüleyen ve eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren en az 90 gün süreyle kayıt yapabilme/depolayabilme özelliği olan kameralı görüntüleme sistemleri ile yapılır." ibaresi yönünden karar verilmesine yer olmadığına, anılan Yönetmeliğin 11. maddesinin 9. fıkrasında yer alan; "... kamera sistemini kurmakla ve elektrik kesintisi, kayıtların kaybolması, teknik arıza gibi durumlarda kayıt alınmasının kesintiye uğramaması için her türlü önlemi alır. Verilen destek eğitimlerine ilişkin kamera görüntülerinin sunulmaması halinde gerçekleşen ödemelerle ilgili olarak 652 sayılı Özel Barınına Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43.ncü maddesinin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır." ibareleri yönünden ise; 652 sayılı KHK'nın 43. maddesinin 2. fıkrasında, eğitim hizmetini sunan veya yararlananların gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet vermeleri durumu, kanun koyucu tarafından sınırlı olarak belirlenmiş olup, anılan hükümde somut olarak belirtilen sebep ile sınırlandırılan, eğitim giderlerinin davalı idarece karşılanan tutarının iki katı ve kanunî faiziyle birlikte ilgililerden müteselsilen tahsil edilmesi ve bu fiillerin özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarafından tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açma izinlerinin iptal edilmesi şeklinde ağır bir yaptırım öngören ilgili düzenlemenin genişletilmesinin hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; … Derneği, … Tic. Ltd. Şti. ve …. Ltd. Şti. tarafından, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliğinin 25 maddesine 05/09/2019 tarihli ve 30879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmeliğin 11. maddesi ile eklenen 7. fıkrasındaki; " ... kurumun giriş ve çıkışlarını görüntüleyen ve eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren en az 90 gün süreyle kayıt yapabilme/depolayabilme özelliği olan kameralı görüntüleme sistemleri ile yapılır." ibaresi ile yine 9. fıkrasındaki; "... kamera sistemini kurmakla ve elektrik kesintisi, kayıtların kaybolması, teknik arıza gibi durumlarda kayıt alınmasının kesintiye uğramaması için her türlü önlemi alır. Verilen destek eğitimlerine ilişkin kamera görüntülerinin sunulmaması halinde gerçekleşen ödemelerle ilgili olarak 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43.ncü maddesinin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır." ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Yönetmeliğin 11. maddesinin 7. fıkrasında yer alan " ... kurumun giriş ve çıkışlarını görüntüleyen ve eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren en az 90 gün süreyle kayıt yapabilme/depolayabilme özelliği olan kameralı görüntüleme sistemleri ile yapılır." ibaresi yönünden;
Olayda; dava devam ederken 20/07/2020 tarihinde Danıştay Başkanlığı kaydına giren dilekçe ile davacı tarafın dava konusu düzenleme nedeniyle herhangi bir somut zarar oluşmadığı gerekçesiyle davanın kameraların kayıt tutma süreleriyle ilgili kısmından vazgeçtiği, anılan vazgeçme iradesinin dava konusu edilen düzenlemenin bu kısmı yönünden "davadan feragat" niteliği taşıdığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; bahse konu Yönetmeliğin 11. maddesinin 7. Fıkrasındaki dava konusu edilen kısma ilişkin davacı tarafın feragat ettiği anlaşıldığından bu kısım yönünden işin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Yönetmeliğin 11. maddesinin 9. fıkrasında yer alan; "... kamera sistemini kurmakla ve elektrik kesintisi, kayıtların kaybolması, teknik arıza gibi durumlarda kayıt alınmasının kesintiye uğramaması için her türlü önlemi alır. Verilen destek eğitimlerine ilişkin kamera görüntülerinin sunulmaması halinde gerçekleşen ödemelerle ilgili olarak 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43.ncü maddesinin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır." ifadeleri yönünden ise;
Davacılar tarafından; anılan madde hükmü yönünden kamera kayıtlarını kendisinden kaynaklanmayan bir sebeple sunamayan kurumların kusursuz olduklarını ispat etmeleri halinde dahi; dava konusu edilen Yönetmelik maddesinin atıf yaptığı 652 sayılı KHK’nın 43 maddesinde yer alan yaptırım ile karşı karşıya kalınacağı ve bu durumun ağır ve ölçüsüz yaptırımlara neden olacağı iddia edilmektedir.
