Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/9578 E. , 2020/12694 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/9578
Karar No : 2020/12694
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) …
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI) … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : 1- … Belediye Başkanlığı
2- …
İSTEMİN KONUSU : …. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Sokak, … ada, … parsel sayılı taşınmazdaki yapının zemin katında bulunan ... numaralı dükkanda, onaylı mimari projesine aykırı imalatlar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca ruhsata aykırı kısımların yıkımına ilişkin 20/11/2014 günlü, 4895.13 sayılı ve aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca .…-TL para cezası verilmesine ilişkin … günlü, ….sayılı … Belediye Encümeni kararları ile 7 gün içerisinde ruhsata aykırı kısımların yıkılması, aksi takdirde davalı idarece yıkılarak, masrafın davacıdan tahsil edileceğine ilişkin … tarihinde tebliğ edilen … Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ve dosyada yer alan diğer bilgi ve belgelerin incelenmesinden; imara aykırı yapılan bölümün 31,36 m² olmayıp 4,93 m² olduğu ve para cezasının da 4,93 m² üzerinden 321,80 TL olması gerektiği; davacının mülkiyetinde bulunan taşınmazda yapılan tadilatların esaslı tadilat niteliğinde olduğu ve ve ruhsat gerektirdiği, davacının mimari projeye aykırı tadilatlar için yapı tatil zaptı düzenlendikten sonra bir ay içinde yapısını ruhsata uygun hale getirmediği veya ruhsat almadığı dolayısıyla ruhsatsız olduğu anlaşılan tadilatların yıkım kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu … Belediye Encümeni kararının yıkım ve para cezasının … TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, … TL'yi aşan kısmının ise iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
1-Davalı tarafından; işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
2- Davacı tarafından; davaya konu edilen tadilatların tamamının binadaki diğer bağımsız bölüm maliklerince onaylandığı, apartman karar defterine işlendiği, "Statik ve Tesisat Uygunluk Raporu" alındığı, anılan tadilatların projeye eklenmesinin ve cezalı da olsa ruhsata bağlanmasının önünde bir engel olmadığı ancak bu yönde yapılan …tarihli, … sayılı başvurularının idarece reddedildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Sokak, … ada, … parsel sayılı taşınmazdaki yapının zemin katında bulunan 15 numaralı dükkanda, onaylı mimari projesine aykırı imalatlar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca ruhsata aykırı kısımların yıkımına ilişkin 20/11/2014 günlü, 4895.13 sayılı ve aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca ….-TL para cezası verilmesine ilişkin … günlü, … … Belediye Encümeni kararlarının alınması ve 7 gün içerisinde ruhsata aykırı kısımların yıkılması, aksi takdirde davalı idarece yıkılarak, masrafın davacıdan tahsil edileceğine ilişkin … Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü işleminin … tarihinde tebliğ edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonucunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir. Ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." kuralı yer almıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, söz konusu (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmış, bu artırım sebepleri uyarınca tespit edilen miktarların (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesi kararının 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca ruhsata aykırı kısımların yıkımına ilişkin … günlü, …. sayılı … Belediye Encümeni kararına ilişkin kısmı hakkında;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
İdare Mahkemesi kararının 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin … günlü, … sayılı … Belediye Encümeni kararına ilişkin kısmı hakkında;
Yukarıda yer verilen hükümlerin değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen arttırım sebeplerinin varlığı halinde arttırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı, bu tespitlerden sonra; yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı, bu miktar üzerinden; (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen nedenlerin bulunması halinde ayrı ayrı arttırım oranlarının hesaplanması ve bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam ceza miktarının bulunacağı ve bulunan bu miktarın belediye encümeni tarafından para cezası olarak verileceği anlaşılmaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesi uyarınca, yargı kararı ile idarelerin işlem tesisine zorlanamayacağı gibi idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceğinden; 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, temel para cezasının hesaplanmasında, yapı inşaat alanı ve yapı sınıfı ve grubu temel kriterler olarak öngörüldüğünden, temel para cezasının bu kriterlere aykırı olarak hesaplandığının tespit edilmesi halinde, aykırılığı tespit edilen para cezası miktarına (c) bendinde öngörülen artırım oranları uygulanarak belirlenen toplam para cezasının da tamamının iptal edilmesi gerektiği, temel para cezasının hesaplanmasına ilişkin aykırılıklar tespit edildikten sonra, bilirkişinin aykırılıktan etkilenen alan ve/veya yapı sınıfı grubuna ilişkin yaptığı tespitler uyarınca raporda hesaplanan para cezası miktarı esas alınarak dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verilmesi suretiyle, işlemin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı idari yargı denetimi yetkisi aşılarak, idari eylem ve işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceği, bununla beraber, temel para cezasının, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasında öngörülen kriterlere uygun olarak hesaplandığı, ancak, (c) bendinde öngörülen artırım sebebi veya sebeplerinin uygulanması koşullarının oluşmadığının anlaşılması halinde ise para cezasının hukuka aykırılığı tespit edilen artırım sebebine isabet eden kısım yönünden kısmen iptaline karar verileceği açıktır.
Uyuşmazlıkta; davalı idare tarafından aykırılıktan etkilenen inşaat alanı olarak mağazanın arkasındaki 2. wc, mutfak ve lavabo olarak düzenlenen 31,36 m²'lik alanın belirlendiği ve bu alan üzerinden temel para cezasının hesaplandığı, ancak İdare Mahkemesi tarafından yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda ise aykırılıktan etkilenen alanın yüzölçümünün 4,93 m² olarak hesaplandığı 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 5, 10 ve 12 alt bentleri uyarınca artırım uygulanarak toplamda …TL para cezası verileceğinin tespit edildiği, temyize konu Mahkeme kararında ise, bu tespitler çerçevesinde idari para cezasının kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verildiği görülmektedir.
Bu durumda; dosyadaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, bilirkişi raporunda aykırılıktan etkilenen alanın 4,93 m² olarak hesaplandığı, para cezası hesabında esas alınan aykırılıktan etkilenen alanın ise 31,36 m² olduğu ve söz konusu farklılığın temel cezayı etkileyen nitelikte olduğu dikkate alındığında, İdare Mahkemesince, idari para cezasının tamamının iptaline karar verilmesi gerektiği gerektiği sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, idarenin yerine geçilerek, bilirkişi tarafından belirlenen inşaat alanına göre hesaplanan para cezası esas alınmak suretiyle, para cezasının kısmen iptali, kısmen davanın reddi yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Kararın, Çankaya Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün 29/12/2014 tarihinde tebliğ edilen bildirim işlemine ilişkin kısım yönünden incelenmesine gelince;
Usul hukukunun yerleşik içtihatlarından olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.
Bu durumda; İdare Mahkemesince, dava konusu edildiği halde 29/12/2014 tarihinde tebliğ edilen bildirim işlemine ilişkin kısım hakkında hüküm kurulmadığı anlaşıldığından, kararın bu kısmında da eksik hüküm nedeniyle hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen davanın reddine, kısmen dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… K:…. sayılı kararının yıkıma ilişkin … günlü, …. sayılı … Belediye Encümeni kararına ilişkin kısmının ONANMASINA, para cezası verilmesine ilişkin … günlü, … sayılı … Belediye Encümeni kararına ve 29/12/2014 tebellüğ tarihli bildirim işlemine ilişkin kısmının ise BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 10/12/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.