T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/1385
Karar No : 2023/2292
DAVACILAR :
1- …,
2- …,
3- …
4- …,
5- …,
6- …
DAVACILAR VEKİLİ: Av. …
DAVALI: … Bakanlığı
VEKİLİ: Hazine Avukatı …
DAVANIN KONUSU: Vergi müfettiş yardımcısı olarak görev yapan davacılar tarafından;
1. 23-26 Haziran 2014 tarihlerinde yapılan vergi müfettişliği yeterlik sınavının yazılı kısmının,
2. 31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin 33. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "yazılı sınavı kazanamayanlar sözlü sınava giremezler." ibaresinin; 33. maddesinin 3. fıkrasının; 35. maddesinin 1. fıkrasında yer alan; "Bakanlık teşkilatında derecelerine uygun memur kadrolarına atanırlar." ibaresinin iptali istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ: Danıştay Onaltıncı Dairesinin 13/05/2015 günlü, E:2015/15983, K:2015/2581 sayılı dava dilekçesinin reddi yolundaki kararı üzerine yenilenen dava dilekçesinde aynı yanlışlığın tekrarlandığı gerekçesiyle Danıştay Onaltıncı Dairesinin 01/10/2015 günlü, E:2015/21110; K:2015/5791 sayılı kararıyla davanın reddine hükmedilmiştir.
Danıştay Onaltıncı Dairesince verilen davanın reddi yolundaki karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01/11/2018 günlü, E:2016/1054; K:2018/4445 sayılı kararıyla bozulmuştur.
Akabinde, Danıştay Beşinci Dairesine devredilen dosya, anılan Dairece verilen 10/06/2020 günlü, E:2020/2684; K:2020/2309 sayılı kararla Dairemize gönderilmiştir.
DAVACININ İDDİALARI: Yönetmelik hükümlerinin üst hukuk normlarına aykırı olduğu, sınavın ölçme ve değerlendirme ilkelerine aykırı şekilde yapıldığı, objektif değerlendirme yapılmadığı ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Sınavın tümünün iptalini istemekte davacıların menfaatinin bulunmadığı; iptali istenen düzenlemelerin, 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 29. maddesine uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Vergi müfettişliği yeterlik sınavının 23-26 Haziran 2014 tarihleri arasında yapılan yazılı bölümünün iptali istemi yönünden davanın ehliyet yönünden reddine; yürürlükten kaldırılan dava konusu Yönetmelik hükümlerine ilişkin olarak ise karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Vergi müfettiş yardımcısı olarak görev yapan davacılar tarafından; 23-26 Haziran 2014 tarihlerinde yapılan vergi müfettişliği yeterlik sınavının yazılı kısmının, 31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin 33. maddesi, 1. fıkrasında yer alan "yazılı sınavı kazanamayanlar sözlü sınava giremezler." ibaresinin; 33. maddesi, 3. fıkrasının "yazılı sınavda başarılı sayılmak için sınav gruplarının her birinden alınan notların 50'den, notlar ortalamasının 65'den aşağı olmaması gerekir." tümcesinin; 35. maddesi, 1. fıkrasında yer alan; "Bakanlık teşkilatında derecelerine uygun memur kadrolarına atanırlar." ibaresinin iptali ve 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 29. maddesinin altıncı fıkrasında yer alan, "yeterlik sınavında başarılı sayılabilmek için giriş sınavında alınan puanın yüzde otuzu ile yeterlik sınavında alınan puanın yüzde yetmişinin toplamının yüz puan üzerinden en az altmışbeş puan olması şarttır. " ve "Yeterlik sınavına girmeye hak kazanamayanlar ile yeterlik sınavında başarılı olamayanlar ise Bakanlıkta derecelerine uygun memur kadrolarına atanırlar." cümlelerinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulması istenilmektedir.
Anayasaya aykırılık iddiası yerinde görülmemiştir.
