Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2020/10173 E. , 2021/6094 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/10173
Karar No : 2021/6094
TEMYİZ EDENLER : 1-(DAVACI) : … San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
2-(DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
2- … San. ve Tic. A.Ş.
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … tarihli, E:…, K:… sayılı kararın, davalı idare tarafından iptale ilişkin kısmının, davacı tarafından redde ilişkin kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : İstanbul ili, Avcılar ilçesi, … mahallesi, …pafta, … parsel sayılı taşınmazın müşterek maliki olan davacı şirket tarafından 15.12.2006 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Avcılar İlçesi TEM ve D-100 Karayolları Arası Nazım İmar Planı ve Plan Uygulama Hükümlerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesi'nin 08.06.2016 tarih ve E:2015/6011, K:2016/3895 sayılı bozma kararına uyularak, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının, üst ölçekli planlara uygun olduğu, parselin bir kısmı için tanımlanan ticaret+hizmet alanı fonksiyonunun içeriğinin belirsiz olması nedeniyle şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olmadığı, sosyal donatı alanının yetersiz olmasından dolayı taşınmaza verilen çocuk bahçesi fonksiyonun davacı parseli yönünden planlama tekniklerine, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu nazım imar planının uyuşmazlık konusu parselin bir kısmı için tanımlanan ticaret+hizmet alanı yönünden iptaline, aynı parselin diğer kısmı için tanımlanan çocuk bahçesi alanı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında önceki imar planlarına uygun bir şekilde inşa edilmiş sanayi tesislerinin mağduriyetlerinin önüne geçilmesinin mümkün olup olmadığının öncelikli olarak değerlendirilmesi gerektiği, bilirkişilerce bu yönde inceleme yapılmadığı, planlama alanındaki boş alanlar ile kamu mülkiyetinde bulunan alanların planda öngörülen donatı alanlarını karşılamaya yetecek boyutta olduğu, dosyada planlama alanındaki boş parseller ile kamu mülkiyetindeki parsellerin konumları belirlendikten sonra şirkete ait tesise isabet eden çocuk bahçesi alanının bu boş alanlarda veya kamu mülkiyetindeki alanlarda inşa edilmesinin mümkün olup olmadığının ve dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun 1/1000 ölçekli uygulama imar planı düzenlenmesi halinde uyuşmazlık konusu taşınmazın bütünlüğünün korunup korunamayacağının tespit edilmesi, bu yönde yeni bir bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği, eksik inceleme ile verilen kararın redde ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Planlama çalışmaları sırasında ticaret alanlarının yerleşik olması ve parsellerin küçük olması nedeniyle bölgede emsale göre uygulama yapılamayacağından yoğunluk hesaplamaları neticesinde ticaret alanlarındaki kat yüksekliklerinin belirlendiği ve hesaplanan nüfusun ihtiyaçlarını karşılayacak donatı alanlarının ayrılarak imar planına aktarıldığı, dava konusu imar planında daha önceki kazanılmış hakların korunmaya çalışıldığı, önceki planlar ile yapı ruhsatı verilmiş olan sanayi kuruluşlarının hemen taşınmalarının hedeflenmediği, ekonomik ömürleri tamamlandığında ve uygun koşullar oluştuğunda taşınmalarının planlandığı, böylelikle dava konusu nazım imar planı ile getirilen ''ticaret+hizmet alanı'' fonksiyonuna belli bir süreçte dönüşümlerin hedeflendiği, yoğunluk artışı getirilmediği, donatı alanlarının bir önceki plana göre arttırıldığı, üst ölçekli 1/100.000 çevre düzeni planı doğrultusunda plan kararlarının üretildiği, dava konusu imar planının şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olduğu, mahkeme kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
SAVUNMALARIN ÖZETİ : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının redde ilişkin kısmının onanması, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY :
Davacı şirketin müşterek maliki olduğu İstanbul ili, Avcılar ilçesi, … mahallesi, … parsel sayılı taşınmaz 15.12.2006 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Avcılar İlçesi TEM ve D-100 Karayolları Arası Nazım İmar Planında kısmen ticaret+hizmet, kısmen park alanı (çocuk bahçesi) olarak, söz konusu plan tarihinde yürürlükte olan 14.07.2006 tarihinde onaylanan üst plan niteliğindeki 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında ise ''çalışma alanları'' olarak planlanmıştır. Davacı şirket tarafından 15.12.2006 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Avcılar İlçesi TEM ve D-100 Karayolları Arası Nazım İmar Planı ve Plan Uygulama Hükümlerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
3194 sayılı Kanun'un 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ''Ticaret+Hizmet'' fonksiyonuna ilişkin plan hükümlerinde; ''10. T+H ve T+H1 simgesi ile gösterilen alanlar mevcut sanayi tesislerinin desantralize ve dönüşümü ile ticaret+hizmet birimlerinin yer alacağı alanlardır. Ticaret+hizmet alanlarında iş merkezleri, ofis, büro, çarşı, çok katlı mağazalar, alışveriş merkezleri, otel vb. Konaklama tesisleri, sinema, tiyatro, müze, kütüphane, sergi salonları gibi sosyal ve kültürel tesisler, yönetim binaları, banka, finans kurumları ve ileri teknoloji kullanılan ve çevre kirliliği olmayan üretim-satış yerleri yer alabilecektir. Ticaret+hizmet alanlarında emsal değeri 1.20, T+H1 alanlarında ise E:0.80'dir. Emsal hesabı net parsel üzerinden yapılacaktır.'' düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Davacının; 1/5000 ölçekli nazım imar planının uyuşmazlık konusu taşınmazdaki çocuk bahçesi alanı kullanım kararı yönünden davanın reddine ilişkin kısmı bakımından temyiz istemi incelendiğinde;
İdare Mahkemesi kararının dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının uyuşmazlık konusu taşınmazdaki çocuk bahçesi alanı kullanım kararı yönünden davanın reddine ilişkin kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usülü Kanunu'nun 49. maddesinin 1. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Davalı idarenin; kararın, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının uyuşmazlık konusu taşınmaza verilen ticaret-hizmet alanı yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı bakımından temyiz istemine gelince;
3194 sayılı Kanun'da yer alan tanıma göre nazım imar planları, bir kentin gelecekteki nüfus ve işgücü tahmin ve dağılımlarına bağlı olarak alacağı formu ve ticaret, sanayi, konut gibi bölgelerle iskan bakımından yoğun veya seyrek bölgeleri ve iskana elverişli, iskana elverişli olmayan veya iskana izin verilmeyen bölgeleri, sosyal donatı alanları, kamusal ve yeşil alanları da içerecek şekilde kentin gelişme yönlerini, ana ulaşım sistemine ait bilgileri ana hatları ile göstermek suretiyle arazi parçalarının kullanma şekillerini belirleyen planlardır. Bu planlarda yerleşmenin gelişme yönü, büyüklüğü ve arazi kullanımlarının fonksiyonel dağılımı ve genel yoğunlukları belirlenmekte ve alt ölçekteki uygulama imar planları da ancak nazım imar planları esaslarına göre çizilebilmektedir.
