DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2020/1550 E. , 2021/772 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2020/1550
Karar No : 2021/772
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Enerji Tasarruf Sistemleri Sanayi ve Ticaret A. Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onüçüncü Dairesinin 05/12/2019 tarih ve E:2013/2098, K:2019/4128 sayılı kararının, iptal ile vekalet ücretine yönelik kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, lisans başvurusundan vazgeçildiği beyan edilerek teminat mektubunun iadesi istemiyle yapılan 09/04/2013 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağını oluşturan ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 4. maddesinin iptali ve teminat mektubunun iade edilmemesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen 10.000,00 TL tutarındaki zararın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 05/12/2019 tarih ve E:2013/2098, K:2019/4128 sayılı kararıyla;
Davacı şirket tarafından, Afyon ili, Merkez ilçesi, Susuz beldesi'nde kurulması planlanan 430 MWm/423 MWe gücünde, doğalgaz yakıtlı, termik-kombine çevrim tipindeki '... Doğalgaz Çevrim Santrali' üretim tesisi için, 16/03/2011 tarihinde davalı Kuruma lisans başvurusunda bulunulduğu; Kurul tarafından üretim lisansı verilmesinin uygun bulunmasına yönelik … tarih ve … sayılı karar alınarak, söz konusu karar çerçevesinde davacı şirkete, şirket ana sözleşmesinin üretim lisansı kapsamında yapılabilecek faaliyeti içerecek şekilde elektrik piyasasına ilişkin ilgili mevzuata uygun hâle getirilmesi, şirket sermayesinin asgari 86.000.000,00 TL'ye arttırılması, Kuruma sunulmuş olan 1.000.000,00 TL tutarındaki teminat mektubuna ilave olarak 9.800.000,00 TL tutarındaki teminat mektubunun Kuruma sunulması, lisans alma bedelinin kalan %99 tutarı olan 99.000,00 TL'nin Kurum hesabına yatırılması, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği kapsamındaki 'ÇED Olumlu' belgesinin Kuruma ibraz edilmesi şeklinde birtakım yükümlülüklerin getirildiği,
Davacı şirket tarafından, yükümlülüklerini yerine getirme süresinin sona ermesinden sonra, 27/03/2012 tarihli dilekçeyle Kuruma başvuruda bulunulduğu; bu başvuruda, lisans yükümlülüklerini bildiren yazının tebliğ alındısını imzalayan … isimli şahsın tebliği almaya yetkili olmadığı, 16/12/2011 tarihinde şirketin imza yetkilisinin … olduğu, bu nedenle tebligat işleminin usulsüz olduğu, tebligatın şirkete ulaştığı tarihin 19/03/2012 tarihi olması gerektiği belirtilerek şirketin hak kaybına uğramaması adına itirazlarının değerlendirilerek tebligat tarihinin 19/03/2012 olarak tespitine karar verilmesinin istendiği; ardından 30/05/2012 tarihinde yeniden davalı idareye başvuruda bulunularak, daha önceki başvurunun 02/04/2012 tarihinde Kuruma ulaşmış olmasına rağmen söz konusu yazıya herhangi bir cevap verilmediği, şirketin mevzuat uyarınca üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirebilmesi ve ileride çıkabilecek muhtemel sorunların yaşanmasının önüne geçilebilmesi adına lisans başvurusuna ilişkin işlemlerin kaldığı yerden devam etmesi hususunda kendilerine bildirim yapılmasının talep edildiği; daha sonra 05/07/2012 tarihli üçüncü bir başvuruyla, şirket tarafından projenin gerçekleştirilebilmesi amacıyla ciddi çaba sarf edilip masraflar yapıldığı, bu sebeple daha önceki iki başvurunun da dikkate alınarak şirketin mağdur olmaması adına lisans başvurusuna ilişkin işlemlerin kaldığı yerden devam etmesi hususunda kendilerine bildirim yapılmasının talep edildiği; davacı şirket tarafından yapılan tüm bu başvuru ve taleplere ilişkin olarak, detaylı çalışma yapıldıktan sonra görüşülmesi yönünde … tarih ve … sayılı Kurul kararının alındığı,
