T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/9620
Karar No : 2022/6802
DAVACI : … Kurs ve Okul Talebelerine Yardım Derneği
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- C…
VEKİLİ : Hukuk ve Mevzuat Gen. Müd. …
2- … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …, Av. …
DAVANIN KONUSU :
Bakanlar Kurulu'nun 20/02/2017 tarih ve 2017/10090 sayı ile 06/05/2017 tarih ve 30058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Kurum binaları" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan; "Öğrencilere barınma hizmeti veren kurumların binaları ile akaryakıt istasyonları yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerinin üretiliği veya depolandığı yerler arasında kuş uçuşu en az yüz metre mesafe bulunması zorunludur." düzenlemesinin iptali istenilmiştir.
DAVACININ İDDİALARI :
Davacı vekili tarafından, Derneğin kendisine ait daha önceden Milli Eğitim Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış ortaokul erkek öğrenci yurdunun bulunduğu, mevcut binayı yenilemek için yeni bina inşaatına başlandığı, inşaat bittikten sonra belediyeden iskan ruhsatı alındığı, öğrenci yurdu olarak faaliyette bulunabilmek için Milli Eğitim Müdürlüğü'ne müracaat edildiği, ancak dava konusu düzenleme nedeniyle dosyalarının iade edildiği, Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin 9. maddesi uyarınca binalar ile akaryakıt istasyonları, yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerin üretildiği ve depolandığı yerler arasında kuş uçuşu en az 100 metre mesafe olması gerektiği düzenlenmişken; Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca öğrenci yurtlarının akaryakıt istasyonlarına minimum 25 metre mesafede olabileceğinin hüküm altına alındığı, mevzuat bütünlüğünün bulunmadığı, bir öğrenci yurdunun akaryakıt istasyonuna 100 metre mesafe şartını sağlamadığı gerekçesiyle açılamazken aynı yurda 10 metre mesafede akaryakıt istasyonu açılabildiği, dava konusu düzenlemenin hukuka aykırı olduğu iddia edilmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
…'nın Savunması: Dava konusu yönetmeliğin, 11.09.2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile yürürlükten kaldırıldığı, dolayısıyla davanın konusuz kaldığı, özel öğrenci kurumlarının açılması işletilmesi ve standartlarının belirlenmesi ve denetlenmesinin Milli Eğitim Bakanlığı'nın görevinde olduğu ve bu kapsamda uygulanacak kuralların Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin muhtelif maddelerinde yeraldığı, öğrencilerin herhangi bir yangın durumunda güvenliklerinin sağlanması bakımından daha etkin tedbirlerin alındığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
… Bakanlığı'nın Savunması: Özel öğrenci barınma kurumlarında ortaokul, ortaöğretim, yükseköğretim seviyesinde öğrencilerin barınması ve eğitim kurumlarından farklı olarak günün her saatinde öğrencilerin kurumda barınmasından ötürü bu tip kurumlardaki öğrencilerin can ve mal güvenliklerinin sağlanması için akaryakıt istasyonları ile özel öğrenci barınma kurumları arasındaki uygun mesafenin belirlenmesinde üst mevzuata aykırı bir yön bulunmadığından davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemenin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, Bakanlar Kurulu'nun 20/02/2017 tarih ve 2017/10090 sayı ile 06/05/2017 tarih ve 30058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Kurum binaları" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan; "Öğrencilere barınma hizmeti veren kurumların binaları ile akaryakıt istasyonları yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerinin üretiliği veya depolandığı yerler arasında kuş uçuşu en az yüz metre mesafe bulunması zorunludur." düzenlemesinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idare tarafından , söz konusu yönetmeliğin 11.09.2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelikle yürürlükten kaldırıldığı , bu nedenle davanın konusuz kaldığı iddia edilmekteyse de, iptali istenilen hükmün yönetmeliğin 10 maddesinin a) fıkrasında aynen korunduğu görüldüğünden bu iddiaya itibar edilmemiştir.
06/05/2017 tarih ve 30058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik; Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmi okullara ait yurt ve pansiyonlar, 16/8/1961 tarihli ve 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanununa göre açılan ve işletilen yurtlar, 22/6/1965 tarihli ve 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanuna göre açılan yurt ve pansiyonlar ile 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna göre açılan ve işletilen sporcu eğitim ve olimpik hazırlık merkezleri, bağımsız spor federasyonları tarafından açılan ve işletilen kamp merkezleri hariç olmak üzere, ortaokul, imam-hatip ortaokulu ve ortaöğretim kurumları ile yükseköğretime devam eden öğrencilere barınma hizmetlerini sunmak amacıyla açılan ve işletilen öğrenci yurdu, öğrenci pansiyonu, öğrenci apartları ve öğrenci stüdyo dairelerine ilişkin iş ve işlemler ile bu kurumlarda barınma hizmeti alan öğrencilere ilişkin disiplin iş ve işlemlerini kapsar." düzenlemesi yer almaktadır.