652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin "Özel eğitim giderleri" başlıklı 43. maddesinde "(1) Özürlü sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık kurum veya kuruluşlarınca verilen sağlık kurulu raporuyla asgarî % 20 oranında özürlü olduğu tespit edilen ve özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından da eğitsel değerlendirme ve tanılamaları yapılarak 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılan özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen destek eğitimini almaları uygun görülen görme, işitme, dil-konuşma, spastik, zihinsel, ortopedik veya ruhsal özürlü bireylerin eğitim giderlerinin her yıl Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarı, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten karşılanır. Bu özürlü bireylerin özür grupları ve dereceleri ile özür niteliğine göre eğitim programlarının kapsamı ve eğitim süreleri, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle yönetmelikle belirlenir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen eğitim hizmetini sunan veya yararlananların gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet vermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı ve kanunî faiziyle birlikte ilgililerden müteselsilen tahsil edilir. Bu fiillerin özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarafından tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açma izinleri iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.
18/05/2012 tarihli ve 28296 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin "Günlük çalışma saatleri ve devam devamsızlık takibi" başlıklı 25. maddesinde eklenene fıkralarda ise; "(7) (Ek:RG-5/9/2019-30879) Kurumlarca engelli bireylerin ders devam takibi, kurumun giriş ve çıkışlarını görüntüleyen ve eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren en az 90 gün süreyle kayıt yapabilme/depolayabilme özelliği olan kameralı görüntüleme sistemleri ile yapılır. (8) (Ek:RG-5/9/2019-30879) Kurumlarca eğitim personelinin ders devam takibi, kurumun giriş ve çıkışlarını görüntüleyen ve eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren en az 90 gün süreyle kayıt yapabilme/depolayabilme özelliği olan kameralı görüntüleme sistemleri ile yapılır. (9) (Ek:RG-5/9/2019-30879) Kurumlar, engelli birey ve eğitim personelinin yüzünün net bir biçimde görülebileceği şekilde kamera sistemini kurmakla ve elektrik kesintisi, kayıtların kaybolması, teknik arıza gibi durumlarda kayıt alınmasının kesintiye uğramaması için her türlü önlemi alır. Verilen destek eğitimlerine ilişkin kamera görüntülerinin sunulamaması halinde gerçekleşen ödemelerle ilgili olarak 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43 üncü maddesinin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim alan engelli bireylerin ve eğitim personelinin ders devam takiplerinin kameralı görüntüleme sistemi ile yapılmasına ilişkin düzenlemelerin anılan kurumlarda eğitim alan engelli bireylerin eğitim hizmetinden etkin bir şekilde yararlanabilmesi ve kamu zararına yola açabilecek suistimallerin önüne geçilebilmesi amacıyla yapıldığı, anılan kurumların bu kapsamda davalı idareye karşı engelli birey ve eğitim personelinin yüzünün net bir biçimde görülebileceği şekilde kamera sisteminin kurulması, elektrik kesintisi, kayıtların kaybolması, teknik arıza gibi durumlarda kayıt alınmasının kesintiye uğramaması için her türlü önlemin alınması ve verilen destek eğitimlerine ilişkin kamera görüntülerinin davalı idareye sunulması yükümlülüğü altına girdiği anlaşılmaktadır.
Davacılar tarafından; bu düzenleme ile kamera görüntülerinin sunulamama hususunda kusursuzluğunu ispat eden eğitim kurumuna da ceza uygulanacağı iddiasıyla dava açıldığı anlaşılmakta ise de; idareye karşı bir taahhüdün veya yükümlülüğün yerine getirilmesini engelleyen, idarenin muhatabı kişilerin kusurundan kaynaklanmayan ve kişilerin ortadan kaldırmaya gücünün yetmeyeceği olaylar olarak tanımlanabilen mücbir sebebin, hukukun genel ilkelerinden biri olarak kabul edildiği dikkate alındığında, dava konusu düzenlemede mücbir sebeplerden yada kusursuzluktan bahsedilmemesinin, bu sebeplerin kabul edilmeyeceği anlamına gelmediği, hukukun genel prensipleri çerçevesinde mücbir sebeplerin dikkate alınacağının açık olduğu tartışmasız olduğundan, düzenlemede mücbir sebep hallerine yer verilmemiş olmasının düzenlemeyi hukuka aykırı hale getirmeyeceği sonucuna varılmıştır.
