T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/11210
Karar No : 2023/4071
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- …Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kocaeli İli, Körfez İlçesi, … Mahallesi, … mevkii, … ve … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yapılmasına ilişkin Körfez Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile bu uygulama imar planının tadilen uygun görülmesine ilişkin Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu imar planının planların kademeliği birlikteliği ilkesine ve şehircilik ilkelerine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; Körfez Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile yapılan ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile tadilen uygun görülen dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında davacının maliki olduğu … sayılı parselin kısmen ilkokul alanında, kısmen 15 metrelik yolda kaldığı, yine davacının maliki olduğu ... sayılı parselin ise kısmen konut alanı, kısmen ilkokul alanı, kısmen de 7 metrelik yolda kaldığı, Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında … sayılı parselin büyük bir kısmının gelişme konut alanı, kısmen de 15 metrelik yolda kaldığı, … sayılı parselin gelişme konut alanında kaldığı, bakılmakta olan davanın ise sadece uygulama imar planının iptali istemiyle açıldığı, Mahkemesince uyuşmazlığın çözümü için mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine dava dosyasına sunulan bilirkişi raporundaki tespitler de dikkate alınarak "...dava konusu parseller açısından planların kademeliği birlikteliği ilkesine ve şehircilik ilkelerine uygun olmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmekte ise de, davalı Körfez Belediye Başkanlığının 08/01/2019 tarihinde kayıtlara giren dilekçesi ve eki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ...sayılı kararı ile Körfez Belediyesi sınırları dahilinde KÖ1, KÖ2, KÖ3, KÖ4, KÖ5 ve KÖ6 Planlama Bölgeleri 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı'nda Gelişme Konut Alanı kullanıma sahip bölgelerde hazırlanan 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında değişiklik yapıldığı, söz konusu değişiklik ile dava konusu taşınmazların 1/5000 ölçekli nazım imar planındaki gösterimi ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki gösterimler arasındaki uyumsuzluğun giderildiği, dava konusu uygulama imar planı ile davacının maliki olduğu parsellere verilen konut, ilkokul ve 15 metrelik yol fonksiyonunun üst ölçekli plan kararları ile uyumlu olduğu, 7 metrelik yolun ise yaya yolu olması nedeniyle sadece 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin yerinde olduğu, yaya yolunun eğitim alanı ile konut alanı arasında geçişi sağladığı ve yol kurgusu bakımından yerinde olduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde, davacıya ait taşınmazlara verilen fonksiyonlarda şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu uygulama imar planının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARININ ÖZETİ: Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'INDÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Kocaeli İli, Körfez İlçesi, …Mahallesi, … mevkii, … ve …parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yapılmasına ilişkin Körfez Belediye Meclisinin … tarih ve …sayılı kararı ile bu uygulama imar planının tadilen uygun görülmesine ilişkin Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihindeki yürülükteki şekliyle nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmıştır. Anılan Yasanın 8. maddesinde ise alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar planları, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak, belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla, kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan, ulaşım, hizmet ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantılar göz önüne alınarak hazırlanır.
Toplum yaşamını yakından etkileyen fiziksel çevrenin sağlıklı bir yapıya kavuşturulması ve toprağın koruma-kullanma dengesinin en rasyonel biçimde belirlenmesi için hazırlanan imar planlarının yargısal denetiminde, planlanan yöredeki taşınmazların imar planında tahsis edildikleri amaçlar yönünden; mevzuata, üst ölçekli planlara şehircilik ilkeleri ile planlama esaslarına uygun olup olmadığının detaylı bir şekilde incelenmesi gerekmektedir.
Yukarıda detaylarına yer verilen düzenlemeler doğrultusunda, nazım imar planlarının, arazilerin genel kullanılış biçimleri ile gelişme yön ve büyüklüklerinin belirlendiği genel nitelikli planlar olduğu, uygulama imar planlarının ise; üst ölçekli nazım imar planında getirilen fonksiyon kararına uygun olmanın yanı sıra, ölçeği gereği bu plandan farklı olarak, yapı adalarını ve yoğunluklarını, düzenini, yolları, parselasyona esas etapları ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren uygulamaya yönelik planlar olduğu açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, Körfez Belediye Meclisi'nin … tarih ve …sayılı kararı ile yapılan ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve …sayılı kararı ile tadilen uygun görülen dava konusu 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında davacının maliki olduğu … parsel sayılı taşınmazın; kısmen ilkokul alanında, kısmen 15 metrelik yolda kaldığı, yine davacının maliki olduğu … parselin ise; kısmen konut alanı, kısmen ilkokul alanı, kısmen de 7 metrelik yolda kaldığı, dayanağı Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında … parsel sayılı taşınmazın büyük bir kısmının Gelişme Konut Alanı, kısmen de 15 metrelik yolda kaldığı, … parsel sayılı taşınmazın Gelişme Konut Alanında kaldığı, anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, her ne kadar temyize konu bölge idare mahkemesi kararında; yukarıda belirtilen gerekçe ile dava konusu uygulama imar planı gösterimi ile dayanağı nazım imar planı gösterimi arasındaki uyumsuzluğun dava açıldıktan sonraki süreçte tesis edilen Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı kararıyla giderildiği belirtilerek istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddi yolunda karar verilmiş ise de; Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının tesis edilme gerekçesi olan … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:…, K:… kararı ile yargılama süreci incelendiğinde; "Körfez Belediyesi, Hereke-Şirinyalı-Kirazlıyalı Planlama Bölgeleri ile 17 Ağustos Mahallesi'ni kapsayan alana ilişkin olarak hazırlanan 1/25000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarına ilişkin … tarih ve … sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile anılan imar planlarına yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle dava dışı başka bir şahıs tarafından açılan davada, dava konusu işlemin iptaline ilişkin … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan mahkeme kararının kaldırılması ve davanın … parsel sayılı taşınmaz yönünden incelenmeksizin reddi, diğer taşınmazlara ilişkin kısmı yönünden ise süre aşımı nedeniyle reddi yolunda …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarihli, E:…, K:… sayılı kararının Dairemizin 21.03.2023 tarihli, E:2020/536, E:2023/2887 sayılı kararıyla onandığı" görülmüş, dolayısıyla, Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının tesis edilme gerekçesinin yukarıda anılan … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarihli, E:…, K:… kararıyla ortadan kaldırıldığı, bir başka ifadeyle dava konusu uygulama imar planının dayanağı olan 2017 tarihli nazım imar planlarının halen yürürlükte olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, dava açıldığı tarih itibariyle ve halen yürürlükte olduğu anlaşılan dayanağı 2017 tarihli nazım imar planı kararlarına aykırı olarak uyuşmazlığa konu taşınmazlarda ilkokul alanı kullanımı da getiren dava konusu uygulama imar planının, planların kademeli birlikteliği ilkesine uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmesi gerekirken, aksi yönde verilen temyize konu bölge idare mahkemesi kararında hukuki isabet bulunamamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/04/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.