T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/11204
Karar No : 2023/4837
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR):
1- …
2- …
KARŞI TARAF (DAVALILAR):
1- … Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
2- … Bakanlığı/ANKARA
VEKİLİ: Hukuk Müşaviri …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çanakkale İli, Eceabat İlçesi, … Köyü, … ada, … parsel sayılı taşınmazları da kapsayan alanda yapılan Gelibolu Tarihi Alanı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararıyla uygun bulunup, Kültür ve Turizm Bakanlığının … tarih ve … sayılı oluru ile onaylanan Kilitbahir Köy Yerleşim Alanı 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı 15/05/2019-13/06/2019 tarihleri arasında ilan edildiği, davacı tarafından askı süresi içerisinde yapılan itirazın, son ilan süresini izleyen altmış gün içerisinde yanıtlanmayarak zımnen reddedilmiş sayıldığı 12/08/2019 tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde ve en geç 11/10/2019 tarihinde dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra itirazın reddine dair kararın tebliği üzerine 24/10/2019 tarihinde açılan iş bu davanın süre aşımı nedeniyle esasını inceleme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Köy içinde ve meskun alanda bulunan uyuşmazlık konusu taşınmazın çevresinde konut alanlarının yer aldığı, bölgenin konut alanına ihtiyaç duyduğu, taşınmazda mezar ve kalıntısı bulunmadığı, arazinin eğimi nedeniyle mezarlık alanı olarak kullanılmasının uygun olmadığı, mülkiyet hakkının ihlal edildiği ileri sürülmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ: Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlık konusu taşınmazın dava konusu planlarda "eski mezarlık alanı" olarak belirlendiği, bu planların 15/05/2019-13/06/2019 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edildiği, planlara davacı tarafından 13/06/2019 tarihli dilekçeyle itiraz edilmesi üzerine Kültür ve Turizm Bakanlığının … tarih ve … sayılı oluru ile söz konusu itirazın reddine ilişkin kararın, 16/09/2019 tarihinde Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Alan Planlama ve Proje Grup Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile davacıya tebliğ edilmesi üzerine 24/10/2019 tarihinde bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava Açma Süresi” başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış (60) gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kurala bağlanmış, yine aynı Kanunun “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11.maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış (60) gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı kurala bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 5.maddesinde nazım imar planı, "varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan" olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanununun 8.maddesinin 1.fıkrasının (b) bendinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, planların, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edileceği, bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebileceği, belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazların ve planların belediye meclisince on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanacağı, onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de yukarıdaki usullere tabi olduğu, kesinleşen imar planlarının bir kopyasının, Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortamdaki Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı üzerinden, ilgili idaresi tarafından, arşivlenmek üzere Bakanlığa gönderileceği hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar mevzuatı ve 2577 sayılı Kanunun 7.maddesi ile üst makamlara başvurmayı düzenleyen 11.maddesi hükümleri karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11.maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinde itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği; imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise, davanın, 2577 sayılı Kanunun 7.maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerektiği, ancak bu süreler içerisinde dava açılmamış olması halinde imar planının uygulanmaya konulması ile birlikte uygulama işlemi üzerine işlem ile birlikte imar planına veya doğrudan işlemin dayanağı olan imar planına karşı yeniden dava açma hakkının bulunduğu ve bu aşamada dava açma süresinin uygulama işleminin süresine tabi olduğunda tartışma bulunmamaktadır
Yukarıya alıntılanan mevzuat hükümlerine göre nazım ve uygulama imar planlarının yetkili makamca onaylanıp bir ay süreyle ilan edildikten sonra kesinleşeceği açık olup bu süre içinde yapılan itirazların tamamı ya da bir kısmının kabul edilmesi halinde nazım ve uygulama imar planlarının yeniden onaylanıp ilan edilerek kesinleştirilmesi gerektiğinden son ilan süresinin bitiminden itibaren dava açma süresi içerisinde planların iptali istemiyle dava açılabileceğinin kabulü gerekmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden, dava konusu plana askı süresi içerisinde yapılan itirazlar neticesinde Gelibolu Tarihi Alanı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararıyla birtakım itirazların kabul edildiği ve bunun sonucunda 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının Kültür ve Turizm Bakanlığının … tarih ve … sayılı oluru ile yeniden onaylandığı ve 27/08/2019-25/09/2019 tarihleri arasında askıda ilan edildiği ve bu plana da yapılan itirazların reddedilerek Kültür ve Turizm Bakanlığınca 01/10/2019 tarihinde onaylandığı anlaşılmıştır.
Bu hale göre, dava konusu nazım ve uygulama imar planlarının en son 27/08/2019-25/09/2019 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edildiği,anılan planların iptali istemiyle bakılan davanın bu tarihten itibaren 60 gün içinde 24/10/2019 tarihinde açıldığı göz önüne alındığında davanın süresinde açıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/05/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.