Öte yandan; elektrik kesintisi, kayıtların kaybolması, teknik arıza gibi durumlarda kayıt alınmasının kesintiye uğramaması için her türlü önlemi almak özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin yükümlülüğünde olup; bu yükümlülükler yerine getirilmiş olmasına karşın bir sorunun mevcudiyeti halinde, tesis edilen işleme karşı açılacak davada, gerekli tedbirlerin alınıp alınmadığı hususunun da irdelenebileceği açıktır.
Ancak; kamera görüntülerinin sunulmaması halinde gönderme yapılan, 652 sayılı KHK'nın 43. maddesinin 2. Fıkrası incelendiğinde; eğitim hizmetini sunan veya yararlananların gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet vermeleri durumu, kanun koyucu tarafından sınırlı olarak belirlenmiş olup, anılan hükümde somut olarak belirtilen sebep ile sınırlandırılan, eğitim giderlerinin davalı idarece karşılanan tutarının iki katı ve kanunî faiziyle birlikte ilgililerden müteselsilen tahsil edilmesi ve bu fiillerin özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarafından tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açma izinlerinin iptal edilmesi şeklinde ağır bir yaptırım öngören ilgili düzenlemenin yorum ve kıyas yoluyla genişletilmesinin hukuka uygun olmadığı sonucuna varıldığından; Yönetmeliğin 25. maddesinin, 9. fıkrasında yer alan dava konusu kısım yönünden üst hukuk normuna uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliğinin 25 maddesinin 9. Fıkrasının "Verilen destek eğitimlerine ilişkin kamera görüntülerinin sunulmaması halinde gerçekleşen ödemelerle ilgili olarak 652 sayılı Özel Barınına Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43 ncü maddesinin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır." cümlesinin iptali; 7. fıkrası yönünden ise Karar Verilmesine Yer Olmadığı kararı verilmesi; gerektiği düşünülmektedir
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 08.03.2023 tarihinde, davacı vekili Av. …'in ve davalı idare vekili Av. …'nin geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Dava; 5580 sayılı Özel Eğitim Kurumları Kanununa dayanılarak 05/09/2019 tarihli ve 30879 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitimi Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11. maddesinin 7. fıkrasında yer alan; " ... kurumun giriş ve çıkışlarını görüntüleyen ve eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren en az 90 gün süreyle kayıt yapabilme/depolayabilme özelliği olan kameralı görüntüleme sistemleri ile yapılır." ibaresi ile 11. maddesinin 9. fıkrasında yer alan; "... kamera sistemini kurmakla ve elektrik kesintisi, kayıtların kaybolması, teknik arıza gibi durumlarda kayıt alınmasının kesintiye uğramaması için her türlü önlemi alır. Verilen destek eğitimlerine ilişkin kamera görüntülerinin sunulmaması halinde gerçekleşen ödemelerle ilgili olarak 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43.ncü maddesinin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır." ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Özel eğitim giderleri" başlıklı 43. maddesinde, "(1) Engelliler için sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık kurum veya kuruluşlarınca verilen Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporuyla asgari %20 oranında engelli olduğu, 18 yaş altı çocukların Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu ile özel gereksinimi olduğu tespit edilen ve özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından da eğitsel değerlendirme ve tanılamaları yapılarak 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılan özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen destek eğitimini almaları uygun görülen görme, işitme, zihinsel, bedensel yetersizliği olan bireyler ile dil ve konuşma, özel öğrenme güçlüğü, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerden ilgili destek eğitim programında belirtilen yaşlardaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bireylerin eğitim giderlerinin her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarı, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten karşılanır. Bu engelli bireylerin engel grupları ve dereceleri ile engelinin niteliğine göre eğitim programlarının kapsamı ve eğitim süreleri, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle yönetmelikle belirlenir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen eğitim hizmetini sunan veya yararlananların gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet vermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı ve kanunî faiziyle birlikte ilgililerden müteselsilen tahsil edilir. Bu fiillerin özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarafından tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açma izinleri iptal edilir.
