T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/9712
Karar No : 2023/7516
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : Kendi adlarına asaleten, … adına
velayeten … ve …
VEKİLLERİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. …
DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER : 1- … (müteveffa)
2- …
İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar vekili tarafından, müvekkili …'nin doğumdan önce ve doğum sırasında gereken müdahalelerin zamanında yapılmaması nedeniyle %97 oranında engelli hale geldiği ileri sürülerek toplam 4.000,00 TL maddi, 250.000,00 TL manevi tazminatın doğum tarihi olan 01/12/2006 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; olayda hizmet kusuru bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla bilirkişiliğine başvurulan Adli Tıp Kurumu 2. İhtisas Kurulu ve Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından düzenlenen raporlar doğrultusunda, olayda idarenin hizmet kusurunun bulunmadığı ve kusursuz sorumluluk şartlarının da gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; zararın nedeni olarak gösterilen doğum olayının 01/12/2006 tarihinde gerçekleştiği, davacılar tarafından bu tarihten itibaren her durumda beş yıl içinde dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra ilk olarak 06/04/2016 tarihinde açılan davanın, her durum için öngörülmüş beş yıllık dava açma süresi içinde açılmamış olması nedeniyle süre aşımı yönünden reddi gerekirken uyuşmazlığın esasına yönelik olarak verilen davanın reddine ilişkin kararda sonuç olarak hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar vekili tarafından, müvekkili … için en son 30/07/2015 tarihli rapor ile %97 engel oranının belirlenmesiyle zararın tamamlandığı, beş yıllık sürenin başlangıç tarihi olarak bu rapor tarihinin esas alınması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, idari eylem tarihinden itibaren beş yıllık süre geçtikten sonra davanın açıldığı belirtilerek davacıların temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacılardan …'nin, 02/12/2006 tarihinde Soma Devlet Hastanesinde sezaryen ameliyatı ile dünyaya geldiği, ortaya çıkan şikayetler üzerine yürütülen tedavi süreci kapsamında Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 2008 yılından itibaren serebral palsi tanısıyla tedavi gördüğü, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hastanesince düzenlenen 27/04/2011 tarihli uzman hekim raporunda da davacının büyüme geriliği nedeniyle takip edilen hasta olduğunun belirtildiği, Bornova Kaymakamlığı Bornova Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğünce düzenlenen 30/04/2015-29/04/2016 tarihleri arasında geçerli Özel Eğitim ve Değerlendirme Kurulu raporunun eğitsel değerlendirme ve tanı kısmında "serebral palsi, ağır düzeyde zihinsel yetersizlik, süregelen hastalık, bedensel yetersizlik" ibarelerinin yazılı olduğu, İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesince düzenlenen 30/07/2015 tarihli Sağlık Kurulu raporunda "ağır zeka geriliği, serebral palsi, diverjan konkomitan strabismus" tanılarıyla %97 engel oranının belirlendiği, 2 yıl geçerli olan söz konusu raporun düzenlenmesinin ardından 31/03/2016 tarihinde açılan davada merciine tevdi kararı verildiği, davalı idare tarafından herhangi bir cevap verilmemesi üzerine 25/10/2016 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları ödemekle yükümlü olup; idari eylem ve işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesinde -ön karar başvurusu yapıldığı tarihte yürürlükte olan haliyle- "İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir." hükmüne yer verilmiştir.
Maddede yer alan, idari eylem nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle tam yargı davası açılabilmesi için, zarara sebep olan eylemin idariliğinin ve maddi olay ile yol açtığı zararın kesin olarak ortaya çıkması zorunludur.
Bu itibarla; ancak zararın varlığı, niteliği ve esaslı unsurları hakkında bir dava açmaya, o davayı ciddi ve objektif bir şekilde desteklemeye, gerekçelerini göstermeye elverişli yeterli hal ve şartların öğrenilmesi halinde zararın öğrenilmiş sayılacağının kabulü gerekmektedir.
İdari eylem, idarenin işlevi sırasında bir hareketi, bir davranışı, bir tutumu veya hareketsizliği; idari karar ve işlemle ilgisi olmayan, başka bir deyişle öncesinde, temelinde bir idari karar veya işlem olmayan salt maddi tasarrufları ifade etmektedir. Dolayısıyla zarara sebep olan eylemin ve maddi olayın idariliği ve yol açtığı zarar bazen eylemin yapılmasıyla veya olayın gerçekleşmesiyle birlikte ortaya çıkarken, bazen de çok sonra, değişik araştırma, inceleme ve kesin sağlık raporları sonucu da ortaya çıkabilmektedir.
İdari eylemlerin neden olduğu bedensel zararların, tedavi sürecinin tamamlanıp kesin sağlık raporunun alındığı tarihte öğrenilmiş sayılması, Kanun'da öngörülen sürenin kesin raporun ilgiliye verildiği tarihte işlemeye başlatılması gerektiği Danıştay'ın yerleşik içtihatlarındandır. Esasen, idari eylemin tamamlandığı ve zararın tam olarak ortaya çıktığı tarih dikkate alınmadan 2577 sayılı Kanunun 13. maddesinde öngörülen bir ve beş yıllık sürenin hesaplanması, bazı hallerde dava açma hakkının kullanılamaması sonucunu doğuracaktır. Zararın ortaya çıkmasıyla kullanılması mümkün olan dava açma hakkını ortadan kaldırır biçimde süre hesabı yapılmasının ise hak arama özgürlüğüyle bağdaşmayacağı açıktır.
Bu durumda; davacıların davayı açarken dayanak aldıkları 30/07/2015 tarihli raporda, davacılardan …'nin engel oranının %97 olarak belirlendiği ve raporun iki yıl süreyle geçerli olduğu, sürekli nitelikte olmadığı göz önünde bulundurulduğunda, tedavi sürecinin devam ettiği dikkate alınarak dava konusu olayın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, davanın beş yıllık sürenin geçirilmesinden sonra açıldığı gerekçesiyle davacıların istinaf başvurularının reddedilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz istemlerinin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının gerekçeli olarak reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/11/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.