T.C.
D A N I Ş T A Y
ÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2020/1343
Karar No : 2023/5212
TEMYİZ EDEN (DAVALI) :... Vergi Dairesi Müdürlüğü/...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurularına ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına, asıl borçlu Sınırlı Sorumlu ... ve ... Köyleri Su Ürünleri Kooperatifi'nden alınamayan 2006 ila 2014 yıllarının muhtelif dönemlerine ait amme alacağının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ..., ... ile ... takip numaralı ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu ... takip numaralı ödeme emri içeriği kamu alacağının vadesinin 31/12/2012 ila 31/12/2015 tarihine, ... takip numaralı ödeme emrine konu borçlarının vadesinin 31/12/2012 tarihine, ... takip numaralı ödeme emrinin 6, 10, 77, 79, 84, 86, 88 ila 91, 93 ve 95. sıra numaralarında yer alan borçların vadesinin 31/12/2014 tarihine rastladığı, ihbarnamelerin ise 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 21. maddesine göre muhtar azasına imzalatılmak ve haber kağıdı kapıya yapıştırılmak suretiyle usulsüz şekilde sırasıyla 25/07/2011, 02/11/2012 ve 28/02/2014 tarihlerinde tebliğ edildiği dikkate alındığında kamu alacağının zamanaşımına uğradığı, ... takip numaralı ödeme emrinin 12 ila 21, 28, 30, 32, 34, 36 ila 41, 54 ila 56, 60 ila 66, 85, 87 ve 96 ila 103 sıra numaralarında yer alan amme alacaklarının tahsili için asıl borçlu kooperatif adına tanzim olunan ödeme emirlerinin Mahkemelerince verilen ara kararlarına rağmen dosyaya sunulmadığı, ... takip numaralı ödeme emrinin 23, 29, 31, 45, 47 ila 49, 51 ila 53, 57. sıra numaralarında yer alan amme alacaklarının gerek dönemlerinin gerekse vadelerinin davacının kanuni temsilciliğinin sona erdiği tarihten sonrasına rastladığından davacının ... takip numaralı ödeme emrinin anılan kısmından sorumlu tutulmayacağı, ... takip numaralı ödeme emrinin 1 ilâ 5, 7 ila 9, 11, 22, 24 ilâ 27, 33, 35, 42 ila 44, 46, 50, 58, 59, 67 ilâ 76, 78, 80 ilâ 83, 92 ve 94. sıra numaralarında yer alan amme alacaklarının tahsili için asıl kamu borçlusu kooperatifi adına 2011, 2012 ve 2013 yılları için kesilen özel usulsüzlük cezalarına ait ihbarnamelerin bir kısmının 04/09/2014 tarihinde kooperatif ortağına, diğer bir kısmının ise 09/10/2014 tarihinde kooperatif çalışanına tebliğ edildiği, sonrasında kooperatif adına ... tarih ve ... sayılı ödeme emrini karşı açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararının Danıştay Üçüncü Dairesinin 16/01/2017 tarih ve E:2016/14996, K:2017/9 sayılı kararı ile onandığı, asıl kamu borçlusu kooperatif hakkında yapılan malvarlığı araştırması da sonuçsuz kaldığından davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ... takip numaralı ödeme emrinin değinilen kısımlarında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle ... ve ... takip numaralı ödeme emirleri ile ... takip numaralı ödeme emrinin, 1 ilâ 5, 7 ila 9, 11, 22, 24 ilâ 27, 33, 35, 42 ila 44, 46, 50, 58, 59, 67 ilâ 76, 78, 80 ilâ 83, 92 ve 94. sıra numaralarında yer alan amme alacakları haricindeki kısımları iptal edilmiş, ... takip numaralı ödeme emrinin değinilen kısımları yönünden ise dava reddedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:
Vergi Mahkemesi kararının; dava konusu ... ve ... takip numaralı ödeme emirleri ile ... takip numaralı ödeme emrinin 1 ilâ 5, 7 ila 9, 11, 22, 24 ilâ 27, 33, 35, 42 ila 44, 46, 50, 58, 59, 67 ilâ 76, 78, 80 ilâ 83, 92 ve 94. sıra numaralarında yer alan amme alacakları haricindeki kısımlarının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına davalı idarece yöneltilen istinaf başvurusu, değinilen hüküm fıkrasının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle reddedilmiştir.