(3) (Ek: 2/12/2016-6764/10 md.) Engelli bireylerin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine veya birimlerine kayıt ve kabul işlemleri ile engelli birey ve eğitim personelinin ders devam takibi, 1/9/2018 tarihinden itibaren biyometrik kimlik doğrulama sistemi veya kameralı görüntüleme sistemi ile yapılır. Bu yöntemlerle ders devam takibi mümkün olmayan engelli bireylerin ders devam takibi ile kimlik doğrulama sistemi veya kameralı görüntüleme sistemine ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." hükmü yer almaktadır.
18/05/2012 tarih ve 28296 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin "Günlük çalışma saatleri ve devam devamsızlık takibi" başlıklı 25. maddesinde : " (1) (Değişik:RG-5/7/2018-30469) Özel eğitim okulunun özel eğitim ve rehabilitasyon biriminde ve özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde, 08.00 ile 19.00 saatleri arasında eğitim yapılır. Çalışma saatleri mülki idare amirinin izni doğrultusunda, merkezin bulunduğu ilin/ilçenin şartları da dikkate alınarak 09.00-20.00 olarak da düzenlenebilir. Bireysel ve grup eğitimin süresi 60 dakikadır. Bu sürenin 40 dakikası ders uygulaması, 10 dakikası dinlenme, sınıf ortamını hazırlama ve 10 dakikası da bireyin ailesini bilgilendirme süresi olarak uygulanır. Eğitimin içeriğine ilişkin yazılı bilgiler eğitimin pekiştirilmesi amacıyla aileye ulaştırılır.
(2) (Değişik:RG-5/9/2019-30879) Özel eğitim okulunun özel eğitim ve rehabilitasyon biriminde ve özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde;
a) Normal eğitim yapılan okullarda öğrenim gören engelli bireyler, veli/vasisinin talebi olması hâlinde haftada bir yarım gün,
b) Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin;
1) 14 üncü maddesi kapsamında evde eğitim hizmeti verilenler,
2) 16 ncı maddesi kapsamında olup e-Okul sisteminde devam zorunluluğu aranmamasına yönelik işlem yapılanlar,
3) 36 ncı maddesinin altıncı fıkrası kapsamında e-Okul sisteminde devam zorunluluğu aranmamasına yönelik işlem yapılanlar örgün eğitim saatleri içerisinde de destek eğitim hizmetlerinden yararlanabilirler.
...
(6) (Ek:RG-5/7/2018-30469) Merkezlerde verilen destek eğitimine devam etmeyen engelli bireylerin devamsızlıkları (Değişik ibare:RG-5/9/2019-30879) aylık olarak Engelli Birey Modülüne işlenir. Üst üste sekiz hafta (Mülga ibare:RG-5/9/2019-30879) (…) geçerli mazereti olmadan devamsızlık yapan engelli bireyin kurumdan kaydı silinir. Haziran, temmuz ve ağustos aylarında ise söz konusu üst üste devamsızlık süresi oniki hafta olabilir. (Ek cümle:RG-5/9/2019-30879) Kurumdan kaydı silinen öğrencinin telafi hakkı yeni kayıt yaptırması durumunda devam eder. Aşağıdaki hususlar geçerli mazeret olarak kabul edilir:
a) Doğal afetler,
b) Çeşitli nedenlerle Bakanlık veya mülki amirlikçe alınan tatil veya sokağa çıkma yasağı kararları,
c) Hastalık nedeniyle yatak istirahati veya sağlık kuruluşunda tedavi süreci...." hükmü yer almıştır.