Kurul kararının ardından, 30/03/2013 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 9. maddesinin 3. fıkrasında, ''mevcut üretim veya otoprodüktör lisanslarını ya da lisans başvurularını sonlandırmak isteyen tüzel kişilerin bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden bir ay içerisinde Kuruma başvurmaları hâlinde lisansları veya başvurularının sonlandırılarak teminatlarının iade edileceği'' kuralına yer verildiği; 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun yürürlüğe girmesini müteakip 25/04/2013 tarihinde Kurul tarafından Kanun'un Geçici 9. maddesinin 3. fıkrası kapsamında yapılacak uygulamaya yönelik 4372 sayılı kararın 4. maddesi ile ''uygun bulma kararı verilmiş olup süresi içerisinde yükümlülüklerini tamamlamamış olan tüzel kişilerden, mücbir sebep ile Kurul tarafından uygun bulunan hâller dışında kalan sebeplerle yükümlülüklerini yerine getirmemiş olan tüzel kişilerin söz konusu hükümden yararlanamayacağı''nın düzenlendiği; bahsi geçen Kanun hükmünün ilgililerine sağlamış olduğu imkândan faydalanmak isteyen davacı şirket tarafından 09/04/2013 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunularak, ilgili hükümde belirtilen yasal süre içerisinde Kuruma yapılmış olan lisans başvurusundan vazgeçildiğinin beyan edildiği ve teminat mektuplarının taraflarına iade edilmesinin istenildiği; davacı şirket tarafından, lisans başvurusundan vazgeçtiklerinin beyan edilerek teminat mektuplarının iadesi istemiyle yapılan 09/04/2013 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile teminat mektubunun iade edilmemesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen 10.000,00 TL zararın yasal faiziyle tazmini istemiyle bakılan davanın açıldığı belirtilerek,
Usul Yönünden;
Dava konusu edilen ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile yürürlükten kaldırıldığı; dava konusu diğer işlem olan lisans başvurusundan vazgeçildiği beyan edilerek teminat mektubunun iadesi istemiyle 09/04/2013 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararına dayanılarak tesis edildiği; dolayısıyla ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının yürürlükten kaldırılmadan önce davacıya uygulandığı görüldüğünden, bakılan davanın konusuz kaldığı iddiası ile davalı idarenin usule ilişkin diğer itirazlarının geçerli görülmediği,
Esas Yönünden;
4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu yerine 30/03/2013 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun ''Lisans Esasları'' başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasına; Geçici 9. maddesinin 3. fıkrasına ve 04/08/2002 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin ''İnceleme ve Değerlendirmenin Sonuçlandırılması'' başlıklı 10. maddesinin 3. fıkrasına yer verilerek,
Dava konusu zımni ret işlemi ile dayanağı ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının 4. maddesinin incelenmesi:
Düzenleyici kurumların, ilgili bulundukları piyasada düzenleme ve denetleme görevi üstlendiği; bu kuruluşların temel işlevinin, toplumsal ve ekonomik hayatın temel hak ve özgürlükler ile yakından ilişkili alanlarındaki kamusal ve özel kesim etkinliklerini, birtakım kurallar koyarak düzenlemek, konulan kurallara uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemek olduğu; elektrik piyasası ile ilgili olarak düzenlemeler yapma yetkisine sahip olan davalı Kurumun, 6446 sayılı Kanun'la kendisine tanınan bu yetkiyi dava konusu kuralı yürürlüğe koymak suretiyle kullandığı,
