T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2020/1501
Karar No : 2023/3877
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Vergi Dairesi Başkanlığı (… Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Un ve Unlu Mamul Gıda Üretim Pazarlama Sanayi Ticaret Limited Şirketi
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket adına, 2015 yılı hesap ve işlemlerinin incelenmesinden, maddi duran varlıklar için usulsüz amortisman ayrıldığı ve belgesiz satışlarının tespit edildiği ileri sürülerek 2015 yılı için re'sen tarh edilen vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisi ile kayıt ve beyan dışı bırakılan belgesiz hasılat nedeniyle aynı dönem için kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; amortisman ayrılan dükkanlara ait yapı kullanma izin belgesinin 23/01/2016 tarihinde alındığı ihtilafsız olup, kurum temsilcisi de alınan beyanında bu dükkanların 2016 yılında kullanıma hazır hale getirildiğini, boş olup kullanılmadığını beyan ettiğinden, ayrıca söz konusu iki adet dükkanın yapı kullanma izin belgesinin alınmasından önce fiilen kullanıldığına dair dosyada bilgi ve belge bulunmadığından, kullanıma hazır hale getirilmediği anlaşılan dükkanlarla ilgili 2015 yılı için amortisman ayrılamayacağı sonucuna ulaşılmış olup, dava konusu cezalı tarhiyatın bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, dava konusu cezalı tarhiyatın belgesiz satışlara ilişkin kısmında ise; söz konusu hesaptaki paraların ortaklarca şirketin finansal durumuna katkı için verilmediği, ortakların maddi durumunun buna elvermediği hususları ileri sürülerek kredi kartı aracılığıyla yapılan satışlarla nakit satışların karşılaştırılıp bu satışlar arasındaki farkın belgesiz satış olarak değerlendirilmesi suretiyle tarhiyat yapılmış ise de, tarhiyatın dayandığı olgular somut bir şekilde ortaya konulmadan, para yatıran ilgili ortakların ifadesine başvurulmadan, hesaptaki paraların gerçek mahiyeti araştırılmadan varsayım ve kanaate dayalı tarhiyat yapılmasında ve kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare vekili tarafından yapılan işlemin hukuka uygun olduğu, kararın aleyhe olan hükümlerinin bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davalı idarenin, kararın özel usulsüzlük cezasına ilişkin kısmına dair temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar, kararın bu kısmının bozulmasını sağlayacak nitelikte görülmemiştir.
Davalı idarenin diğer temyiz istemine gelince;
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinin (B) bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği; 134. maddesinde de, vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanunun 30. maddesinde ise, re'sen vergi tarhının, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunması olduğu belirtilmiş; maddenin 4. fıkrasında ise, defter kayıtları ve bunlarla ilgili vesikaların, vergi matrahının doğru ve kesin olarak tespitine imkan vermiyecek derecede noksan, usulsüz ve karışık olması dolayısiyle ihticaca salih bulunmaması hali, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitinin mümkün olmadığı haller arasında sayılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı Vergi İnceleme Raporunda, 2015 yılında satın alınan ve 2016 yılında yapı kullanma izin belgesi alınan dükkanlar için kullanıma hazır hale getirilmeden amotisman ayrıldığı, ortakların kazancı bulunmayan bir şirkete borç vermesinin düşünülemeyeceği, faiz gideri hesaplanmadığı, finansman gider kaydının bulunmadığı, belgesiz satılan emtiadan elde edilen kazancın kayıt ve beyan dışı bırakıldığı hususlarının tespit edildiği görüşüyle bu tespitlere dayanılarak salınan vergi ve kesilen cezanın kaldırılması istenildiği anlaşılmaktadır.