Yönetmeliğin 11. maddesinin 7. fıkrasında yer alan " ... kurumun giriş ve çıkışlarını görüntüleyen ve eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren en az 90 gün süreyle kayıt yapabilme/depolayabilme özelliği olan kameralı görüntüleme sistemleri ile yapılır." ibaresi yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Beşinci Kısmının, "Davaya Son Veren Taraf İşlemleri" başlıklı 3. Bölümünde yer alan 307. maddesinde davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesi olarak tanımlanan davadan feragat hakkında; 309. maddesinde "(1) Feragat ve kabul, dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır. (2) Feragat ve kabulün hüküm ifade etmesi, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir. (3) Kısmen feragat veya kabulde, feragat edilen veya kabul edilen kısmın, dilekçede yahut tutanakta açıkça gösterilmesi gerekir. (4) Feragat ve kabul, kayıtsız ve şartsız olmalıdır"; 310. maddesinde, "feragat ve kabul, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir." ve 311. maddesinde ise "(1) Feragat ve kabul, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. İrade bozukluğu hâllerinde, feragat ve kabulün iptali istenebilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; 05/09/2019 tarihli Yönetmelik değişikliği ile kurumlarca engelli bireylerin ders devam takibinin kurumun giriş ve çıkışlarını görüntüleyen ve eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren en az 90 gün süreyle kayıt yapabilme/depolayabilme özelliği olan kameralı görüntüleme sistemleri ile yapılacağı hususunun davalı idarece düzenlenmesi üzerine, davacı tarafça bu düzenlemede yer alan “eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren en az “ ibaresinin hukuken öngörülebilirlik ilkesine aykırı olduğu ve kurumlar açısından mali yönden israfa neden olduğu iddiasıyla bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Somut olayda; dava devam ederken 20/07/2020 tarihinde Danıştay Başkanlığı kaydına giren dilekçe ile davacı tarafın dava konusu düzenleme nedeniyle herhangi bir somut zarar oluşmadığı gerekçesiyle davanın kameraların kayıt tutma süreleriyle ilgili kısmından vazgeçtiği, anılan vazgeçme iradesinin dava konusu edilen düzenlemenin bu kısmı yönünden "davadan feragat" niteliği taşıdığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; dava konusu edilen Yönetmeliğin 11. maddesinin 7. fıkrasında yer alan " ... kurumun giriş ve çıkışlarını görüntüleyen ve eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren en az 90 gün süreyle kayıt yapabilme/depolayabilme özelliği olan kameralı görüntüleme sistemleri ile yapılır." ibaresine ilişkin davacı tarafın feragat ettiği anlaşıldığından bu kısım yönünden karar verilmesine yer olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Yönetmeliğin 11. maddesinin 9. fıkrasında yer alan; "... kamera sistemini kurmakla ve elektrik kesintisi, kayıtların kaybolması, teknik arıza gibi durumlarda kayıt alınmasının kesintiye uğramaması için her türlü önlemi alır. Verilen destek eğitimlerine ilişkin kamera görüntülerinin sunulmaması halinde gerçekleşen ödemelerle ilgili olarak 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43.ncü maddesinin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır." ifadeleri yönünden ise;
Dava konusu düzenlemenin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim alan engelli bireylerin eğitim hizmetinden etkin bir şekilde yararlanabilmesi ve kamu zararına yol açabilecek suistimallerin önüne geçilebilmesi amacıyla yapıldığı anlaşılmaktadır.
652 sayılı KHK'nın 43. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, engelli bireyler ve eğitim personelinin ders devam takibinin kameralı görüntüleme sistemi ile yapılacağı ve bu sisteme ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği yolundaki kural dikkate alındığında, fıkranın ilk kısmındaki kamera sistemini kurmak, elektrik kesintisi, kayıtların kaybolması, teknik arıza gibi durumlarda kayıt alınmasının kesintiye uğramaması için her türlü önlemi alma yolunda getirilen yükümlülüğün üst normla getirilen kurala uygun olduğu sonucuna varılmaktadır.
