Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2019/896 E. , 2022/5576 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/896
Karar No : 2022/5576
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Birliği
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
1- Davacı tarafından, noterlik görevini yürütmekte iken 15/03/2017 tarihinde emekliye ayrılan davacı tarafından, grup sağlık sigortası prim ödemelerinin Noterler Birliği tarafından karşılanması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin ve;
2- Bu işlemin dayanağı olan Türkiye Noterler Birliği'nin 41. Olağan kongresinde alınan 153 no'lu Kararın iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
25/04/2007 tarihinden 15/03/2017 yılına kadar, 9 yıl 11 ay 13 gün noter olarak görev yaptığı, 15/03/2017 yılında yaş haddinden dolayı ... noteri iken emekli olduğu, Türkiye Noterler Birliği'nin kuruluş amacının meslektaşlar arasında birlik ve yardımlaşmayı sağlamak olduğu, dava konusu Kongre kararından önce, çalışan noter, emekli noter, hizmet süresi belli bir yıl olmuş noter ayrımı yapılmaksızın tüm noterlerin grup sağlık sigortasından yararlandığı, 10 yıl hizmet süresi şartının Noterlik Kanunu ve Noterlik Kanunu Yönetmeliğinde yer alan Birliğin kuruluş amacına, Birlik görevlerine, kongre ve yönetim kurulu ödevlerine ilişkin maddelerine açıkça aykırılık teşkil ettiği iddia edilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
10 yıldan az süreli noterlerin grup sağlık sigorta primlerinin ödenmemesi yönündeki uygulamanın Birlik bütçesinin taşıyamayacağı yüklerin getirilmesini engelleme amacından doğduğu, noterlerin grup sağlık sigorta primlerinin Birlik tarafından yatırılmasının mevzuat gereği Birliğe yüklenmiş sorumluluklar dahilinde olmadığı, takdir yetkisi kapsamında süre belirlemesi yapıldığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; Noterlik görevini yürütmekte iken 15/03/2017 tarihinde yaş haddinden emekliye ayrılan davacı tarafından, grup sağlık sigortası prim ödemelerinin Noterler Birliği tarafından karşılanması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin ve bu işlemin dayanağı olan Türkiye Noterler Birliğinin 41. Olağan Kongre'sinde alınan 153 no'lu Kararın iptali istemiyle Türkiye Noterler Birliğine karşı açılmıştır.
1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 163. maddesinde, "Noterlik meslekinin amaçlarına uygun bir şekilde görülmesini, meslekin gelişmesini ve meslektaşlar arasında birlik ve yardımlaşmayı sağlamak üzere, kamu kurumu niteliğinde ve tüzel kişiliğe sahip, Türkiye Noterler Birliği kurulur..." hükmü getirilmiş; 166. maddesinde, "Meslektaşlar arasında birlik ve yardımlaşmayı sağlamak ve Üyelerinin ev sahibi olmaları, çocuklarının tahsillerini iyi şartlarla yapabilmeleri ve sair sosyal hizmetlerden faydalanmaları konusunda tedbirler almak" Birliğin görevleri arasında sayılmış; 167. maddesinde, Türkiye Noterler Birliğinin organları arasında Türkiye Noterler Birliği Kongresi de sayılmış; 176. maddesinde, "Türkiye Noterler Birliğinin en yüksek organı Birlik Kongresidir. Birlik Kongresi, noter odaları genel kurulları tarafından seçilen ikişer noter ile noter odaları başkanlarından kurulur. ..." hükmü getirilmiş; 178. maddesinde, "Türkiye Noterler Birliğinin görevlerine giren diğer işleri, gündeme dayanarak veya üyelerin teklifi üzerine görüşüp karara bağlamak" Kongrenin görevleri arasında sayılmıştır.
Grup Sağlık Sigortası; "Sigorta ettiren tüzel kişilik ile, bordro, öğrencilik, üyelik gibi ilişkisi olan kişilerin toplu olarak sigortalandığı personel/eş/çocuktan oluşan özel sağlık sigortası türü"
olarak tanımlanmaktadır. Yani yasal zorunluluğa tabi olmayıp isteğe bağlı olarak yapılan bir özel sigorta olup; bu konuda karar almak yetkisinin yukarıda yer verilen hükümler uyarınca Kongreye ait olduğu açıktır.
Olayda; 10 yıldan az süreli çalışan noterlerin, grup sağlık sigortası primlerinin Birlik tarafından ödenmemesi yönündeki dava konusu Kongre kararının 09.06.2012 tarihli olduğu ve UYAP üzerinden yapılan sorgulamadan ve tarafların açıklamalarından bugüne kadar da dava konusu edilmediği görülmektedir.
Bu durumda; isteğe bağlı olarak davalı idare tarafından yapılan "grup sağlık sigortası" primlerinin Birlik tarafından ödenmesinde, emekli olanlarda 10 yıl hizmet süresinin esas alınması idarenin takdirinde olup; hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Türkiye Noterler Birliği'nin 41. Kongresinde, Noterlik mesleğine 10 yıl hizmet verdikten sonra yaş haddinden emekli olan noterlerin ve mesleğe en az 10 yıl hizmet vererek meslekten ayrılan noterlerden 31/12/2012 tarihi itibariyle 65 yaş ve üzerinde olan noterlerin primlerinin Birlikçe ödeneceğine karar verilmiştir.