Dava konusu Yönetmeliğin 35. maddesinin 1. fıkrasının, 18/02/2015 günlü, 29271 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğin 3. maddesi ile değiştirilmiş olması nedeniyle, davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğinin 33. maddesinin 1. ve 3. fıkralarına ilişkin olarak;
Dava konusu Yönetmeliğin "Yeterlik sınavı notlarının değerlendirilmesi" başlıklı 33. maddesinde, "(1) Yeterlik sınavı önce yazılı, sonra da sözlü olarak yapılır. Yazılı sınavı kazanamayanlar sözlü sınava giremezler.
(2) Yazılı ve sözlü sınav ayrı ayrı olmak üzere 100 tam puan üzerinden değerlendirilir.
(3) Yazılı sınavdan başarılı sayılmak için sınav gruplarının her birinden alınan notların 50’den, notlar ortalamasının da 65’den aşağı olmaması gerekir.
(4) Sözlü sınavda Sınav Kurulu başkan ve üyelerinin her biri tarafından ayrı ayrı verilen puanların aritmetik ortalaması sözlü sınav notunu oluşturur.
(5) Yazılı ve sözlü sınav notlarının aritmetik ortalaması yeterlik sınav notunu teşkil eder.
(6) Yeterlik sınavında başarılı sayılmak için giriş sınavında alınan puanın %30’u ile yeterlik sınav notunun %70’inin toplamının 100 puan üzerinden en az 65 olması şarttır.
(7) Sınav sonuçları Sınav Kurulu tarafından, (A) Grup Başkanlıklarında görevlendirilen Vergi Müfettiş Yardımcılarının yeterlik sınavında en başarılı %5’i de belirtecek şekilde, başarı sırasına göre tutanakla tespit edilir ve liste halinde Başkanlıkça uygun yerlere asılarak duyurulur. Sonuçlar adaylara ayrıca yazılı olarak da bildirilir." hükmü düzenlenmiştir.
Davacılar tarafından; yeterlik sınavının yazılı bölümünde başarılı olamayanların sözlü sınava alınmayacağı yolundaki düzenlemenin, 178 sayılı KHK'nın Ek 29. maddesinin altıncı fıkrasına aykırı olduğu, yeterlik sınavının bir bütün olduğu ve sözlü sınava alınmayan kişilerin yeterlik sınavının tamamlanmadığı ve sınav puanlarının hesaplanmasının mümkün olmadığı ileri sürülmekte ise de; dava konusu sınavda olduğu gibi, yazılı ve sözlü olarak iki aşamalı şekilde yapılan sınavlarda, sınavın ikinci aşaması olan sözlü sınava girebilmenin ön koşulunun, birinci aşama olan yazılı sınavı kazanmak olduğu, aksi halde, yazılı sınavda başarılı olamayan veya sınava katılmayan bir kişinin, sözlü sınavda alacağı tam puan (100 puan) ile başarılı olma ihtimalinin doğacağı, bu durumun da, yazılı sınavın nesnel sonuçlarını ortadan kaldırabileceği, böyle bir sonucun, 178 sayılı KHK ile getirilen düzenlemelerin amacıyla bağdaşmayacağı açıktır.
Bu itibarla, yukarıda metnine yer verilen 178 sayılı sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 29. maddesinin altıncı ve son fıkralarında, yeterlik sınavına ilişkin usul ve esasların yönetmelik ile düzenlenmesi konusunda davalı idareye verilen yetki çerçevesinde getirilen dava konusu düzenlemelerde hukuka ve üst hukuk normuna aykırılık görülmemiştir.