Dava konusu ... takip numaralı ödeme emrinin 1 ilâ 5, 7 ila 9, 11, 22, 24 ilâ 27, 33, 35, 42 ila 44, 46, 50, 58, 59, 67 ilâ 76, 78, 80 ilâ 83, 92 ve 94. sıra numaralarında yer alan amme alacakları için asıl borçlu olan kooperatif adına düzenlenen ödeme emrinin kooperatife 21/09/2015 tarihinde tebliğ edildiği, kooperatifin söz konusu amme alacakları dahil olmak üzere borçlarını 7020 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda ve bir Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında yapılandırdığı ancak taksitlerin süresi içinde ödenmemesi nedeniyle yapılandırmanın 26/09/2017 tarihlerinde iptal edildiği, yapılandırma sonucu kooperatife ait kamu alacaklarına ilişkin yeni bir hukuki durum ortaya çıkmış olduğundan, yapılandırılan borcun süresi içinde ödenmemesi ve yapılandırmanın ihlal edilmesi halinde, vadesi değişen borç için öncelikle kooperatif adına yeniden ödeme emri düzenlenip tebliğ edilerek davacının takibi yoluna gidilmesi gerekirken doğrudan kanuni temsilcinin takibinde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle Vergi Mahkemesi kararının, davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasına davacı tarafından yöneltilen istinaf başvurusu kabul edilerek sözü edilen hüküm fıkrası kaldırıldıktan sonra ödeme emrinin sözü edilen kısmı da iptal edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Asıl borçlu kooperatften tahsil edilemeyen amme alacağının tahsili için kanuni temsilci sıfatıyla davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilnmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
NCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının 10/06/2006 ile 26/05/2013 tarihleri arasında kanuni temsilcisi olduğu asıl borçlu Sınırlı ... Riva ve ... Köyleri Su Ürünleri Kooperatifi tarafından 29/06/2017 tarihinde vergi borçlarının 7020 sayılı Yasa kapsamında yapılandırıldığı, taksitlerin süresinde ödenmemesi nedeniyle yapılandırmanın iptal edildiği, sözü edilen kooperatiften alınamayan kamu alacağının tahsili amacıyla adına kanuni temsilci sıfatıyla dava konusu ödeme emirlerinin düzenlendiği anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzel kişilerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği, temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi veya buna bağlı alacakların, kanuni ödevlerini yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyiz istemine konu edilen Vergi Dava Dairesi kararının; dava konusu ... ve ... takip numaralı ödeme emirleri ile ... takip numaralı ödeme emrinin 1 ilâ 5, 7 ila 9, 11, 22, 24 ilâ 27, 33, 35, 42 ila 44, 46, 50, 58, 59, 67 ilâ 76, 78, 80 ilâ 83, 92 ve 94. sıra numaralarında yer alan amme alacakları haricindeki kısımlarına ilişkin hüküm fıkrası aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun bulunmuştur.
Yapılandırma kanunları kapsamındaki yapılandırma sonucunda vergi borçlarıyla ilgili olarak ortaya yeni bir hukuki durum çıkmasına karşın, bu durumun; kooperatif tüzel kişiliği nezdinde yapılandırma öncesinde usulüne uygun biçimde tamamlanmış olan takibin yeniden başlatılmasını başka bir ifadeyle yapılandırmanın ihlalinden sonra asıl borçlu adına yeniden ödeme emri düzenlenerek mal varlığı araştırması yapılmasını gerektirdiğinden söz edilemez.
