T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/9308
Karar No : 2023/4550
DAVACILAR : 1) … 2) …
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
Davacılar tarafından, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı kararının 9. maddesinin iptali istenilmektedir.
DAVACILARIN İDDİALARI :
2018-2019 eğitim yılı için belirlenen Türk Lirası cinsinden öğrenim ücretlerinde dövize bağlı olarak %92 artışın uygulanmış olmasının aileleri çok zor durumda bıraktığı, dövize karşı izlenen politikalara ters düştüğü, ücretlerin Türk Lirası cinsinden öngörülebilirliğini engellediği, yurt dışından öğrenci kabul statüsünden yararlanan öğrencilere her ne kadar yabancı uyruklu öğrenci denilse de, bu haktan yararlananların çoğunlukla ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlamış Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunan mavi kartlılar ve çifte vatandaşlık hakkı bulunan kişilerden oluştuğu, dolayısıyla normal öğrencilere uygulanan TÜFE artış ortalamasının yurt dışından öğrenci kabul statüsü ile yerleşen öğrencilere de aynen uygulanması gerektiği veya 32 sayılı karar uyarınca Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası efektif satış kuru kullanılarak dolar cinsinden öğrenim ücretlerinin tekrardan belirlenmesi gerektiği, düzenlemenin eşitlik ilkesine aykırı olduğu, ödeme yapılan gün ile ücret bilgilerinin girildiği gün arasındaki kur farkının talep edildiği iddia edilmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI:
667 sayılı KHK uyarınca kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrencilerin belirlenen diğer yükseköğretim kurumlarına yerleştirilmesi ve mezun oluncaya kadar vakıf yükseköğretim kurumlarına ödemeleri gereken ücretlerinin ilgili üniversiteye ödemeye devam etmelerine ilişkin olarak mali konularda düzenleme yapma yetkisinin 04/08/2016 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında alınan karar doğrultusunda Yürütme Kurulu'na verildiği, kapatılan yükseköğretim kurumlarındaki yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak ücret hakkında yükseköğretim kurumlarına gönderilen 19/12/2016 tarih ve 80647 sayılı yazının 38. maddesinde; "667 sayılı KHK ile kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarından diğer yükseköğretim kurumlarına yerleşen yabancı uyruklu ön lisans, lisans ve lisansüstü öğrenciler kayıtlı oldukları eğitim öğretim yılında üniversiteye kabul edildiklerine dair kanıtlayıcı belgeleri yerleştirildikleri üniversiteye ibraz etmeleri halinde 2016-2017 eğitim öğretim yılı için; 2015-2016 eğitim öğretim döneminde ödemiş oldukları öğrenim ücretlerine; TÜİK tarafından yayınlanan Ağustos 2016 dönemi TÜFE artış oranının (%8,05) uygulanması sonucunda hesaplanan öğretim ücretlerini kayıt yaptırdıkları yükseköğretim kurumlarına ödeyeceklerdir. Belgelerini ibraz edemeyen yabancı uyruklu ön lisans lisans ve lisansüstü öğrenciler ilgisine göre YÖKSİS 'Öğrenci İşleri Duyurular' bölümünde yer alan tablolarda gösterilen öğrenim ücretlerini ödeyeceklerdir." ifadelerinin yer aldığı, ancak koordinatör üniversitelerde lisansüstü öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrencilerin ödeyecekleri program ücretlerine ilişkin resmi ve yazılı bir kaynak bulunmadığının bildirilmesi üzerine, ücretlerin Başkanlıklarınca sadece yıllık olarak belirlenerek yayımlandığı, 667 sayılı KHK ile kapatılan üniversitelere yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları kapsamında yabancı uyruklu öğrenci sınavı ile yerleşen ve üniversitelerin kapatılmasından sonra diğer üniversitelere yerleştirilen yabancı uyruklu öğrencilere (mavi kartlılar ve çift uyruklu öğrenciler dahil) KHK'da herhangi bir istisna getirilmediği, döviz cinsinden belirlenen ücretlere TÜİK tarafından