23-26 Haziran 2014 tarihlerinde yapılan vergi müfettişliği yeterlik sınavının yazılı kısmının iptali istemi yönünden;
Yukarıda yer alan tüm anlatımlar ile dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler de birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu 23, 24, 25, 26 Haziran 2014 tarihlerinde yapılan Vergi Müfettişliği Yeterlik Sınavını yapan Sınav Kurulu'nun oluşumunun Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliğin 31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ilk halindeki kurala uygun olması gerektiği halde; söz konusu sınav kurulundaki bazı üyelerin sınavın yapıldığı tarih itibariyle 8 yıl kıdem şartına haiz olmadığı görüldüğünden, hukuka aykırı bir şekilde teşekkül ettirildiği görülen sınav kurulunca 23, 24, 25, 26 Haziran 2014 tarihlerinde yapılan Vergi Müfettişliği Yeterlik Sınavının yazılı bölümünde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, 23-26 Haziran 2014 tarihlerinde yapılan vergi müfettişliği yeterlik sınavının yazılı kısmının iptaline, Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliğinin 33. maddesinin 1. ve 3. fıkralarında yer alan iptali istenen düzenlemeler yönünden davanın reddine, Yönetmeliğin 35.maddesinin 1.fıkrasının iptali istemi hakkında ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY: Davacılar, 23-26 Haziran 2014 tarihlerinde yapılan vergi müfettişliği yeterlik sınavının yazılı aşamasına katılarak başarısız olmuş ve bu sebeple yeterlik sınavının sözlü aşamasına çağrılmamışlardır. Bunun üzerine, sınavın tümünün ve ilgili Yönetmelik hükümlerinin iptali istemiyle bakılmakta olan davayı açmışlardır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Vergi müfettişliği yeterlik sınavının 23-26 Haziran 2014 tarihleri arasında yapılan yazılı bölümü yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin, birinci fıkrasının, (a) bendinde, idari dava türleri arasında sayılan iptal davası; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan dava olarak tanımlanmış; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3/c bendinde; dava dilekçesinin, ehliyet yönünden inceleneceği belirtilmiş, "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1/b bendinde ise; 14. maddenin 3/c bendine aykırılığın mevcut olması durumunda davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
İptal davalarında dava açma koşullarından biri olan menfaat ihlali; kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşmektedir. İptal davasında ehliyet koşulunun varlığı için iptali istenilen işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişki kurulabilmesi zorunludur.
Gerçek veya tüzel kişilerin; idari işlemleri, iptal davası yoluyla yargı önüne getirmeleri durumunda, idari işlem ile menfaat ilgilerinin bulunup bulunmadığı belirlenirken, davacının idari işlem karşısındaki durumunun ortaya konulması gerekmektedir.
Davacıların katılmış olduğu yeterlik sınavı, bir yarışma sınavı olmadığı gibi; sınav sonucunda atama yapılacak vergi müfettişi kadro sayısı da sınırlı değildir. Başka bir ifade ile sınava giren vergi müfettiş yardımcısı sayısı kadar vergi müfettişi kadrosu bulunmakta ve davacının, vergi müfettişi olarak atanabilmesi için başarı sıralamasında belirli sayıda kişi arasına girme zorunluluğu bulunmamaktadır. Bunun sonucu olarak da, sınava katılan diğer kimselerin başarılı olup olmamaları davacıların durumunu etkilememekte, sınava katılan tüm yardımcıların başarılı olma şansı bulunmaktadır.
Diğer yandan, kariyer nitelikte bir meslek olan vergi müfettişliği görevine atanabilmek için; müfettiş yardımcılığı süresinde performans değerlendirmesinin olumlu olması ve yeterlik sınavında başarılı olunması koşullarının sağlanmasının yeterli olduğu, bu koşullar sağlandığı takdirde, idarenin vergi müfettişliğine atama konusunda bağlı yetki içinde olduğu, diğer bir ifade ile takdir yetkisi bulunmadığı açıktır.