Ancak gerek yapılandırma ve gerek ihlali sırasında asıl borçlu kooperatifle ilgisi bulunmayan davacının söz konusu borçlar nedeniyle sorumlu tutularak adına düzenlenen ödeme emirleriyle takibe alınmasında hukuka uyarlık bulunmadığından Vergi Dava Dairesince yazılı gerekçeyle dava konusu ... takip numaralı ödeme emrinin 1 ilâ 5, 7 ila 9, 11, 22, 24 ilâ 27, 33, 35, 42 ila 44, 46, 50, 58, 59, 67 ilâ 76, 78, 80 ilâ 83, 92 ve 94. sıra numaralarında yer alan kamu alacağına ilişkin kısmının iptaline yönelik hüküm fıkrasında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen reddine,
2. Temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının; dava konusu ... ve ... takip numaralı ödeme emirleri ile ... takip numaralı ödeme emrinin 1 ilâ 5, 7 ila 9, 11, 22, 24 ilâ 27, 33, 35, 42 ila 44, 46, 50, 58, 59, 67 ilâ 76, 78, 80 ilâ 83, 92 ve 94. sıra numaralarında yer alan amme alacakları haricinde yer alan kamu alacağına ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,
3. Kararın; dava konusu ... takip numaralı ödeme emrinin 1 ilâ 5, 7 ila 9, 11, 22, 24 ilâ 27, 33, 35, 42 ila 44, 46, 50, 58, 59, 67 ilâ 76, 78, 80 ilâ 83, 92 ve 94. sıra numaralarında yer alan kamu alacağına yönelik kısmına ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ilgili Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 05/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X). KARŞI OY :
Davacı adına, asıl borçlu S.S. ... ve ... Köyleri Su Ürünleri Kooperatifi'nden alınamayan 2006 ila 2014 yıllarının muhtelif dönemlerine ait amme alacağının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ..., ... ve .. takip numaralı ödeme emirlerine karşı açılan davada verilen karara taraflarca yöneltilen istinaf başvurularının sonuçlandırıldığı Vergi Dava Dairesi kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzelkişilerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği, kanuni temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakların, kanuni ödevlerini yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı belirtilmiştir.
Kanuni temsilcilerin, şirket borcundan dolayı takip edilebilmesi için öncelikle usulüne uygun olarak asıl borçlu şirket hakkında kesinleşmiş bir vergi borcunun bulunması ve usulüne uygun tüm takip yollarının tüketilmesine karşın, borcun tüzelkişiliğin varlığından tamamen veya kısmen alınamadığının açıkça ortaya konulmasından sonra kanuni temsilci olarak sorumlu tutulacağı dönemler dikkate alınarak takibi yoluna gidilmesi gerekmektedir.
Yeniden yapılandırma yasaları olarak da nitelendirilen kimi özel yasalar kapsamında yükümlülere, vergi borcunun, miktarı ve vadesi değiştirilip yeni bir ödeme planına bağlanarak, ödenmesi konusunda kimi koşullarla kolaylıklar sağlanmaktadır. Yeniden yapılandırılan borcun ödenmemesi halinde, diğer bir deyişle yapılandırmaya ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle hakkın kaybedilmesi ve bunun sonucunda yapılandırmanın iptali durumunda tahsil işlemlerine kalındığı yerden devam edilmesi yasa gereğidir.
Amme alacağının özel yasalara göre ödenmek üzere başvuruda bulunulması ve/veya ödeme planına bağlanması, zamanaşımına olan etkisi dışında, asıl borçluya ait amme borcunun ödenmemesi halinde kanuni temsilcinin sorumluluğunu düzenleyen kurallar gereğince, borcun takibinde gelinen aşamayı değiştirmez.
7020 sayılı Kanun kapsamında borcun ödenmesi amacıyla asıl borçlunun başvuruda bulunmuş olmasının, başvuru tarihinden önce amme alacağının tahsili için ilgili yasalara göre başlatılan/yapılan takip işlemlerini durdurmakla birlikte yapılandırma koşullarına uyulmaması ve kanundan yararlanma hakkının kaybedilmesi önceki takip işlemlerini geçersiz hale getirmeyeceği, takibin yeniden başlatılmasını gerektirmeyeceği gibi anlık kesinleşmiş olan amme alacaklarının yapılandırma nedeniyle bir ödeme varsa mahsup edilmekle birlikte kaldığı yerden hem asıl borçlu şirket hem kanuni temsilci ve ortakları için devam ettirilmesi 6183 sayılı Kanun gereğidir.
Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kısmen kabulü ile dava konusu ... takip numaralı ödeme emrinin 1 ilâ 5, 7 ila 9, 11, 22, 24 ilâ 27, 33, 35, 42 ila 44, 46, 50, 58, 59, 67 ilâ 76, 78, 80 ilâ 83, 92 ve 94. sıra numaralarında yer alan kamu alacağına yönelik olarak davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla ödeme emri düzenlenmesinde sorumluluğunun 213 sayılı Kanun kapsamında incelenerek bir karar verilmek üzere temyize konu edilen kararın değinilen hüküm fıkrasının bozulması gerektiği görüşüyle Daire kararına katılmıyoruz.