yayınlanan TÜFE artış oranının uygulanmayacağının yazılarında belirtildiği, döviz kurunun sabitlenmesinin ise yetkileri dahilinde bulunmadığı, söz konusu öğrencilerin kapatılan yükseköğretim kurumlarına yerleştirilmeleri esnasında kendilerine iletilen kabul mektuplarında öğrenim ücretinin döviz cinsinden belirlenip belirlenmediği hususunun koordinat üniversite tarafından araştırılması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, 667 sayılı KHK ile kapatılan vakıf Yükseköğretim kurumlarından diğer yükseköğretim kurumlarına yerleşen yabancı uyruklu öğrencilerden, eğitim ücretinin döviz kuruna endeksli olarak belirlenmesinden vazgeçilerek, diğer normal öğrenciler gibi geçmiş yıl ücretinin üzerine yıllık TÜFE uygulanarak belirlenmesi talebiyle yapılan 28/09/2018 tarihli başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine, Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının, ''667 sayılı KHK ile yerleşen Öğrencilerin Ücretleri Konulu'' 31/01/2017 tarih ve 176-8032 sayılı Yazısının 9. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin 4. fıkrasında; kapatılan yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrencilerin, Yükseköğretim Kurulu tarafından Devlet üniversitelerine veya vakıf üniversitelerine yerleştirileceği, bu şekilde yerleştirilen öğrencilerin, mezun oluncaya kadar vakıf yükseköğretim kurumlarına ödemeleri gereken ücretleri ilgili üniversiteye ödemeye devam edecekleri, bu fıkranın uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulunun görevli ve yetkili olduğu kurala bağlanmıştır.
Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının, ''667 sayılı KHK ile yerleşen Öğrencilerin Ücretleri Konulu'' 31/01/2017 tarih ve 176-8032 sayılı Yazısının 9. maddesinde ise; '667 sayılı KHK ile kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarından diğer yükseköğretim kurumlarına yerleşen yabancı uyruklu ön lisans, lisans ve lisansüstü (yüksek lisans ve doktora) öğrencileri için döviz cinsinden belirlenmiş olan ücretlerin peşin veya taksitle ödenmesi halinde üniversiteler kendilerine ait öğrenci bilgi sistemlerine ücret bilgilerinin girildiği tarihteki Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Döviz Alış Kuru dikkate alınacaktır. Öğrencilerin ödeme yaptıkları gün ile ücret bilgilerinin girildiği gün arasındaki kur farkı öğrenciden alınmayacakır. 2017-2018 eğitim-öğretim yılından itibaren ise öğrenciler ders secimi yapmadan önce dolar cinsinden belirlenen ücretler, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Döviz Alış Kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilerek öğrenci bilgi sistemine girişi yapılacaktır. Öğrenciler bu ücretleri peşin ya da dokuz (9) taksitte ödeyebilecektir.' kuralına yer verilmiştir.
Yükseköğretim Kurulunun, 667 sayılı KHK ile kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrencilerin yine bu KHK uyarınca diğer yükseköğretim kurumlarına yerleştirilmesi, mezun oluncaya kadar yerleştirildikleri bu yükseköğretim kurumlarına ödemeleri gereken eğitim ücretlerine ilişkin düzenleme yapılması, uygulamada ortaya çıkabilecek tereddütlerin giderilmesi konusunda görevli ve yetkili olduğu açıktır.
Yurtdışından öğrenci kabul statüsünden yararlanarak Türkiyede yükseköğretim eğitimi alan öğrencilerin üniversiteye giriş ve eğitim şartlarının diğer öğrencilerden farklı olduğu tartışmasızdir. Farklı statüde bulunan kişilere bulundukları statüye bağlı olarak ayrı kural ve ilkelerin uygulanması tabiidir. Bu bağlamda yabancı uyruklu öğrenci statüsünde bulunan öğrencilerden eğitim ücretinin, diğer öğrencilerden farklı olarak başka para birimi esas alınarak hesaplanması, peşin ya da taksitli alınması, taksit sayısının belirlenmesi konusunda idarenin takdir yetkisi bulunmaktadır.