Bu durumda; sınav sonucunda başarısız sayılmaya ilişkin bireysel işlemlerin iptalini istemekte kişisel, meşru ve güncel bir menfaati bulunan ve idare mahkemeleri nezdinde başarısız sayılma işlemlerinin iptalini talep etmiş olan davacıların; bir yarışma sınavı olmayan yeterlik sınavının tamamının iptalini istemekte güncel bir menfaatinin bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Ayrıca, davacıların başarısız sayılmalarına ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda, dava konusu işlemin hukuka aykırı bulunarak iptal edilmesi ve bunun sonucunda davacıların vergi müfettişi olarak atanması halinde; davacıların, emsali müfettiş yardımcılarının müfettiş kadrosuna atandığı tarih ile kendilerinin müfettiş olarak atandığı tarih arasında oluşacak parasal kayıpları ile kariyer mesleğin niteliği gereği sahip olunan kıdem ve diğer özlük haklara ilişkin kayıplarının, davalı idarece, T.C. Anayasası'nın 125. maddesi gereğince tazmin edilmesi bir zorunluluktur. Nitekim idari yargı yerlerinin kararları da bu yöndedir.
Dava konusu Yönetmelik hükümleri yönünden;
31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin, 07/04/2021 günlü, 31447 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin 75. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı dikkate alındığında, dava konusu düzenlemeler yönünden davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır.
Yargılama giderleri yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararlarda bulunacak hususlar" başlıklı 24. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde; kararlarda, yargılama giderleri ve hangi tarafa yükletildiğinin belirtileceği hüküm altına alınmış; aynı Kanun'un 31. maddesinin yargılama giderleri konusunda yollamada bulunduğu 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun yerine yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 323. maddesinde; vekâlet ücretine yargılama giderleri arasında yer verilmiş ve 326. maddesinde; Kanun'da yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği, davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkemenin, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştıracağı belirtildikten sonra, 331. maddesinde; "Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder." düzenlemesine yer verilmiş; böylece, kural olarak, yargılama giderlerinin davada haksız çıkan tarafa yükletilmesi esası benimsenmiştir.
Davaya konu düzenleyici işlemler hakkında, davanın konusuz kaldığına karar verilmiş ise de; bu husus, düzenleyici işlemde, dava tarihinden sonra değişiklik yapan idarenin doğrudan haksız çıkan taraf olduğu ve yargılama giderlerinden sorumlu olacağı sonucunu doğurmayacaktır. Zira, Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin 33. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "yazılı sınavı kazanamayanlar sözlü sınava giremezler." ibaresine ve 33. maddesinin 3. fıkrasına yönelik olarak açılan başka bir davada Danıştay İkinci Dairesince verilen 27/03/2017 günlü, E:2016/7170, K:2017/2360 sayılı "davanın reddi" yolundaki karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01/11/2018 günlü, E:2017/2886, K:2018/4480 sayılı kararıyla onanmış; 35. maddesinin 1. fıkrasında yer alan; "Bakanlık teşkilatında derecelerine uygun memur kadrolarına atanırlar." ibaresine yönelik olarak ise Danıştay İkinci Dairesince verilen 05/03/2020 günlü, E:2019/959, K:2020/1358 sayılı kararla "davanın reddine" hükmedilmiş, anılan karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Sonuç olarak, başka bir davada verilen ve kesinleşen yargı kararıyla hukuka uygun olduğu kabul edilen Yönetmelik hükümleri yönünden davalı idarenin, davada haksız çıkan taraf olarak kabul edilemeyeceği ve bu sebeple yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin 33. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "yazılı sınavı kazanamayanlar sözlü sınava giremezler." ibaresinin; 33. maddesinin 3. fıkrasının; 35. maddesinin 1. fıkrasında yer alan; "Bakanlık teşkilatında derecelerine uygun memur kadrolarına atanırlar." ibaresinin iptali istemine yönelik olarak KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA;
2. 23-26 Haziran 2014 tarihlerinde yapılan vergi müfettişliği yeterlik sınavının yazılı kısmının iptali istemi hakkında DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE;
3. Aşağıda dökümü yapılan …-TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen …-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine, kararın kesinleşmesinden sonra posta ücretinden artan …-TL'nin davacılara, …-TL'nin davalı idareye iadesine;
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 27/04/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.