Olayda, davacı şirket hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı Vergi İnceleme Raporunda; 22/11/1999 tarihinde mükellefiyet tesis ettirildiği, … Cad. No: …/A-B Dikmen/ ANKARA adresinde pastane işletmeciliği faaliyetine devam edildiği, amortisman ayrılan dükkanların 28/03/2015 tarihinde satın alındığı, 31/03/2015, 30/06/2015, 30/09/2015 ve 31/12/2015 tarihlerinde toplam 14.940,00 TL tutarında amortisman ayrıldığı, bu dükkanlara ait yapı kullanma izin belgesinin 23/01/2016 tarihinde alındığı, dükkanların bu tarih itibariyle kullanıma hazır hale getirildiği, kurum temsilcisinin dükkanların 2016 yılında kullanıma hazır hale getirildiğini, boş olup kullanılmadığını beyan ettiği, söz konusu taşınmazlar için yapı kullanma izin belgesinin alınmasından sonra amortisman ayrılabileceği, 2015 yılı için amortisman ayrılamayacağı, bunun kanunen kabul edilmeyen gider olarak kurumlar vergisi matrahına ilave edilmesi gerektiği; 331 Ortaklara Borçlar Hesabının incelenmesinden, her ay işletme kasasına 8.000,00 TL' yi geçmeyecek şekilde para yatırıldığı, bu tutarın 428.250,00 TL' ye ulaştığı, belirtilen dükkanların alınışında ve bazı giderlerde bu hesaptan ödeme yapıldığı, bu kadar tutarın neden işletme kasasına konulduğu, alınan dükkanların neden işletme aktifine kaydedildiği, şirket ortaklarının başka bir faaliyetlerinin ve gelirlerinin bulunup bulunmadığı hususlarının şirketin kanuni temsilcisine sorulduğu, ortakların başka bir faaliyet yürütmediklerini, şahsına ait bir evin kira geliri ile diğer kardeşlerinin de ortak olduğunu ve hisselerine ayrı ayrı düşen 500,00 TL kira geliri olan bir dükkanın bulunduğunu, diğer tutarların da ortakların şahsi birikimlerinden aktarıldığını beyan ettiği; 2015 yılı aylık kredi kartlı satışlar ile nakit satışların karşılaştırıldığı, nakit satışların toplam satışlara oranının bazı aylarda %15'e kadar düştüğü, Aralık ayında ise %53'e kadar ulaştığı, bu durumun kredi kartlı satışların tamamına belge düzenlendiği, buna mukabil nakit karşılığı satışların tamamının belgelendirilmediğini, nakit satışlar ile kredi kartlı satışların yaklaşık olarak aynı miktarda olduğunu gösterdiği, 428.250,00 TL tutarında belgesiz hasılat elde edildiği, bu meblağın ortaklar tarafından borç verilmiş gibi kayıt yapıldığı, bu tutarın da 2015 yılı kurumlar vergisi matrahına ilave edilmesi gerektiği hususlarında tespitlere yer verilmiştir.
Yukarıdaki tespitlerin değerlendirilmesinden; ortaklar tarafından 2015 yılında işletmeye verilen borç tutarının hasılatın %65'inden daha fazla olduğu, işletmenin ilgili dönemde zarar ettiği, ortaklar tarafından faiz geliri elde edilebilecek iken bir kazancı olmayan bir işletmeye borç verilmesinin ticari teamüllere uygun olmadığı, diğer yandan işletmeye borç olarak verildiği şeklinde kayıtlandırılan tutarların veriliş şekli incelendiğinde bu tutarların sermaye yetersizliği nedeniyle bir defa verilen tutarlar olmayıp genellikle ayda birkaç kez 8.000,00 TL'yi geçmeyecek şekilde kasaya konulan paralar şeklinde olduğu, ayrıca hiçbir ödemenin banka vb. kurum aracılığı ile yapılmadığı, kurumun yatırım yapacak kadar atıl fonları bulunmadığı ve kar dahi elde etmediği halde ortağın tamamen borç vererek dükkan alınması ve alınan dükkanların ortağın ifade ettiği üzere bugüne kadar hiç kullanılmaması ve kiraya dahi verilmemesinin ticari teamüllere uygun olmadığı, ayrıca kanuni temsilciye ortaklar tarafından işletmeye verilen borçların nasıl karşılandığı başka bir faaliyetleri olup olmadığı hususlarının sorulduğu, ev kirası ve 500,00 TL tutarında dükkan kirası olduğunu, başkaca gelirlerinin olmadığını, kalan tutarların ise birikimlerinden karşılandığını beyan ettiği, bir yıl içinde yapılabilecek birikim tutarının, alınan dükkan bedellerini veya işletmeye aktarılan bir aylık tutarı karşılayacak miktarlarda dahi olmadığı, tüm bu sebeplerle belgesiz satılan emtialardan elde edilen ve kayıt dışı bırakılan hasılattan kaynaklandığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, aksi yönde verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, özel usulsüzlüğe ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Anılan Vergi Dava Dairesi kararının vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (3) sayılı Tarife uyarınca, davacı aleyhine onanan tutar üzerinden binde 9,10 oranında ve … TL den az olmamak üzere hesaplanacak nispi karar harcından, varsa evvelce ödenen harcın mahsubundan sonra kalan harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına
5. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 15/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.