UYAP üzerinden yapılan incelemede, dava konusu 15.12.2006 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Avcılar İlçesi TEM ve D-100 Karayolları Arası Nazım İmar Planının yürürlükten kalktığı, daha sonra onaylanan 16.12.2010 tarihli nazım imar planında davacıya ait taşınmazın aynı şekilde ticaret+hizmet alanı ve park alanı olarak ayrıldığı, davacı tarafından anılan nazım imar planının iptali istemiyle açılan davada … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile; ''Olayda, dava konusu NİP’te parselin bir kısmı T+H rumuzlu “Ticaret+Hizmet” alanında kalmakta olup, plan hükümlerinde Ticaret+Hizmet Alanı fonksiyonuna ait olarak ticaret, hizmetler, küçük sanatlar, endüstri, depolama, yeşil alanlar yapı yasağı alanları gibi alanların belirlenmesinde, bu tür kullanım alanlarının 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında belirlenmesinde herhangi aykırılık bulunmamakta olup, yürürlükte bulunan nazım imar planlarına uygun olarak hazırlanan uygulama imar planlarında hangi alanların ve hangi fonksiyonların ne kadar ve nerede gösterileceği hususları düzenlenmektedir. Daha açık bir anlatımla, örneğin parsele verilen ticaret ya da eğitim kullanım şekli uygulama imar planları ile ana merkez ya da küçük merkez ticaret merkezleri veya ilk okul, orta okul, yüksek okul gibi kullanımların ayrıntılı olarak gösterilmesi nazım imar planları ile değil uygulama imar planları ile mümkündür.
Bu durumda, Mahkememizce gerçekleştirilen keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun parselin bir kısmı için tanımlanan Ticaret+Hizmet Alanı fonksiyonunun içeriğinin belirsiz olmasıyla planlama ilke ve tekniklerine ve kamu yararına uygun olmadığı yönündeki beyanları Mahkememizce yerinde görülmeyerek, parsele verilen bu fonksiyonların planlama ilke ve tekniklerine ve kamu yararına uygun olduğu hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerle bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde 16.12.2010 tasdik tarihli, 1/5000 ölçekli Avcılar İlçesi TEM ve D100 Arası mer'i Nazım İmar Planı'nın 1/100 000 ölçekli Çevre Düzeni Planına uygun olduğu, donatı alanlarının ada ortasında diğer donatı alanlarıyla ilişkili olarak önerildiği için dağılımının dengeli olduğu, planlama alanında yeşil alan miktarının standartlara göre sağlanamadığı dolayısıyla dava konusu parsele denk gelen "Park Alanı" fonksiyonun planlama alanı donatı ihtiyacının karşılanması kapsamında gerekli olduğu, planlama esasları, şehircilik ilkeleri ve ilkelerine uygun olduğu anlaşıldığından hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.'' gerekçeleriyle davanın reddine karar verildiği, bu kararın Danıştay Altıncı Dairesi'nin 26.04.2021 tarih ve E:2020/10456, K:2021/6093 sayılı kararı ile onandığı anlaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurulduğunda, bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ''Ticaret+Hizmet'' fonksiyonuna ilişkin plan hükümlerinde ticaret ve hizmet alanlarında yer alan taşınmazlara getirilebilecek kullanım türlerinin ve emsal değerinin belirlendiği, dolayısıyla ''Ticaret+Hizmet'' alanı fonksiyonunun içeriğinin belirsiz olmadığı, arazilerin kullanım şekillerinin, türlerinin ve genel yoğunluklarının nazım imar planı ile belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile getirilen kullanım kararlarının bu imar planının onaylandığı tarihte yürürlükte olan üst plan niteliğindeki 22.08.2006 tarihli 1/100.000 ölçekli İstanbul İl Çevre Düzeni Planına uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, İdare Mahkemesi kararının dava konusu nazım imar planının uyuşmazlık konusu taşınmaza verilen ticaret-hizmet alanı yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine, temyize konu … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının uyuşmazlık konusu taşınmazdaki çocuk bahçesi alanı kullanım kararı yönünden davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
2.2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, kararın nazım imar planında uyuşmazlık konusu taşınmaza verilen ticaret-hizmet alanı yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 26/04/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.