Fıkranın devamında, kamera görüntülerinin sunulmaması halinde gerçekleşen ödemelere ilişkin olarak 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesinin 2. fıkrası hükümlerinin uygulanacağı yolundaki düzenlemede, kamera görüntülerinin sunulmaması halinde gerçekleşen ödemelerle ilgili olarak kendi kusurlarından kaynaklanmayan bir nedenle idareye karşı kamera görüntülerini sunma yükümlülüklerini yerine getiremeyen özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin durumuna gelince; idareye karşı bir taahhüdün veya yükümlülüğün yerine getirilmesini engelleyen, idarenin muhatabı kişilerin kusurundan kaynaklanmayan ve kişilerin ortadan kaldırmaya gücünün yetmeyeceği olaylar olarak tanımlanabilen mücbir sebebin, hukukun genel ilkelerinden biri olarak kabul edildiği dikkate alındığında, dava konusu düzenlemede mücbir sebeplerden bahsedilmemesinin, bu sebeplerin kabul edilmeyeceği anlamına gelmediği, Kanunlarda aksine sarahat olmadıkça hukuki ilişkilerde harici, kaçınılamaz ve öngörülemez nitelikteki olayların mücbir sebep olarak kabulü, hukukun genel prensiplerinin gereği olduğundan ve idare hukukunda bu alanında mücbir sebeplerin evveliyetle uygulanacağından anılan düzenlemede mücbir sebep hallerine yer verilmemiş olmasının düzenlemeyi hukuka aykırı hale getirmeyeceği sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Yönetmeliğin 11. maddesinin 7. fıkrasında yer alan " ... kurumun giriş ve çıkışlarını görüntüleyen ve eğitim verilen ayın bitiş tarihinden itibaren en az 90 gün süreyle kayıt yapabilme/depolayabilme özelliği olan kameralı görüntüleme sistemleri ile yapılır." ibaresi yönünden oybirliği ile KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2.Yönetmeliğin 11. maddesinin 9. fıkrasında yer alan; "... kamera sistemini kurmakla ve elektrik kesintisi, kayıtların kaybolması, teknik arıza gibi durumlarda kayıt alınmasının kesintiye uğramaması için her türlü önlemi alır. Verilen destek eğitimlerine ilişkin kamera görüntülerinin sunulmaması halinde gerçekleşen ödemelerle ilgili olarak 652 sayılı Özel Barınına Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43.ncü maddesinin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır." ibareleri yönünden ise oyçokluğu ile, DAVANIN REDDİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için görülen … TL vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
08/03/2023 tarihinde karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- 05/09/2019 tarihli ve 30879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına dair Yönetmeliğin 11. maddesinin 9. fıkrasında yer alan; "... kamera sistemini kurmakla ve elektrik kesintisi, kayıtların kaybolması, teknik arıza gibi durumlarda kayıt alınmasının kesintiye uğramaması için her türlü önlemi alır. Verilen destek eğitimlerine ilişkin kamera görüntülerinin sunulmaması halinde gerçekleşen ödemelerle ilgili olarak 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43.ncü maddesinin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır." ifadeleri yönünden ,
Mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi neticesinde; özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim alan engelli bireylerin ve eğitim personelinin ders devam takiplerinin kameralı görüntüleme sistemi ile yapılmasına ilişkin düzenlemelerin anılan kurumlarda eğitim alan engelli bireylerin eğitim hizmetinden etkin bir şekilde yararlanabilmesi ve kamu zararına yola açabilecek suistimallerin önüne geçilebilmesi amacıyla yapıldığı, anılan kurumların bu kapsamda davalı idareye karşı engelli birey ve eğitim personelinin yüzünün net bir biçimde görülebileceği şekilde kamera sisteminin kurulması, elektrik kesintisi, kayıtların kaybolması, teknik arıza gibi durumlarda kayıt alınmasının kesintiye uğramaması için her türlü önlemin alınması ve verilen destek eğitimlerine ilişkin kamera görüntülerinin davalı idareye sunulması yükümlülüğü altına girdiği anlaşılmaktadır.
Bu bağlamda dava konusu düzenlemeye baktığımızda; kamera kayıtlarını sunma yükümlülüğü altında bulunan kurumların verdikleri eğitim hizmetine ilişkin kamera görüntülerini davalı idareye sunamaması halinde; eğitim giderlerinin davalı idarece karşılanan tutarının iki katı ve kanunî faiziyle birlikte ilgililerden müteselsilen tahsil edilmesi ve bu fiillerin özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarafından tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açma izinlerinin iptal edilmesi şeklinde ağır bir yaptırım ile karşı karşıya kalacağı anlaşılmış olup; anılan düzenlemede kurumlarca kamera kayıtlarının sunulamamasına ilişkin herhangi bir mücbir sebep haline yer verilmediği, bilakis kurumların kamera görüntülerini sunamadığı her durum ve koşulda 652 sayılı KHK’nın 43. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan yaptırım ile karşı karşıya kalacağı görülmektedir.
Bu durumda, anılan madde hükmünde kamera görüntülerinin sunulmaması halinde gerçekleşen ödemelerle ilgili olarak kendi kusurlarından kaynaklanmayan bir nedenle idareye karşı kamera görüntülerini sunma yükümlülüklerini yerine getiremeyen özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin durumunun gözetilmediği ve bu kapsamda mücbir sebep sayılabilecek hallere yer verilmediği anlaşıldığından dava konusu düzenlemenin bu kısmı yönünden iptali gerektiği oyu ile aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyoruz.