T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/8975
Karar No : 2024/1402
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU :
Yola Elverişlilik Muayenesi ve Muayene Sonucu Belirlenen Eksikliklere İlişkin Kusur Grupları Yönergesi'nin eki olan 03/07/2017 tarihinden itibaren Uygulanacak Kusurlar Tablosu'nun 9.3.8 ve 15.8.2 maddelerinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Dünyada ve Türkiye'de, araç yangınları ve kamyonlarda damperlerin kontrol dışı kalkmaları nedeniyle oluşan kazaların önemli bir yer tuttuğu, iki hususun da Araçların İmal, Tadilat ve Montajı Hakkında Yönetmeliğin 13. ve 15. maddelerinde düzenlendiği, Uygulanacak Kusurlar Tablosu'nda "Damperli yükleme sistemi: Geçerli teknik inceleme raporu yok" ve 15.8.2 "Yangın algılama ve alarm sistemi: Geçerli teknik inceleme raporu yok" halleri için hafif kusur tespiti yapıldığı için teknik servislerde teknik inceleme raporu düzenlenmediği, hafif kusur olarak değerlendirildiği için de seferlere devam edildiği ve yasa koyucunun amacının sağlanamadığı, küçük önlemlerle, büyük faciaların önüne geçilmesi haline aykırılığın hafif kusur olamayacağı, özellikle seyir halindeyken ısı yükselmesinin farkedilmediği, kaçak yakıtların da yaygın kullanıldığı düşünüldüğünde, ısı seyir halinin yarattığı oksijen-rüzgar yüklemesi harladığı hatta kapı sistemi kitlendiği ve saniyeler içinde araçların ateş topuna döndüğü, damperli kamyonlarda da, sürücü damperin kontrolsüz kalmasını farkedemediği için özellikle üst geçitlere çarpma veya aracın kontrolden çıkması nedeniyle diğer araçlara veya kaldırımdaki yayalara çarpma ile sık ve ölümlü facialar yaşandığı belirtilerek dava konusu düzenlemelerin iptali istenilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Usule ilişkin olarak, davacının korunan herhangi bir menfaati bulunmadığından davanın usulden reddi gerektiği; esasa ilişkin olarak, araç muayanelerine ilişkin her türlü iş ve işlem yapma yetki ve görevi 2918 sayılı Kanun gereğince (8. ve 35. maddeleri) Bakanlığa verildiği, 35. maddenin 1. fıkrası ile de araç muayenelerinin Bakanlık adına özel sektör eliyle yapılmasına imkan tanındığı, böylece araç muayene istasyonlarının özellleştirilmesine ilişkin Bakanlık, Özelleştirme İdaresi ve TÜVTÜRK ile imtiyaz sözleşmeleri 15.08.2007'de imzalandığı ve 20 yıl süre araç muayeneleri yapmak için TÜVTÜRK yetkilendirildiği, araç muayanelerinde kullanılacak cihazların ise imtiyaz sözleşmesinde belirtildiği, Araç muayenelerine ilişkin çıkarılan Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmeliğin 8. maddesinde hafif, ağır kusur ve emniyetsiz grubuna giren halleri Bakanlığın belirleyeceğinin düzenlendiği, bunun sonucunda ise Yola Elverişlilik Muayenesi ve Muayene Sonucu Belirlenen Eksikliklere İlişkin Kusur Grupları Yönergesinin 18.12.2007 tarihinde yürürlüğe girdiği, bu Yönergenin 6. maddesinin 1. fıkrasında da kusur gruplarının belirlenmesinin Genel Müdürlük görevinde olduğunun ifade edildiği, Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesiuyarınca TS EN ISO/ IEC 17020 “Çeşitli Tipteki Muayene Kuruluşlarının Çalıştırılmaları İçin Genel Kriterler(A Tipi muayene kuruluşu)" standartına göre, araç parçaları sökülmeden gözle ve cihaz vasıtası ile muayene hizmeti verdiği, yangın algılama ve alarm sistemlerinin bazı araç sahiplerince muayeneden geçebilmek için montajının yapılabileceği, muayene esnasında sistemi oluşturan sensörler ile gösterge arasındaki bağlantının tespit edilemeyecek kapalı yerlerden geçmesi, sistemi oluşturan sensörlerin kontrolü esnasında ilave gaz ve ısı kullanılması istasyonda bulunan görevliler ve araç sahiplerinin can güvenliğini tehlikeye düşürebileceği göz önünde bulundurulduğunda araç muayene esnasında bu hususların kontrolünün mümkün görülmediği, öte yandan imzalanan imtiyaz sözleşmesi maddeleri uyarınca inşaa edilen araç muayene istasyonlarının fiziki yapıları göz önüne alındığında damperli araçların damper tertibatlarının araç muayeneleri esnasında kontorlünün mümkün olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğinin 13. ve 15. maddelerinde belirtilen şartları sağlama zorunluluğu bulunan araçlara, bu şartları sağlamaları üzerine ayrıca Yönetmelik gereğince onay kuruluşu veya onay kuruluşu tarafından görevlendirilen teknik servisler tarafından teknik inceleme raporu düzenlenmesi gerekmektedir. Yönetmelikte aranan bu zorunluluk halinin doğrudan karayolu trafik güvenliği ile ilgisi bulunduğundan, amacı motorlu ve motorsuz araçlar bakımından karayollarında trafik güvenliğini sağlamak olan muayene hizmetinde teknik inceleme raporunun zorunluluk olan araçlar açısından bulunması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu sebeple, dava konusu düzenlemelerin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ : Dava, Yola Elverişlilik Muayenesi ve Muayene Sonucu Belirlenen Eksikliklere İlişkin Kusur Grupları Yönergesi'nin eki olan 03/07/2017 tarihinden itibaren Uygulanacak Kusurlar Tablosu'nun 9.3.8 ve 15.8.2 maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun, "Araçların karayoluna uygunluğu ve teknik esaslar" başlıklı 29. maddesinde, "Araçların yapım ve kullanma bakımından karayolu
yapısına ve trafik güvenliğine uyması zorunludur. Yapım safhasında, araçların Tip Onayı Yönetmeliği ile buna bağlı diğer yönetmeliklerin çıkarılmasına Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yetkilidir.", Araçlarda bulundurulması zorunlu gereçler başlıklı 31. maddesinde "Araçlarda; a) Özelliklerine ve cinslerine göre yönetmelikte nitelik ve nicelikleri belirtilen gereçlerin, b) Kamyon, çekici ve otobüslerde ayrıca takoğraf, taksi otomobillerinde ise taksimetre, bulundurulması ve kullanılır durumda olması zorunludur ...'', "Araçların muayenesi" başlıklı 34. maddesinde, "Trafiğe çıkarılacak motorlu araçların teknik şartlara uyup uymadığı ekonomik yapıları da, dikkate alınmak suretiyle belirli zamanlarda muayene edilerek tespit edilir. ... " hükmüne yer verilmiştir.
Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelik'in "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, karayolunda seyreden motorlu ve motorsuz araçlarının teknik muayenelerini daha etkin ve sağlıklı bir şekilde yapmak, bu suretle araçlar bakımından karayolu trafik güvenliğini sağlamaktır.", "Araçların muayeneleri" başlıklı 5. maddesinde, "Araçların muayeneleri; Bakanlığa ait araç muayene istasyonlarında veya Bakanlıkça yetkilendirilmesi halinde işletici veya alt işleticilere ait araç muayene istasyonlarında veya seyyar muayene istasyonlarında yapılır." "Muayene esasları" başlıklı 8. Maddesinde, "Araç muayeneleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Karayolları Trafik Yönetmeliği, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yürürlüğe konulan Tip Onay Yönetmelikleri, Araçların İmal Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik ile bu Yönetmelikte yapılan düzenlemeler dikkate alınarak Ek-1’de belirtilen sınıflara göre ve asgari Ek-2’de verilen cetveldeki hususları kapsayan kontrol ve testleri içerir. Bu kontrol ve testlerin yapılması zorunludur. ... Araç muayene sonuçları dört grupta değerlendirilecektir: 1- Kusursuz: Muayene edilen araçta herhangi bir eksikliğin bulunmaması halidir. Bu durumda Araç Trafik Belgesinin ilgili kısmına bir sonraki muayene tarihi yazılarak istasyon amiri veya yardımcısı tarafından imzalanmak ve mühürlenmek suretiyle onaylanır. 2- Hafif Kusur: Aracın yapılan muayenesi sonrasında yeniden muayenesine gerek duyulmayan bir eksikliğin bulunması halinde, eksiklikler Araç Muayene Raporunda gösterilip raporun bir örneği araç sahibine veya aracı muayeneye getirene, söz konusu eksikliklerin giderilmesi için verilir. Araç Trafik Belgesinin ilgili kısmına bir sonraki muayene tarihi yazılarak istasyon amiri veya yardımcısı tarafından imzalanmak ve mühürlenmek suretiyle onaylanarak muayenesi bitirilir. 3- Ağır Kusur: Aracın muayenesi sonucunda tamirine ihtiyaç duyulacak derecede eksiklikler tespit olunması halinde, söz konusu eksiklikler Araç Muayene Raporuna, ağır kusur olarak işlenir. Bu eksikliklerin giderilerek aracın yeniden muayeneye tekrarına gelmesi amacıyla, muayenenin yapıldığı tarihten itibaren Araç Muayene Raporunda bir aylık süre tanındığı belirtilerek aracın muayenesi ve Araç Trafik Belgesi onaylanmaz. ... 4- Emniyetsiz: Aracın, can ve mal emniyeti ile trafik güvenliği açısından tehlikeli olacak derecede kusurlarının/eksikliklerinin tespiti halinde muayenesi onaylanmaz. ... Araçların muayeneleri sonucunda tespit edilen eksikliklerden nelerin hafif kusur, ağır kusur ve emniyetsiz grubuna girdiği Bakanlık tarafından belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Yola Elverişlilik Muayenesi ve Muayene Sonucu Belirlenen Eksikliklere İlişkin Kusur Grupları Yönergesi'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde " Bu yönergenin amacı; Ulaştırma Bakanları Avrupa Konferansı (UBAK)'nın ITF/TMB/TR(2008) 12 numaralı kullanım klavuzu ve ekinde belirtilen normları haiz taşıtlar ile römork ve yarı römorklar için gerekli olan yola elverişlilik raporunu düzenlemek üzere "Yola Elverişlilik Muaeyenesi" yapacakların sağlaması gereken şartları, yetkilendirme koşullarını ve yetkilendirilecek istasyonlarda yapılan muayene sonucu araçlarda belirlenen eksikliklerin/kusurların hangilerinin emniyetsiz, ağır kusur veya hafif kusur grubuna girdiğinin belirlenmesidir.", "Yola Elverişlilik Kusur Grupları" başlıklı 5. maddesinde " Bu Yönerge kapsamına giren motorlu ve motorsuz araçların, Bakanlığımızca yola elverişlilik muayenesi yapmak üzere yetkilendirilen istasyonlarda yapılan yola elverişlilik muayeneleri sonucu tespit edilen eksiklikleri/kusurları; emniyetsiz, ağır kusur veya hafif kusur olarak üç grupta sınıflandırılır", "Kusurların Hangi Gruba Girdiğinin Belirlenmesi" başlıklı 6. maddesinde "Muayene istasyonlarında yapılan yola elverişlilik muayenesi sonucu tespit edilebilecek eksikliklerin/kusurların belirlenmesinde ve bunların hangilerinin emniyetsiz, ağır kusur veya hafif kusur grubuna girdiğinin belirlenmesinde Genel Müdürlük yetkilidir." hükmüne ve Ek-1'de Yola Elverişlilik Kusurlar Tablosuna yer verilmiştir.
Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik'in "Amaç" başlıklı 1. maddesinde "Bu Yönetmeliğin amacı, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca araçların yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyma zorunluluğunu yerine getirmek üzere; karayolunda seyredecek araçlara bu Yönetmeliğe göre uygunluk onayı verilmesine ilişkin usul ve esaslar ile ülkemiz için tip onayı yönetmeliklerindeki hükümlere ilave olarak uygulanacak hükümleri düzenlemektir.", "Yangın algılama ve alarm sistemleri" başlıklı 13. maddesinde "(1) Tadilat yoluyla Ek IV’ün 4.22 maddesinde belirtildiği şekilde yangın algılama ve alarm sistemleri takılan araçların uygunluğu onay kuruluşu veya onay kuruluşu tarafından 107 sayılı BM/AEK Regülasyonu kapsamında görevlendirilen teknik servisler tarafından teknik inceleme raporu ile tevsik edilir. ... (3) Yangın algılama ve alarm sistemi tadilatı için seri tadilat tip onayı alan firmalar, tadilatı kendi montaj adresinin dışında da yapabilir.", "Damperli araçlar" başlıklı 15. maddesinde "(1) Damperli araçların damperlerinin kalkık durumda trafikte seyretmesini önleyecek tedbirler kapsamında aşağıda belirtilen asgari şartların yerine getirilmesi zorunludur: a) Damper tam olarak indirilmediğinde, aracın seyir hızını 10 km/saatten fazla olmayacak şekilde sınırlayan bir tertibat bulundurulur. İlgili tertibatın testi BM/AEK Regülasyon 89’un Ek V’inde belirtilen hükümlere göre yapılır. Araç 10 km/saat hızın üzerinde seyrederken damperin açılmasını engelleyecek tertibat bulundurulur. b) Araç yürür vaziyetteyken damper açıksa veya açılırsa, araçlarda sürücüyü ikaz etmek için sesli uyarı veren ve sürücünün direkt görüş alanı içerisinde bulunan görsel ikaz sistemleri bulunur. Görsel ikaz için ISO 2575 standardında yer alan E.01, E.02, I.17 veya I.18 olarak tanımlanan sembollerden birinin bulunması yeterlidir. c) PTO (Yardımcı güç çıkışı) devreye alındıktan sonra elle yapılan ilave bir işlem ile damper kaldırılır veya elle yapılan bir işlemin ardından, PTO’nun devreye alınması için el ile ilave bir işlem yapılarak damper kaldırılır. Ayrıca, damperi aracın şasesine kilitleyen bir emniyet kilidi tertibatı bulundurulur. Emniyet kilidinin açılması PTO’nun açık olması şartına, kapatılması ise damperin kapalı olması şartına bağlıdır. (2) Damperli araçlarda bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartların sağlandığı, onay kuruluşu tarafından BM/AEK Regülasyon 89 kapsamında görevlendirilen teknik servis tarafından verilen teknik inceleme raporu ile tevsik edilir. (3) Yeni imal edilecek tam ve tamamlanmamış araçlardan sonraki aşamalarda damper üst yapısı monte edilecek olanlarda birinci ve ikinci fıkra uygulanır. (4) Tamamlanmış araç olarak tescil edilmiş, ancak ilk defa damper üst yapısı monte edilerek tadilat yapılan araçlarda veya ilk defa damperli yarı römork çekmek üzere tadil edilecek tam araçlarda, birinci fıkranın (b) ve (c) bentleri ile ikinci fıkra uygulanır. (5) Mevcut damperli araçlarda birinci fıkranın (b) ve (c) bentleri ile ikinci fıkra uygulanır. (6) Dördüncü ve beşinci fıkralarda belirtilen araçlarda ve N1 kategori araçlarda birinci fıkranın (a) bendi uygulanmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
Davacı tarafından 21/12/2017 tarihinde davalı idareye tebliğ edilen 18/12/2017 tarihli başvuru ile; Uygulanacak Kusurlar Tablosu'nun 9.3.8 (Damperli yükleme sistemi: Geçerli teknik inceleme raporu yok) ve 15.8.2 (Yangın algılama ve alarm sistemi: Geçerli teknik inceleme raporu yok) maddelerinin hafif kusur olarak belirlenmesinin can ve mal güvenliğini olumsuz etkileyeceği, bu nedenle ağır kusur olarak değiştirilmesi gerektiği yolundaki talebinin cevap verilmemek suretiyle reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, karayolunda seyreden motorlu ve motorsuz araçlarının muayenelerinde amaç, araçların teknik yeterlilikleri sağlayıp sağlamadıklarını daha etkin ve sağlıklı bir şekilde denetlemek, ve bu suretle araçlar bakımından karayolu trafik güvenliğini sağlamaktır. Bu amaçla yürürlüğe konulan Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelik'in 8. maddesinde araç muayenelerinin, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Karayolları Trafik Yönetmeliği, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yürürlüğe konulan Tip Onay Yönetmelikleri, Araçların İmal Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik ile bu Yönetmelikte yapılan düzenlemeler uyarınca belirlenen kusur gruplarına göre yapılacağı, araçların muayeneleri sonucunda tespit edilen eksikliklerden nelerin hafif kusur, ağır kusur ve emniyetsiz grubuna girdiğinin Bakanlık tarafından belirleneceği belirtilmiştir.
Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelik'in 8. maddesinde ifade edilen ağır kusur, aracın muayenesi sonucunda tamirine ihtiyaç duyulacak derecede eksiklikler tespit olunması hali olarak belirtilmiş ve ilgili eksiklikler giderilmediği müddetçe muayene işleminin tamamlanmayacağı düzenlenmiştir. Hafif kusur ise aracın yapılan muayenesi sonrasında yeniden muayenesine gerek duyulmayan bir eksikliğin bulunması hali olarak ifade edilmiştir.
Bu durumda, Kusurlar Tablosu'nda hafif kusur olarak kabul edilen 9.3.8 (Damperli yükleme sistemi: Geçerli teknik inceleme raporu yok) ve 15.8.2 (Yangın algılama ve alarm sistemi: Geçerli teknik inceleme raporu yok) maddelerinde belirtilen geçerli teknik inceleme raporunun bulunmaması halinin (ağır kusur halinde aranılan) muayene edilecek araçta tamire ihtiyaç duyulacak derecede eksiklik kapsamında olmadığı, ayrıca araçların teknik ve temel yeterlilikleri karşılaması ve böylece karayolunda trafik güvenliğini sağlamak amacıyla muayene istasyonlarında belirli araçlarla yapılan sınırlı denetimlerde hangilerinin emniyetsiz, ağır kusur veya hafif kusur grubuna girdiğinin belirlenmesinde davalı idarenin takdir yetkisi bulunduğu açıktır.
Öte yandan, Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik'in 13. ve 15. maddelerinde yer alan şartların denetimi ve yaptırımı yalnızca araç muayeneleri olmayıp, durum ve şartlara göre, araçlarda özelliklerine ve cinslerine göre yönetmelikte nitelik ve nicelikleri belirtilen gereçlerin bulundurulması ve kullanılır durumda olmasını zorunlu bulan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçlarda bulundurulması zorunlu gereçler" başlıklı 31. maddesi uygulanabileceği gibi, Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik gereğince AİTM onayı ya da araç uygunluk belgesi düzenlenirken de Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğin 13. ve 15. maddelerinde yer alan şartların denetimi yapılacaktır.
Açıklanan nedenlerle, hukuka aykırılık iddiası yerinde görülmediğinden davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 13/03/2024 tarihinde, davacı vekili Av. …'in gelmediği davalı idare vekili Av. …'nın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra davalı idare vekiline son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Danıştay Onbeşinci Dairesinin 02/08/2018 tarih, E:2018/2412, K:2018/6182 sayılı kararı ile davanın süre aşımı nedeniyle reddedilmesi üzerine bu kararı temyizen inceleyen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 11/04/2019 tarih, E:2018/4436, K:2019/1671 sayılı kararı ile bozulmuş olup; Danıştay Başkanlık Kurulu Kararı ile yeniden belirlenen iş bölümü nedeniyle uyuşmazlık Dairemizce incelenmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı tarafından, davacının korunan herhangi bir menfaati bulunmadığından davanın usulden reddi gerektiği ileri sürülmekte ise de, davacı iptali istenen düzenlemeden zarar görebilecek bir vatandaş olarak ve ayrıca hatalı uygulanan “Araçların İmal, Tadil ve Montajları Hakkında Yönetmelik” ve uygulama teknik ve teknolojilerinde faaliyet gösteren iş sahibi olduğunu belirterek iş bu davayı açtığından davalı idarenin usule yönelik iddiası kabul edilmeyerek işin esası incelendi:
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların karayoluna uygunluğu ve teknik esaslar" başlıklı 29. maddesinde, "Araçların yapım ve kullanma bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyması zorunludur. Yapım safhasında, araçların Tip Onayı Yönetmeliği ile buna bağlı diğer yönetmeliklerin çıkarılmasına Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yetkilidir. Tip Onayı Yönetmeliği ve buna bağlı diğer yönetmelikler Bayındırlık ve İskan Bakanlığının görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca düzenlenir." düzenlemesine; "Araçlarda bulundurulması zorunlu gereçler" başlıklı 31. maddesinde, "Araçlarda;
a) Özelliklerine ve cinslerine göre yönetmelikte nitelik ve nicelikleri belirtilen gereçlerin,
b) Kamyon, çekici ve otobüslerde ayrıca takoğraf, taksi otomobillerinde ise taksimetre,
Bulundurulması ve kullanılır durumda olması zorunludur. Ancak, 2918 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki yıllarda üretilen araçlarla, resmi taşıt olarak tescil edilmiş ve edilecek olanlar ile şehiriçi ve belediye mücavir alanı içerisinde yolcu ve yük nakliyatı yapanlarda takoğraf bulundurma ve kullanma zorunluluğu aranmaz. Takoğraf cihazları mekanik, elektronik olabileceği gibi elektro mekanik de olabilir.
Birinci fıkranın (a) bendinde sayılan gereçleri bulundurmayan, kullanmayan veya kullanılabilir durumda bulundurmayan sürücüler 8.500.000 lira; (b) bendine göre araçlarında taksimete, takoğraf bulundurmayan, kullanmayan veya kullanılabilir durumda bulundurmayan sürücüler 34.800.00 lira para cezası ile cezalandırılırlar. Sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse ayrıca, tescil plakasına da aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir. Aynı bentte belirtilen cihazları bozuk imal edenler veya bozulmasına vasıta olanlar ile bu durumdaki cihazları kullanan araç sürücüleri ve işletenleri üç aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ve 526.700.000 lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar. Ayrıca (b) bendi hükmüne uygun durumda bulunmayan araçlar trafik zabıtasınca; eksiklikleri giderilinceye kadar trafikten men edilir. " düzenlemesine; "Araçların muayenesi" başlıklı 34. maddesinde, "Trafiğe çıkarılacak motorlu araçların teknik şartlara uyup uymadığı ekonomik yapıları da, dikkate alınmak suretiyle belirli zamanlarda muayene edilerek tespit edilir. (Ek: 17/10/1996-4199/14 md.) Bu Kanuna göre, yaptırılması zorunlu olan mali sorumluluk sigortası geçerli teminat tutarları üzerinden yaptırılmamış araçlar, muayeneye alınmazlar. Motorlu araçların muayenelerinin, yönetmelikte belirtilen süreler içinde yaptırılması zorunludur." düzenlemesine; "Muayeneye yetkili kuruluşlar" başlıklı 35. maddesinde ise, "Araçların muayeneleri Ulaştırma Bakanlığına ait muayene istasyonlarında veya bu Bakanlık tarafından işletme yetki belgesi ile yetki verilmesi halinde ise, yetki verilen gerçek veya tüzel kişilere ait muayene istasyonlarında yapılır. Yetki verilen gerçek veya tüzel kişiler, bu yetkilerini Ulaştırma Bakanlığının onayı ile alt işleticilere aynı standartları sağlamak koşulu ile devredebilirler. Bu devir, yetki verilen gerçek ve tüzel kişilerin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Bu istasyonların yönetmelikler doğrultusunda aranan nitelik ve şartlara uygunluğunun saptanması sonucunda işletme belgesi Ulaştırma Bakanlığı tarafından verilir. Muayene istasyonlarında bulunacak makine, araç, gereç ile personelin nitelikleri, işletme, çalışma ve denetleme usulleri ve işletme belgesi ile diğer şartlar ve esaslar Ulaştırma Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilir. " hükmüne yer verilmiştir.
23.09.2014 tarih ve 25592 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, karayolunda seyreden motorlu ve motorsuz araçlarının teknik muayenelerini daha etkin ve sağlıklı bir şekilde yapmak, bu suretle araçlar bakımından karayolu trafik güvenliğini sağlamaktır." düzenlemesine; "Araçların Muayeneleri" başlıklı 5. maddesinde, "Araçların muayeneleri; Bakanlığa ait araç muayene istasyonlarında veya Bakanlıkça yetkilendirilmesi halinde işletici veya alt işleticilere ait araç muayene istasyonlarında veya seyyar muayene istasyonlarında yapılır." düzenlemesine; "İşletme Şartları" başlıklı 6. maddesinde, "İşletici ve Alt İşletici, aşağıdaki hususlara uymakla yükümlüdür. İşleticinin yetkilerini Alt İşleticiye devretmesi halinde dahi sorumluluğu devam eder. Araç muayene istasyonlarının (Değişik ibare:RG-18/08/2007-26617) TS EN ISO/IEC 17020 “Çeşitli Tipteki Muayene Kuruluşlarının Çalıştırılmaları İçin Genel Kriterler” (A tipi muayene kuruluşu) standardına uygun olması ve işletmeye açılış tarihinden itibaren en geç 1 yıl içinde yetkili (Değişik ibare: RG-18/08/2007-26617) akreditasyon kurum /kuruluşu tarafından akredite edilmesi şarttır. Akreditasyon şartı faaliyet süresince aranır.
a) Araç Muayene İstasyonlarında ve/veya seyyar muayene istasyonlardaki araç muayenelerinde kullanılacak kontrol cihazları devamlı hizmet verecek şekilde faal bulundurulur, cihazlardan herhangi birinin arızalanması halinde, bu arıza giderilmeden muayeneye cihazsız devam edilmez.
b) Araç Muayene İstasyonları ve/veya seyyar muayene istasyonları her türlü aracın muayenesini model, marka ve tür gözetmeksizin yapmak zorundadırlar.
c) Araç Muayene İstasyonları ve muayene kanalları, kurulu bulunduğu arazi üzerinde ayrı bir bölüm halinde yer alır. Bu bölüm araç muayenesi dışında başka bir amaç veya ticari faaliyet için kullanılamaz.
d) Araç Muayene İstasyonlarında ve istasyonlara ait alanlardaki işçilerin sağlığı ve iş güvenliği ile çalışma şartları, ilgili mevzuata uygun olarak muayene istasyonu işleteni tarafından sağlanır. İstasyonlarda kullanılabilir durumda ilk yardım dolabı ve yeterli sayıda yangın söndürme cihazı bulundurulması şarttır.
e) Her muayene istasyonunca; gerekli olan her türlü açıklayıcı/yönlendirici panolar ve levhalar, işletmenin niteliğine göre istasyonun uygun yerlerine asılmak zorundadır.
f) (Değişik:RG-18/08/2007-26617) İşletici, işletmeye açılan araç muayene istasyonunun plan ve projesinde yapılacak her türlü tadilat için Bakanlıktan önceden onay almak zorundadır.
g) Araç Muayene İstasyonlarında her türlü güvenlik önlemi, İşletici veya Alt İşletici tarafından alınacaktır." düzenlemesine; "Muayene Esasları" başlıklı 8. maddesinde, "Araç muayeneleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Karayolları Trafik Yönetmeliği, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yürürlüğe konulan Tip Onay Yönetmelikleri, Araçların İmal Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik ile bu Yönetmelikte yapılan düzenlemeler dikkate alınarak Ek-1’de belirtilen sınıflara göre ve asgari Ek-2’de verilen cetveldeki hususları kapsayan kontrol ve testleri içerir. Bu kontrol ve testlerin yapılması zorunludur. .... Araç muayene sonuçları dört grupta değerlendirilecektir:
1- KUSURSUZ : Muayene edilen araçta herhangi bir eksikliğin bulunmaması halidir. Bu durumda Araç Trafik Belgesinin ilgili kısmına bir sonraki muayene tarihi yazılarak istasyon amiri veya yardımcısı tarafından imzalanmak ve mühürlenmek suretiyle onaylanır.
2- HAFİF KUSUR : Aracın yapılan muayenesi sonrasında yeniden muayenesine gerek duyulmayan bir eksikliğin bulunması halinde, eksiklikler Araç Muayene Raporunda gösterilip raporun bir örneği araç sahibine veya aracı muayeneye getirene, söz konusu eksikliklerin giderilmesi için verilir. Araç Trafik Belgesinin ilgili kısmına bir sonraki muayene tarihi yazılarak istasyon amiri veya yardımcısı tarafından imzalanmak ve mühürlenmek suretiyle onaylanarak muayenesi bitirilir.
3- (Değişik: RG- 16/4/2016 -29686) AĞIR KUSUR : Aracın muayenesi sonucunda tamirine ihtiyaç duyulacak derecede eksiklikler tespit olunması halinde, söz konusu eksiklikler Araç Muayene Raporuna, ağır kusur olarak işlenir. Bu eksikliklerin giderilerek aracın yeniden muayeneye tekrarına gelmesi amacıyla, muayenenin yapıldığı tarihten itibaren Araç Muayene Raporunda bir aylık süre tanındığı belirtilerek aracın muayenesi ve Araç Trafik Belgesi onaylanmaz. Söz konusu Raporun bir örneği aracı getirene verilir ve verilen rapordaki eksikliklerin giderilip giderilmediği muayene tekrarı esnasında kontrol edilir. Bir aylık süre içinde muayenenin yapıldığı istasyona veya aynı ilde yer alan diğer sabit muayene istasyonlarına gelinen muayene tekrarından muayene ücreti alınmaz. Muayenenin yapıldığı tarihten itibaren, bir aylık sürenin dolmasından sonra gelinen muayeneden veya bir aylık süre dolmadan gelinen muayene tekrarından sonraki muayeneden muayene ücreti tam olarak alınır. Eksiklikler tamamlanmadığı sürece muayene işlemi tamamlanmış sayılmaz.
4- (Değişik:RG-16/4/2016-29686) EMNİYETSİZ: Aracın, can ve mal emniyeti ile trafik güvenliği açısından tehlikeli olacak derecede kusurlarının/eksikliklerinin tespiti halinde muayenesi onaylanmaz. Emniyetsiz araçların muayene tekrarı ve muayene ücretleri hakkında ağır kusurlu araçlar için bu maddenin altıncı fıkrasının (3) numaralı bendinde belirtilen hükümler uygulanır. Araçların muayeneleri sonucunda tespit edilen eksikliklerden nelerin hafif kusur, ağır kusur ve emniyetsiz grubuna girdiği Bakanlık tarafından belirlenir." düzenlemesine yer verilmiştir.
18.12.2007 tarihinde yürürlüğe giren Yola Elverişlilik Muayenesi ve Muayene Sonucu Belirlenen Eksikliklere İlişkin Kusur Grupları Yönergesi'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu yönergenin amacı; Ulaştırma Bakanları Avrupa Konferansı (UBAK)'nın ITF/TMB/TR(2008) 12 numaralı kullanım klavuzu ve ekinde belirtilen normları haiz taşıtlar ile römork ve yarı römorklar için gerekli olan yola elverişlilik raporunu düzenlemek üzere "Yola Elverişlilik Muaeyenesi" yapacakların sağlaması gereken şartları, yetkilendirme koşullarını ve yetkilendirilecek istasyonlarda yapılan muayene sonucu araçlarda belirlenen eksikliklerin/kusurların hangilerinin emniyetsiz, ağır kusur veya hafif kusur grubuna girdiğinin belirlenmesidir." düzenlemesine; "Yola Elverişlilik Kusur Grupları" başlıklı 5. maddesinde, "Bu Yönerge kapsamına giren motorlu ve motorsuz araçların, Bakanlığımızca yola elverişlilik muayenesi yapmak üzere yetkilendirilen istasyonlarda yapılan yola elverişlilik muayeneleri sonucu tespit edilen eksiklikleri/kusurları; emniyetsiz, ağır kusur veya hafif kusur olarak üç grupta sınıflandırılır" düzenlemesine; "Kusurların Hangi Gruba Girdiğinin Belirlenmesi" başlıklı 6. maddesinde, "Muayene istasyonlarında yapılan yola elverişlilik muayenesi sonucu tespit edilebilecek eksikliklerin/kusurların belirlenmesinde ve bunların hangilerinin emniyetsiz, ağır kusur veya hafif kusur grubuna girdiğinin belirlenmesinde Genel Müdürlük yetkilidir." hükmüne ve Ek-1'de Yola Elverişlilik Kusurlar Tablosuna yer verilmiştir.
26.10.2016 tarih ve 29869 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca araçların yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyma zorunluluğunu yerine getirmek üzere; karayolunda seyredecek araçlara bu Yönetmeliğe göre uygunluk onayı verilmesine ilişkin usul ve esaslar ile ülkemiz için tip onayı yönetmeliklerindeki hükümlere ilave olarak uygulanacak hükümleri düzenlemektir." düzenlemesine; "Yangın algılama ve alarm sistemleri" başlıklı 13. maddesinde, "(1) Tadilat yoluyla Ek IV’ün 4.22 maddesinde belirtildiği şekilde yangın algılama ve alarm sistemleri takılan araçların uygunluğu onay kuruluşu veya onay kuruluşu tarafından 107 sayılı BM/AEK Regülasyonu kapsamında görevlendirilen teknik servisler tarafından teknik inceleme raporu ile tevsik edilir.
(2) 2005 model ve sonrası M2 ve M3 kategorisi araçlar için, Ek IV’ün 4.22 maddesi veya Ek XIV’ün 2 numaralı maddesi ve alt maddeleri zorunlu olarak uygulanır.
(3) Yangın algılama ve alarm sistemi tadilatı için seri tadilat tip onayı alan firmalar, tadilatı kendi montaj adresinin dışında da yapabilir." düzenlemesine; "Damperli araçlar" başlıklı 15. maddesinde, "(1) Damperli araçların damperlerinin kalkık durumda trafikte seyretmesini önleyecek tedbirler kapsamında aşağıda belirtilen asgari şartların yerine getirilmesi zorunludur:
a) Damper tam olarak indirilmediğinde, aracın seyir hızını 10 km/saatten fazla olmayacak şekilde sınırlayan bir tertibat bulundurulur. İlgili tertibatın testi BM/AEK Regülasyon 89’un Ek V’inde belirtilen hükümlere göre yapılır. Araç 10 km/saat hızın üzerinde seyrederken damperin açılmasını engelleyecek tertibat bulundurulur.
b) Araç yürür vaziyetteyken damper açıksa veya açılırsa, araçlarda sürücüyü ikaz etmek için sesli uyarı veren ve sürücünün direkt görüş alanı içerisinde bulunan görsel ikaz sistemleri bulunur. Görsel ikaz için ISO 2575 standardında yer alan E.01, E.02, I.17 veya I.18 olarak tanımlanan sembollerden birinin bulunması yeterlidir.
c) PTO (Yardımcı güç çıkışı) devreye alındıktan sonra elle yapılan ilave bir işlem ile damper kaldırılır veya elle yapılan bir işlemin ardından, PTO’nun devreye alınması için el ile ilave bir işlem yapılarak damper kaldırılır. Ayrıca, damperi aracın şasesine kilitleyen bir emniyet kilidi tertibatı bulundurulur. Emniyet kilidinin açılması PTO’nun açık olması şartına, kapatılması ise damperin kapalı olması şartına bağlıdır.
(2) Damperli araçlarda bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartların sağlandığı, onay kuruluşu tarafından BM/AEK Regülasyon 89 kapsamında görevlendirilen teknik servis tarafından verilen teknik inceleme raporu ile tevsik edilir.
(3) Yeni imal edilecek tam ve tamamlanmamış araçlardan sonraki aşamalarda damper üst yapısı monte edilecek olanlarda birinci ve ikinci fıkra uygulanır.
(4) Tamamlanmış araç olarak tescil edilmiş, ancak ilk defa damper üst yapısı monte edilerek tadilat yapılan araçlarda veya ilk defa damperli yarı römork çekmek üzere tadil edilecek tam araçlarda, birinci fıkranın (b) ve (c) bentleri ile ikinci fıkra uygulanır.
(5) Mevcut damperli araçlarda birinci fıkranın (b) ve (c) bentleri ile ikinci fıkra uygulanır.
(6) Dördüncü ve beşinci fıkralarda belirtilen araçlarda ve N1 kategori araçlarda birinci fıkranın (a) bendi uygulanmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı tarafından, 18/12/2017 tarihli başvurusu ile anılan Uygulanacak Kusurlar Tablosu'nun 9.3.8 (damperli yükleme sistemi: geçerli teknik inceleme raporu yok) ve 15.8.2 (yangın algılama ve alarm sistemi: geçerli teknik inceleme raporu yok) maddelerinin hafif kusur olarak belirlenmesinin can ve mal güvenliğini olumsuz etkileyeceği, ağır kusur olarak değiştirilmesi talep edilmiştir. Davalı idarece söz konusu başvuruya cevap verilmemesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, karayolunda seyreden motorlu ve motorsuz araçlarının muayenelerinde amaç, araçların teknik yeterlilikleri sağlayıp sağlamadıklarını daha etkin ve sağlıklı bir şekilde denetlemek, ve bu suretle araçlar bakımından karayolu trafik güvenliğini sağlamaktır. Bu amaçla yürürlüğe konulan Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmeliğin 8. maddesinde araç muayenelerinin, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Karayolları Trafik Yönetmeliği, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yürürlüğe konulan Tip Onay Yönetmelikleri, Araçların İmal Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik ile bu Yönetmelikte yapılan düzenlemeler uyarınca belirlenen kusur gruplarına göre yapılacağı, araçların muayeneleri sonucunda tespit edilen eksikliklerden nelerin hafif kusur, ağır kusur ve emniyetsiz grubuna girdiğinin Bakanlık tarafından belirleneceği belirtilmiştir.
Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmeliğin 8. maddesinde ifade edilen ağır kusur, aracın muayenesi sonucunda tamirine ihtiyaç duyulacak derecede eksiklikler tespit olunması hali olarak belirtilmiş ve ilgili eksiklikler giderilmediği müddetçe muayene işleminin tamamlanmayacağı düzenlenmiştir. Hafif kusur ise aracın yapılan muayenesi sonrasında yeniden muayenesine gerek duyulmayan bir eksikliğin bulunması hali olarak ifade edilmiştir.
Bu durumda, Kusurlar Tablosu'nda hafif kusur olarak kabul edilen 9.3.8 (damperli yükleme sistemi: geçerli teknik inceleme raporu yok) ve 15.8.2 (yangın algılama ve alarm sistemi: geçerli teknik inceleme raporu yok) maddelerinde belirtilen geçerli teknik inceleme raporunun bulunmaması halinin (ağır kusur halinde aranılan) muayene edilecek araçta tamire ihtiyaç duyulacak derecede eksiklik kapsamında olmadığı, ayrıca araçların teknik ve temel yeterlilikleri karşılaması ve böylece karayolunda trafik güvenliğini sağlamak amacıyla muayene istasyonlarında belirli araçlarla yapılan sınırlı denetimlerde hangilerinin emniyetsiz, ağır kusur veya hafif kusur grubuna girdiğinin belirlenmesinde davalı idarenin takdir yetkisi bulunduğu anlaşılmıştır.
Öte yandan, Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğin 13. ve 15. maddelerinde yer alan şartların denetimi ve yaptırımı yalnızca araç muayeneleri olmayıp, durum ve şartlara göre, araçlarda özelliklerine ve cinslerine göre yönetmelikte nitelik ve nicelikleri belirtilen gereçlerin bulundurulması ve kullanılır durumda olmasını zorunlu bulan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçlarda bulundurulması zorunlu gereçler" başlıklı 31. maddesi uygulanabileceği gibi, Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik gereğince AİTM onayı ya da araç uygunluk belgesi düzenlenirken de Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğin 13. ve 15. maddelerinde yer alan şartların denetimi yapılacaktır.
Sonuç olarak, dava konusu düzenlemelerde hukuka ve mevzuata aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …- TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
13/03/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)-Davacı tarafından Yola Elverişlilik Muayenesi ve Muayene Sonucu Belirlenen Eksikliklere İlişkin Kusur Grupları Yönergesi'nin eki olan 03/07/2017 tarihinden itibaren Uygulanacak Kusurlar Tablosu'nun 9.3.8 ve 15.8.2 maddelerinin iptali istenilmektedir.
Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde "Bu Yönetmeliğin amacı, karayolunda seyreden motorlu ve motorsuz araçlarının teknik muayenelerini daha etkin ve sağlıklı bir şekilde yapmak, bu suretle araçlar bakımından karayolu trafik güvenliğini sağlamaktır." hükmüne yer verilmiştir.
Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğin "Yangın algılama ve alarm sistemleri" başlıklı 13. maddesinde "(1) Tadilat yoluyla Ek IV’ün 4.22 maddesinde belirtildiği şekilde yangın algılama ve alarm sistemleri takılan araçların uygunluğu onay kuruluşu veya onay kuruluşu tarafından 107 sayılı BM/AEK Regülasyonu kapsamında görevlendirilen teknik servisler tarafından teknik inceleme raporu ile tevsik edilir.
(2) 2005 model ve sonrası M2 ve M3 kategorisi araçlar için, Ek IV’ün 4.22 maddesi veya Ek XIV’ün 2 numaralı maddesi ve alt maddeleri zorunlu olarak uygulanır.
(3) Yangın algılama ve alarm sistemi tadilatı için seri tadilat tip onayı alan firmalar, tadilatı kendi montaj adresinin dışında da yapabilir.", "Damperli araçlar" başlıklı 15. maddesinde "(1) Damperli araçların damperlerinin kalkık durumda trafikte seyretmesini önleyecek tedbirler kapsamında aşağıda belirtilen asgari şartların yerine getirilmesi zorunludur:
a) Damper tam olarak indirilmediğinde, aracın seyir hızını 10 km/saatten fazla olmayacak şekilde sınırlayan bir tertibat bulundurulur. İlgili tertibatın testi BM/AEK Regülasyon 89’un Ek V’inde belirtilen hükümlere göre yapılır. Araç 10 km/saat hızın üzerinde seyrederken damperin açılmasını engelleyecek tertibat bulundurulur.
b) Araç yürür vaziyetteyken damper açıksa veya açılırsa, araçlarda sürücüyü ikaz etmek için sesli uyarı veren ve sürücünün direkt görüş alanı içerisinde bulunan görsel ikaz sistemleri bulunur. Görsel ikaz için ISO 2575 standardında yer alan E.01, E.02, I.17 veya I.18 olarak tanımlanan sembollerden birinin bulunması yeterlidir.
c) PTO (Yardımcı güç çıkışı) devreye alındıktan sonra elle yapılan ilave bir işlem ile damper kaldırılır veya elle yapılan bir işlemin ardından, PTO’nun devreye alınması için el ile ilave bir işlem yapılarak damper kaldırılır. Ayrıca, damperi aracın şasesine kilitleyen bir emniyet kilidi tertibatı bulundurulur. Emniyet kilidinin açılması PTO’nun açık olması şartına, kapatılması ise damperin kapalı olması şartına bağlıdır.
(2) Damperli araçlarda bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartların sağlandığı, onay kuruluşu tarafından BM/AEK Regülasyon 89 kapsamında görevlendirilen teknik servis tarafından verilen teknik inceleme raporu ile tevsik edilir.
(3) Yeni imal edilecek tam ve tamamlanmamış araçlardan sonraki aşamalarda damper üst yapısı monte edilecek olanlarda birinci ve ikinci fıkra uygulanır.
(4) Tamamlanmış araç olarak tescil edilmiş, ancak ilk defa damper üst yapısı monte edilerek tadilat yapılan araçlarda veya ilk defa damperli yarı römork çekmek üzere tadil edilecek tam araçlarda, birinci fıkranın (b) ve (c) bentleri ile ikinci fıkra uygulanır.
(5) Mevcut damperli araçlarda birinci fıkranın (b) ve (c) bentleri ile ikinci fıkra uygulanır.
(6) Dördüncü ve beşinci fıkralarda belirtilen araçlarda ve N1 kategori araçlarda birinci fıkranın (a) bendi uygulanmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik'in 13. ve 15. maddeleri incelendiğinde, yangın algılama ve alarm sistemleri takılan araçların uygunluğunun ve damperli araçların 15. maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartların sağlandığının onay kuruluşu veya onay kuruluşu tarafından görevlendirilen teknik servisler tarafından teknik inceleme raporu ile tevsik edileceği belirtilmiş ve maddelerde bir kısım araçlar için yangın algılama ve alarm sistemlerinin bulundurulma ve damperli araçların 15. maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartları (maddenin 3. ve devamı fıkraları dikkate alınarak) sağlama zorunluluğu getirilmiştir.
Bu durumda, yangın algılama ve alarm sistemlerini bulundurma ve damperli araçlardan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğinin 13. ve 15. maddelerinde belirtilen şartları sağlama zorunluluğu bulunan araçlara, bu şartları sağlamaları üzerine ayrıca Yönetmelik gereğince onay kuruluşu veya onay kuruluşu tarafından görevlendirilen teknik servisler tarafından teknik inceleme raporu düzenlenmesi gerektiğinden ve Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğince aranan bu zorunluluk halinin doğrudan karayolu trafik güvenliği ile ilgisi bulunduğundan, amacı motorlu ve motorsuz araçlar bakımından karayollarında trafik güvenliğini sağlamak olan muayene hizmetinde teknik inceleme raporunun en azından zorunluluğu olan araçlar açısından bulunması elzemdir.
Ayrıca, davalı idare tarafından damperli yükleme sistemi ve yangın algılama ve alarm sisteminin muayene istasyonlarınca denetiminin donanım ve fiziki şartlar nedeniyle yapılmasının mümkün olmadığı ileri sürülmüşse de, yangın algılama ve alarm sistemleri takılan araçların uygunluğunun ve damperli araçların 15. maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartların sağlandığının onay kuruluşu veya onay kuruluşu tarafından görevlendirilen teknik servisler tarafından teknik inceleme raporu düzenleneceği belirtildiğinden, muayene ile yetkili kuruluşun yapacağı denetim yalnızca raporun varlığına ilişkin olacağından bu savunmaya itibar edilmesi mümkün değildir.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemelerin iptal edilmesi gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.