Sözlük anlamı ile "düzenli hâle koymak, düzen vermek, tanzim ve tertip etmek" olarak tanımlanan "düzenleme"nin, kamu hukukunda kural koyma ile eş anlamlı olduğu; "kural"ın ise; sürekli, soyut, nesnel, genel (kişilik dışı) durumları belirleyen ve gösteren norm olarak tanımlandığı (ÖZAY İl Han, Günışığında Yönetim, 2017, İstanbul, s. 426); yasama organının yasama tasarrufları dışında, idarenin, Anayasa ve kanunlardan aldığı yetki ile, kural koyma (düzenleme yapma) yetkisine sahip olduğu; "Kural işlemler"in (ya da diğer adıyla genel düzenleyici işlemler), üst hukuk kurallarına uygun olarak hukuk düzenine yeni kural getiren ya da mevcut bir kuralı değiştiren veya kaldıran tek yanlı idarî işlemler olduğu; düzenleme yetkisini kullanarak tüzük, yönetmelik, tebliğ, genelge gibi genel düzenleyici işlemleri yapan idarenin bir işleminin düzenleyici nitelik taşıdığının kabul edilebilmesi için, söz konusu işlemin sürekli, soyut, nesnel, genel durumları belirleyen ve gösteren hükümler içermesi, başka bir anlatımla, belirtilen nitelikte kurallar konulmuş olmasının zorunlu olduğu; bu genel düzenlemelerin üst hukuk kurallarına aykırı hükümler içermemesi gerektiği,
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun ''İşletmeye geçmemiş ya da geçememiş lisanslara yönelik işlemler'' başlıklı Geçici 9. maddesinin 3. fıkrasındaki, ''Mevcut üretim veya otoprodüktör lisanslarını ya da lisans başvurularını sonlandırmak isteyen tüzel kişilerin bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden bir ay içerisinde Kuruma başvurmaları hâlinde lisansları veya başvuruları sonlandırılarak teminatları iade edilir.'' şeklindeki düzenlemenin kısıtlayıcı veya sınırlayıcı herhangi bir kayıt ya da şarta yer vermediği; maddede belirtilenden başka ve ayrıca yerine getirilmesi gereken bir idari usul işlemini öngörmediği; buna göre mevcut bir lisans başvurusunu sonlandırıp teminatlarını geri almak isteyen tüzel kişilerin Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihi takip eden bir ay içerisinde Kuruma başvuruda bulunmalarının yeterli olduğu; buna rağmen, söz konusu maddeden yararlanmak isteyen tüzel kişilerin başvurularını Kanun'da öngörülmeyen birtakım koşullara bağlayan ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının 4. maddesinde hukuka uygunluk bulunmadığı,
Öte yandan, davacı şirket hakkında, davalı idare tarafından üretim lisansı verilmesinin uygun bulunmasına ilişkin … tarih ve ... sayılı kararın alındığı, ardından kararda belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla verilen 90 günlük sürenin sona erdiği tarih olan 15/03/2012 ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun yürürlüğe girdiği tarih olan 30/03/2013 tarihleri itibarıyla davacı şirketin lisans başvurusunun sona erdirilmesine yönelik Kurul tarafından alınmış herhangi bir kararın bulunmadığı; dolayısıyla davacı şirketin, 6446 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesinin 3. fıkrasında bahsi geçen 'mevcut üretim lisans başvurularını sonlandırmak isteyen tüzel kişiler' kapsamında olduğu; Kanun'un yürürlüğe girdiği 30/03/2013 tarihinden itibaren bir ay içerisinde 09/04/2013 tarihinde davalı idareye yapmış olduğu başvuru ile lisans başvurusundan vazgeçtiğini beyan ederek teminat mektubunun iadesini talep ettiği; bu nedenle, davacı şirketin 6446 sayılı Kanunun Geçici 9. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen koşulları sağladığının görüldüğü; davacı şirketin başvurusunun zımnen reddine yönelik davalı idare işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı,
Maddi zararın giderilmesi isteminin incelenmesi:
Davacı tarafından, süregelen masraflar nedeniyle ortaya çıkan zarar tam olarak hesaplanamadığından fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL'nin davalıdan tazmininin talep edildiği; dava dilekçesi incelendiğinde, davacı tarafından "teminat mektubu sebebiyle ilgili bankaya düzenli olarak komisyon + ... masraf ödendiği" ifadesine yer verildiği, bunun dışında zarara ilişkin herhangi bir açıklamanın yapılmadığı, dosya ekinde davacının iddiasına yönelik olarak herhangi bir belge, kayıt ya da bilgi sunulmadığı hususlarının görüldüğü,