Anılan Yönetmeliğin 3. maddesinin (g) bendinde; "Kurum", bu Yönetmelik kapsamında faaliyet gösteren öğrenci yurdu, öğrenci pansiyonu, öğrenci apartları ve öğrenci stüdyo daireleri olarak tanımlanmış, 16/03/2018 tarih ve 30632 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değiştirilen "Kurum binaları" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında; kurum açılacak binalarda aranacak şartlar sayılmış ve dava konusu (a) bendinde; "Öğrencilere barınma hizmeti veren kurumların binaları ile akaryakıt istasyonları yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerinin üretildiği veya depolandığı yerler arasında kuş uçuşu en az yüz metre mesafe bulunması zorunludur." kuralına yer verilmiştir.
24/06/2017 tarih ve 30106 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Kurum Açma, Kapatma ve Ad Verme Yönetmeliği'nin 3. maddesinin (c) bendinde "Kurum", Millî Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki okul, merkez, pansiyon, uygulama oteli, hizmetiçi eğitim enstitüsü, olgunlaşma enstitüsü ile sosyal tesisler; (e) bendinde "Pansiyon", Bakanlığa bağlı her derece ve türdeki okullara bağlı olarak faaliyet gösteren ve yatılı öğrencilerin barınma, beslenme, etüt ve diğer sosyal ihtiyaçlarının karşılandığı yer olarak tanımlanmış; kurumların açılabilmesi için gereken şartları düzenleyen "Genel esaslar" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının 10/09/2018 tarih ve 30531 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik (c) bendinde ise, "Yatırım programına alınması teklif edilecek eğitim kurumu için tahsis edilen arsanın;... akaryakıt servis istasyonlarına en az 50 m,.. uzaklıkta... olması,..." gerektiği koşulu getirilmiştir.
Dava konusu Yönetmelik'te; Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olmayan, gerçek ve tüzel kişilerce açılacak öğrencilere barınma hizmeti sunacak kurumların binalarının akaryakıt istasyonlarına kuş uçuşu en az 100 metre mesafede olması koşulu getirilmiştir.
Kapsamı itibarıyla, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurumları içeren Milli Eğitim Bakanlığı Kurum Açma, Kapatma ve Ad Verme Yönetmeliği'nde ise, anılan idare tarafından, yine öğrencilerin barınma ihtiyacını karşılamak üzere açılacak binalar için, akaryakıt servis istasyonlarına asgari uzaklığın 50 metre olması gerektiği kurala bağlanmıştır.
Uyuşmazlıkta, davalı idarece, aynı kullanım amacına hizmet eden binalar için akaryakıt istasyonlarına uzaklıkları yönünden farklı koşulların belirlendiği ve bu şekilde bir farklılığa gidilmesinin gerekçesinin de ortaya konulmadığı görülmektedir.
Bu durumda; öğrencilerin barınmasına yönelik hükümler içeren ve Milli Eğitim Bakanlığınca uygulanan Yönetmeliklerde, hizmet sunulan binalar ile akaryakıt istasyonları arasında olması gereken asgari mesafe koşulu yönünden, bilimsel bir gerekçe ortaya konmaksızın farklılığa gidilmesinin idareye güven ilkesini zedelediği ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu, bu haliyle dava konusu düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemenin iptali gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 23.11.2022 tarihinde, davacı vekili Av. …'in ve davalı …Bakanlığı vekili Av. …, davalı …vekili Av. …' in geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı Dernek tarafından, "…Mah. …Cad. No: …Banaz/UŞAK" adresindeki binada, 'Özel …Öğrenci Yurdu' açılışı için başvuru yapılmıştır.
Uşak Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün …tarih ve … sayılı yazısı ile; Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Kurum binaları" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "Öğrencilere barınma hizmeti veren kurumların binaları ile akaryakıt istasyonları yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerinin üretildiği veya depolandığı yerler arasında kuş uçuşu en az yüz metre mesafe bulunması zorunludur." düzenlemesi uyarınca adı geçen kurumun açılamayacağı gerekçesiyle davacının başvurusu reddedilmiştir.
Bunun üzerine, yukarıda metnine yer verilen düzenlenlemenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT
5661 Sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanunun 1. maddesinin birinci fıkrasında, "Gerçek ve tüzelkişiler tarafından yemekli ve yemeksiz öğrenci yurtları ve buna benzer kurumlar açılması ve işletilmesi ortaokul ve ortaöğretim düzeyinde Milli Eğitim Bakanlığı'nın, yükseköğretim düzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığı'nın iznine bağlıdır. İlgili Bakanlıklar bu gibi yurt ve kurumları tesbit edeceği esaslara göre denetler."; üçüncü fıkrasında, (Ek fıkra: 15/8/2017-KHK-694/19 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/19 md.) Yurt ve benzeri kurumlar, ortaokul, ortaöğrenim ve yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek amacıyla açılır ve bu Kanun ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesine göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı alırlar. Öğrenim düzeyine göre barınma hizmeti verilecek öğrenciler ile bu hizmetin verilebileceği kurumlar ve bu hizmeti sunacak gerçek ve tüzel kişilerin nitelikleri yönetmelikle belirlenir." ibaresi bulunmaktadır.