Bu kapsamda, 17/12/2012 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında,
1-Mesleğe en az 10 yıl hizmet vererek yaş haddinden emekli olan noterlerin grup sağlık sigortasına dahil edilmesine ve primlerinin Birlikçe ödenmesine,
2-Mesleğe en az 10 yıl hizmet vererek meslekten ayrılan noterlerden 31/12/2012 tarihi itibariyle 65 yaş ve üzerinde olan noterlerin grup sağlık sigortasına dahil edilerek primlerinin Birlikçe ödenmesine karar verilmiştir.
45. Olağan Kongrede, 10 yılı tamamlamasına çok az kalan (9 yıl 10 ay 10 gün ve 9 yıl 10 ay 26 gün) 2 noterin daha durumu tartışılmış ve taleplerinin reddine karar verilmiştir.
22/03/2017 tarihli işlem ile, davacının hizmet süresinin 9 yıl 11 ay 13 gün olduğu, 10 yıl hizmet etme şartını karşılamadığı, Birlik tarafından yapılan sigorta poliçesinin iptal edileceği, sigorta priminin kendisi tarafından ödenmesi durumunda Grup sağlık sigortasına dahil olabileceği belirtilmiştir.
Davacı tarafından, 06/04/2017 tarihinde 22/03/2017 tarihinde belirtilen uygulamanın geri alınarak grup sağlık sigortası ile ilgili hakkının iadesine karar verilmesi istemiyle yapılan başvurusunun … tarih … sayılı işlem ile, 45. Olağan kongrede alınan karardan bahsedilerek reddedilmesi üzerine 08/06/2017 tarihinde dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Anayasanın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği, "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları" başlıklı 135. maddesinde de; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleri olduğu, hükmüne yer verilmiştir.
1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun "Yaş tahdidi" başlıklı 56. maddesinde, "Noterler 65 yaşını tamamladıklarında, yaş tahdidine tabi tutulurlar. Yaşın hesabında Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun hükümleri kıyasen uygulanır." düzenlemesine; "Üyelik" başlıklı 165. maddesinde, "Noterler, Türkiye Noterler Birliğinin tabii üyeleridir. Yaş tahdidine tabi tutulan noterler, Birliğin fahri üyesi olurlar." düzenlemesine yer verilmiş; 163. maddesinde, "Noterlik meslekinin amaçlarına uygun bir şekilde görülmesini, meslekin gelişmesini ve meslekdaşlar arasında birlik ve yardımlaşmayı sağlamak üzere, kamu kurumu niteliğinde ve tüzel kişiliğe sahip, Türkiye Noterler Birliği kurulacağı, 167. maddesinde ise, Türkiye Noterler Birliği'nin organları Türkiye Noterler Birliği Başkanı, Türkiye Noterler Birliği Başkanlık Divanı, Türkiye Noterler Birliği Yönetim Kurulu, Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu, Türkiye Noterler Birliği Kongresi ve Noter odaları olarak düzenlenmiştir.
Kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olan davalı idare tarafından, mevzuat hükümleri kapsamında düzenlemeler yapabileceği ve kararlar alabileceği hususunda kuşku bulunmamaktadır. Davalı idare tarafından, takdir yetkisi kapsamında süre belirlemesi yapıldığı, 10 yıldan az süreli noterlerin grup sağlık sigorta primlerinin ödenmemesi yönündeki uygulamanın Birlik bütçesinin taşıyamayacağı yüklerin getirilmesini engelleme amacından doğduğu, noterlerin grup sağlık sigorta primlerinin Birlik tarafından yatırılmasının mevzuat gereği Birliğe yüklenmiş sorumluluklar dahilinde olmadığı belirtilmektedir.
Mevzuat gereği Birlik tarafından noterlerin grup sağlık sigorta primlerinin Birlik tarafından yatırılması mecburiyeti bulunmamakta ise de, takdir yetkisi kapsamında alınan Birlik 41. Kongre kararında, davalı idare tarafından yalnızca mesleğe en az 10 yıl hizmet vererek yaş haddinden emekli olan noterlerin grup sağlık sigortasına dahil edilerek primlerinin tamamının Birlik tarafından ödenmesi yerine, belli bir süre hizmeti olanların sigortasının belli bir yüzdesinin Birlik tarafından karşılanması suretiyle kademeli bir sistem öngörülerek düzenleme yapılması hakkaniyete ve üyelerin hak ve menfaatlerinin korunması amacının gerçekleştirilmesine matuf nitelikte olacaktır. Nitekim, bu şekilde yapılan bir düzenleme, Birlik bütçesinin yük altında kalması sonucunu da doğurmayacaktır.
Ayrıca, davalı idarece hizmet süresi belirlenirken kurum bütçesinin yük altında bırakılmamasının amaçlandığı belirtilmiş ise de; bu yönde yapılmış bir teknik raporunda dava dosyasına sunulamadığı görülmektedir.
Bu durumda, yalnızca noterlik mesleğine 10 yıl hizmet verdikten sonra yaş haddinden emekli olan noterlerin primlerinin Birlikçe ödeneceğine ilişkin Birlik Kongre kararının hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Dava konusu bireysel işlemin dayanağı kararın hukuka aykırı bulunması karşısında, davacının başvurusunun 10 yıl hizmet etme şartını karşılamadığından bahisle reddine ilişkin dava konusu bireysel işlemin de iptali gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Türkiye Noterler Birliği'nin 41. Olağan Kongresinde alınan 153 no'lu kararının İPTALİNE,
2. Davacı hakkında tesis edilen ... tarih ve ... sayılı bireysel işlemin İPTALİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... -TL yargılama giderinin ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
12/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.