Subjektif nitelikte davalardan olan tam yargı davalarında yargılama sonucunda verilen kararın nispi etki doğuracağı ve yalnızca davacıyı etkileyeceği; re'sen araştırma ilkesinin idari yargıda geçerli olduğu; bununla birlikte, tam yargı kararlarında dava malzemesinin toplanmasının iptal davası kadar yoğun olmadığı; davacının ileri sürmüş olduğu zararın ortaya konulmasında elindeki tüm bilgi ve belgeleri vermesi, ulaşamadığı belgeler için ise mahkemeyi yönlendirmesi, mahkeme ile gönüllü bir şekilde işbirliği içinde olmasının gerektiği; uyuşmazlıkta, tazminatın konusunun bankaya ödenen komisyon olduğu göz önüne alındığında, davacı tarafından talep edilen tazminata ilişkin bilgi ve belgelerin davacının elinde olmasının beklendiği; davacı tarafından ise, zararına ilişkin olarak yeterli açıklama yapılmadığı gibi, dilekçede ödenen masraf yerinin "..." şeklinde boş bırakıldığı ve herhangi bir belgenin sunulmadığının görüldüğü,
Bu itibarla, bakılan uyuşmazlıkta, her ne kadar dava konusu Kurul kararı hukuka aykırı bulunmuş ise de, davacı tarafından Kurul kararı ile oluştuğu ileri sürülen zararın miktarına ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadan ve zararın ispatlanmasına yönelik herhangi bir belge sunulmadan yalnızca soyut iddia ile talep edilen maddi zararın tazmininin mümkün olmadığı gerekçesiyle,
Dava konusu 09/04/2013 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 4. maddesinin iptaline, tazminat isteminin reddine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 2.475,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, somut davanın davacı şirketçe yapılan 09/04/2013 tarihli başvurunun zımnen reddine dayanılarak açıldığı; davacı şirkete henüz dava konusu edilen 4372 sayılı Kurul kararının uygulanması aşamasına gelinmediği; davacı hakkında önceden yaptığı başvurulara ilişkin sürecin devam ettiği; bu yönüyle 4372 sayılı Kurul kararının iptali talebinin süre yönünden reddine karar verilmesinin hukuken zorunluluk arz ettiği; dava konusu Kurul kararının …tarih ve … sayılı Kurul kararıyla yürürlükten kaldırıldığı; davacı şirketin lisans başvurusunun reddi ile teminatının irad kaydedilmesine ilişkin … sayılı Kurul kararının dayanağının 6445 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu olduğu; davacı şirketin önceki başvuruları ile ilgili inceleme sürecinin devam ettiği; bundan haberdar olmasına rağmen, bu kez 6445 sayılı Kanun'a eklenen geçici maddeden yararlanmak üzere başvuruda bulunduğu; ancak, davacının önceki başvuruları hakkında inceleme süreci devam ettiğinden, bu başvurusunun değerlendirilmediği; davacının mücbir sebeple ilgili yaptığı başvurusunun değerlendirildikten sonra, dava konusu Kurul kararına tabi olup olmayacağının anlaşılacağı; bu süreçte, davacı şirketin lisans başvurusunun … sayılı Kurul kararıyla reddedildiği; davacı hakkında tesis edilen tüm işlemlerin mevzuata uygun olduğu; davacının maddi tazminat isteminin reddine karar verildiği; bu nedenle, lehlerine nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, maktu vekalet ücretine hükmedildiği; bu yönüyle Daire kararının Avukatlık Kanunu'na aykırı olduğu belirtilerek, temyize konu Daire kararının iptal ve vekalet ücretine ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın iptal ve vekalet ücretine ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2.Danıştay Onüçüncü Dairesinin temyize konu 05/12/2019 tarih ve E:2013/2098, K:2019/4128 sayılı kararının iptal ve vekalet ücretine yönelik kısımlarının ONANMASINA,
3.Kesin olarak, 14/04/2021 tarihinde, oybirliği ile karar verildi.