İnceleme konusu olayda, Yükseköğretim Kurulunun, 667 sayılı KHK ile yerleşen Öğrencilerin Ücretleri Konulu, 31/01/2017 tarih ve 176-8032 sayılı Yazısının 9. maddesinde belirlediği, kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarından diğer yükseköğretim kurumlarına yerleşen yabancı uyruklu öğrenciler için döviz cinsinden belirlenmiş olan ücretlerin ne şekilde ödeneceği konusunda aldığı Kararın, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin 4. fıkrasına aykırı bir yönünün bulunmadığı; idarenin takdir yetkisini, kamu yararı ve hizmet gereklerini uygun olarak kullandığı anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının, 31/01/2017 tarih ve 176-8032 sayılı Yazısının 9. maddesinin iptali istemiyle açılan davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY:
Yurt dışından öğrenci kabulü kapsamında Melikşah Üniversitesi, Hukuk Fakültesi’ne kaydolan davacılar tarafından, anılan Üniversite'nin 667 sayılı KHK ile anılan kapatılması sonucunda kayıtlarının Erciyes Üniversitesi’ne aktarılması sonrasında, eğitim ücretinin döviz kuruna endeksli olarak belirlenmesinden vazgeçilerek, diğer normal öğrenciler gibi geçen seneki ücretlerin üzerine yıllık TÜFE uygulanarak belirlenmesi talebiyle yapılan 28/09/2018 tarihli başvurularının zımnen reddedilmesi üzerine, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı kararının 9. maddesinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
23/07/2016 tarih ve 29979 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin 4. fıkrasında; "Kapatılan yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrenciler, Yükseköğretim Kurulu tarafından Devlet üniversitelerine veya vakıf üniversitelerine yerleştirilir. Bu şekilde yerleştirilen öğrenciler, mezun oluncaya kadar vakıf yükseköğretim kurumlarına ödemeleri gereken ücretleri ilgili üniversiteye ödemeye devam ederler. Bu fıkranın uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.
29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 'Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler' başlıklı 2. maddesinin 4. fıkrasında; "Kapatılan yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrenciler, Yükseköğretim Kurulu tarafından Devlet üniversitelerine veya vakıf üniversitelerine yerleştirilir. Bu şekilde yerleştirilen öğrenciler, mezun oluncaya kadar vakıf yükseköğretim kurumlarına ödemeleri gereken ücretleri ilgili üniversiteye ödemeye devam ederler. Bu fıkranın uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkilidir." hükmü düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
YÖK Yürütme Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının 9. maddesi yönünden incelenmesi:
Dava konusu YÖK Yürütme Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının 9. maddesinde; "667 sayılı KHK ile kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarından diğer yükseköğretim kurumlarına yerleşen yabancı uyruklu ön lisans, lisans ve lisansüstü (yüksek lisans ve doktora) öğrencileri için döviz cinsinden belirlenmiş olan ücretlerin peşin veya taksitle ödenmesi halinde üniversiteler kendilerine ait öğrenci bilgi sistemlerine ücret bilgilerinin girildiği tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru dikkate alacaklardır. Öğrencilerin ödeme yaptıkları gün ile ücret bilgilerinin girildiği gün arasındaki kur farkı öğrenciden alınmayacaktır. 2017-2018 eğitim-öğretim yılından itibaren ise öğrenciler ders seçimi yapmadan önce dolar cinsinden belirlenen ücretler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilerek öğrenci bilgi sistemine girişi yapılacaktır. Öğrenciler bu ücretleri peşin ya da dokuz taksitte ödeyebilecektir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Hukuk düzeninde normlar hiyerarşisi, Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, yönetmelik ve adsız düzenleyici işlemler olarak sıralanmakta; daha altta yer alan bir norm, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler getiremeyeceği gibi bir düzenlemenin hiyerarşik sıralamada daha altta bulunan bir düzenleme ile değiştirilememesi ve kaldırılamaması gerekmektedir. İdare Hukukunun temel ilkeleri uyarınca; normlar hiyerarşisinde kanunlardan sonra gelen ve idarelerin, takdir yetkisini kullanarak yaptıkları düzenleyici işlemler; bir üst hukuk kuralının uygulanmasını göstermek amacıyla ve onlara aykırı hükümler içermemek şartıyla açıklayıcı hükümler taşıyan, dayanağı mevzuatta yer alan hükümlere aykırı düzenleme içermeyen genel düzenleyici işlemlerdir. Anılan düzenleyici işlemler tesis edilirken, üst hukuk normlarına açıklık getirilmesi ve bu normlarca çizilen çerçeve içerisinde teknik detayların belirlenmesi, uygulamadaki belirsizliklerin giderilmesi amaçlanmakla birlikte, idarelerin düzenleme yetkisinin yasalarla getirilen hükümleri aşacak veya daraltacak bir biçimde kullanılamayacağı hususu da göz önünde tutulmalıdır.
Diğer taraftan, kamu yararı kavramı, tüm devlet organlarının işlem ve eylemlerinin genel nitelikteki amacını ve aynı zamanda nedenini oluşturmakta, çeşitli hak ve özgürlükler açısından bir sınırlama nedeni niteliği de taşımakta olup bu kavram genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir.
Anayasa Mahkemesi kararlarında; Anayasa'da kurala bağlanan eşitlik ilkesinin eylemli eşitlik değil, hukuksal eşitlik olduğu, aynı hukuki durumda olanların aynı, farklı hukuki durumda olanların farklı kurallara bağlı tutulmasının eşitlik ilkesini ihlal etmeyeceği ifade edilmiş olup Anayasa Mahkemesi’nin 24/07/2019 tarih ve E:2016/205, K:2019/63 sayılı kararında; üniversiteye giriş sınavında aldığı puan itibarıyla Devlet üniversitesine yerleşme imkânı varken vakıf yükseköğretim kurumunu tercih eden bir öğrencinin söz konusu vakıf yükseköğretim kurumunun kapatılması sonrasında puanının yeterli olduğu Devlet üniversitesine yerleştirilmesi hâlinde buradaki öğrenimine kapatılan vakıf yükseköğretim kurumuna ödediği ücreti ödeyerek devam etmesi sonucunu doğurduğu, söz konusu öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kayıt yaptırdıkları anda aranan başarı sıraları dikkate alındığında bu başarılarına göre Devlet üniversitesine kayıt olma hakkını elde ettiklerinden burada bulunan öğrenciler ile kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarından bu şekilde gelen öğrencilerin farklı hukuki durumda olduklarının söylenemeyeceği, aynı Devlet üniversitesine başarı sırasına göre kayıt yaptırma hakkını elde eden öğrencilerden bir kısmına ücret ödeme zorunluluğu getirdiğinden farklı bir muamelenin öngörüldüğü, söz konusu farklı muamelenin ise makul ve nesnel bir temele dayandığının söylenemeyeceği, kapatılan vakıf yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırdıkları yılda yapılan merkezî sınavlarda elde ettikleri başarı sıralarına eşit ya da daha az puanla öğrenci kabul eden Devlet üniversitelerine öğrencilerin daha önceden ödedikleri ücretleri ödeyerek devam etmelerinin eğitim ve öğrenim hakkı bağlamında Anayasa’yla bağdaşmadığı gerekçesiyle puanı eşit ya da daha düşük Devlet üniversiteleri yönünden iptal kararı verilmiştir.
Uyuşmazlıkta; davacıların kapatılan Melikşah Üniversitesi'ne yurt dışından öğrenci kabulüne ilişkin usul ve esaslar kapsamında yerleştirildikleri, dolayısıyla ÖSYM tarafından yapılan merkezi sınav neticesinde Üniversite'ye kayıtlarının yapılmadığı, anılan Üniversitenin 667 sayılı KHK uyarınca kapatılması üzerine, eğitim öğrenim haklarının korunmasını teminen kayıtlarının Erciyes Üniversitesi’ne aktarıldığı ve 667 sayılı KHK hükmü uyarınca düzenlenen YÖK kararı gereğince de eğitim ücretlerini ödedikleri anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu düzenlemede üst hukuk normlarına ve kamu yararına aykırılık görülmediği sonucuna ulaşılmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta giderleri avansından varsa artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere,
11/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.