06/05/2017 tarih ve 30058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik; Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmi okullara ait yurt ve pansiyonlar, 16/8/1961 tarihli ve 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanununa göre açılan ve işletilen yurtlar, 22/6/1965 tarihli ve 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanuna göre açılan yurt ve pansiyonlar ile 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna göre açılan ve işletilen sporcu eğitim ve olimpik hazırlık merkezleri, bağımsız spor federasyonları tarafından açılan ve işletilen kamp merkezleri hariç olmak üzere, ortaokul, imam-hatip ortaokulu ve ortaöğretim kurumları ile yükseköğretime devam eden öğrencilere barınma hizmetlerini sunmak amacıyla açılan ve işletilen öğrenci yurdu, öğrenci pansiyonu, öğrenci apartları ve öğrenci stüdyo dairelerine ilişkin iş ve işlemler ile bu kurumlarda barınma hizmeti alan öğrencilere ilişkin disiplin iş ve işlemlerini kapsar." düzenlemesi yer almaktadır.
Anılan Yönetmeliğin 3. maddesinin (g) bendinde; "Kurum", bu Yönetmelik kapsamında faaliyet gösteren öğrenci yurdu, öğrenci pansiyonu, öğrenci apartları ve öğrenci stüdyo daireleri olarak tanımlanmış, 16/03/2018 tarih ve 30632 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değiştirilen "Kurum binaları" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında; kurum açılacak binalarda aranacak şartlar sayılmış ve dava konusu (a) bendinde; "Öğrencilere barınma hizmeti veren kurumların binaları ile akaryakıt istasyonları yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerinin üretildiği veya depolandığı yerler arasında kuş uçuşu en az yüz metre mesafe bulunması zorunludur." kuralına yer verilmiştir.
24/06/2017 tarih ve 30106 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Kurum Açma, Kapatma ve Ad Verme Yönetmeliği'nin 3. maddesinin (c) bendinde "Kurum", Millî Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki okul, merkez, pansiyon, uygulama oteli, hizmetiçi eğitim enstitüsü, olgunlaşma enstitüsü ile sosyal tesisler; (e) bendinde "Pansiyon", Bakanlığa
bağlı her derece ve türdeki okullara bağlı olarak faaliyet gösteren ve yatılı öğrencilerin barınma, beslenme, etüt ve diğer sosyal ihtiyaçlarının karşılandığı yer olarak tanımlanmış; kurumların açılabilmesi için gereken şartları düzenleyen "Genel esaslar" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının 10/09/2018 tarih ve 30531 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik (c) bendinde ise, "Yatırım programına alınması teklif edilecek eğitim kurumu için tahsis edilen arsanın;... akaryakıt servis istasyonlarına en az 50 m,.. uzaklıkta... olması,..." gerektiği koşulu getirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Dava konusu Yönetmelik'te; Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olmayan, gerçek ve tüzel kişilerce açılacak öğrencilere barınma hizmeti sunacak kurumların binalarının akaryakıt istasyonlarına kuş uçuşu en az 100 metre mesafede olması koşulu getirilmiştir.
Kapsamı itibarıyla, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurumları içeren Milli Eğitim Bakanlığı Kurum Açma, Kapatma ve Ad Verme Yönetmeliği'nde ise, anılan idare tarafından, yine öğrencilerin barınma ihtiyacını karşılamak üzere açılacak binalar için, akaryakıt servis istasyonlarına asgari uzaklığın 50 metre olması gerektiği kurala bağlanmıştır.
Uyuşmazlıkta, davalı idarece, aynı kullanım amacına hizmet eden binalar için akaryakıt istasyonlarına uzaklıkları yönünden farklı koşulların belirlendiği ve bu şekilde bir farklılığa gidilmesinin gerekçesinin de ortaya konulmadığı görülmektedir.
Bu durumda; öğrencilerin barınmasına yönelik hükümler içeren ve Milli Eğitim Bakanlığınca uygulanan Yönetmeliklerde, hizmet sunulan binalar ile akaryakıt istasyonları arasında olması gereken asgari mesafe koşulu yönünden, bilimsel bir gerekçe ortaya konmaksızın farklılığa gidilmesinin idareye güven ilkesini zedelediği ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu, bu haliyle dava konusu düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Ayrıca, davalı idarece dava konusu düzenlemenin, öğrencilerin can ve mal güvenliği için belirlendiği ileri sürülmekte ise de, bu hususun, mevzuatta öngörülen farklı mesafe koşuluna gerekçe olamayacağı açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu Yönetmeliğin "Kurum binaları" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "Öğrencilere barınma hizmeti veren kurumların binaları ile akaryakıt istasyonları yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerinin üretildiği veya depolandığı yerler arasında kuş uçuşu en az yüz metre mesafe bulunması zorunludur." ibaresinin İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …- TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen …-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 23/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.