Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2020/1671 E. , 2021/1830 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/1671
Karar No : 2021/1830
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN TARAFLAR :
1- DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
2- DAVALI : ...Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, davalı idare tarafından dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının, davacı tarafından ise, eksik hüküm kurulmasına ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Vergi kontrol memuru olarak görev yapmakta iken, 16/09/1993 tarihinde 5. dereceli vergi denetmeni kadrosuna, 01/06/2002 tarihinde 1. dereceli vergi denetmeni kadrosuna ve 20/11/2003 tarihinde de gelir müdür yardımcısı kadrosuna atanan davacı tarafından; 04/10/1990 tarihinde yapılan intibak işleminde kazanılmış hak aylığına esas derece ve kademesinin yanlış belirlendiği (5. derecenin 1. kademesine yükseltilmesi gerekirken, 6. derecenin 4. kademesine yükseltildiği) ve izleyen yıllarda bu şekilde hatalı uygulamanın devam ettiği, nihayetinde 20/02/2000 tarihinde 1. derecenin 1. kademesine yükseltilmesi gerekirken, 3. derecenin 7. kademesine intibakının yapıldığından bahisle, kazanılmış hak aylıkları yönünden alt derecede geçirilen sürelerin üst derecedeki kadroda derece yükselmesi yönünde intibakının yapılması, hizmet çizelgesinde 4. derecenin 1. kademesine geçiş tarihi ile 1. derecenin 1. kademesine geçiş tarihlerinin düzeltilmesi, eksik ödenen ek gösterge farklarının ödenmesi ve 1. dereceli vergi denetmeni kadrosunda geçen sürelerin yeniden belirlenmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile 1.dereceli vergi denetmeni kadrosunda geçen hizmet süresinin belirlenmesine ve 1. derecenin 1. kademesine geçiş tarihinin 20/02/2000 olarak düzeltilmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince; Mahkemelerince daha önce verilen davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kararın, Danıştay Onbirinci Dairesinin 24/10/2017 tarih ve E: 2016/149, K:2017/5667 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 68. maddesinde, derece yükselmesinin şartları arasında "üst derecede boş bir kadronun bulunması" koşuluna yer verildiği; aynı Kanun'un 67. maddesinde ise, üst dereceli boş kadro olmadığı için derece yükselmesi yapamayan memurların kazanılmış hak aylıklarının öğrenim durumları itibarıyla yükselebilecekleri dereceyi aşmamak kaydıyla, işgal etmekte oldukları kadroların üst derecelerine yükseltilmelerinin öngörüldüğü; bu düzenlemeye göre davacının 04/10/1990 tarihinde yapılan intibak işleminde kazanılmış hak aylığının 5. derecenin 1. kademesine yükseltilmesi gerekirken, hatalı olarak 6. derecenin 4. kademesine yükseltildiği; bu durumda, 20/02/2000 tarihi itibarıyla da kazanılmış hak aylığının 1. derecenin 1. kademesine yükseltilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, kazanılmış hak aylıkları yönünden alt derecede geçirilen sürelerin üst derecedeki kadroda derece yükselmesi yönünde intibakının yapılması, hizmet çizelgesinde 4. derecenin 1. kademesine geçiş tarihi ile 1. derecenin 1. kademesine geçiş tarihlerinin düzeltilmesi ve eksik ödenen ek gösterge farklarının ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TARAFLARIN İDDİALARI :
Davacı tarafından; 1. dereceli vergi denetmeni kadrosunda geçen hizmet süresinin yeniden belirlenmesi talebiyle davalı idareye yapılan başvuru zımnen reddedildiği halde, dava konusu işlemin bu kısmı yönünden Mahkeme kararında hüküm kurulmadığı belirtilerek, kararın bu kısım yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; davanın süresinde açılmadığı ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup; davalı idare tarafından ise savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Daire kararında belirtilen gerekçeyle, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile temyize konu Mahkeme kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının onanması; davacının temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının, dava konusu işlemin "1. dereceli vergi denetmeni kadrosunda geçen hizmet süresinin yeniden belirlenmesi isteminin zımnen reddine" ilişkin kısmının iptali istemi yönünden hüküm kurulmamasına ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkün olup, temyize konu Mahkeme kararının "kazanılmış hak aylıkları yönünden alt derecede geçirilen sürelerin üst derecedeki kadroda derece yükselmesi yönünde intibakının yapılması, hizmet çizelgesinde 4. derecenin 1. kademesine geçiş tarihi ile 1. derecenin 1. kademesine geçiş tarihlerinin düzeltilmesi ve eksik ödenen ek gösterge farklarının ödenmesi" yönlerinden dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmında 49. maddede belirtilen bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, kararın bu kısmına yönelik temyiz istemi yerinde görülmemiştir.
Kararın, dava konusu işlemin "1. dereceli vergi denetmeni kadrosunda geçen hizmet süresinin yeniden belirlenmesi isteminin zımnen reddine" ilişkin kısmının iptali istemi yönünden hüküm kurulmamasına ilişkin kısmına gelince;
10/07/2011 tarih ve ve 27990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 646 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle, vergi denetmen yardımcısı ve vergi denetmeni kadroları kaldırılarak vergi müfettiş yardımcısı ve vergi müfettişi kadroları ihdas edilmiş ve vergi denetmenlerinin vergi müfettişi kadrolarına atanmış sayılmaları öngörülmüştür. Aynı Kararnameyle de vergi müfettişlerine ilgili mevzuattaki şartları taşımaları kaydıyla, (3600) ek gösterge, (2000) makam tazminatı ve (8000) görev tazminatı ödenmesi kurala bağlanmıştır.
Öte yandan, 646 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle vergi denetmeni kadrolarının kaldırılarak vergi müfettişi kadrolarının ihdas edilmesi üzerine 5434 sayılı Kanun'un Ek 67. maddesi uyarınca, 28/02/2012 tarihli Maliye Bakanı Oluruyla, 01/03/2012 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe konulan (XXXI) sayılı Eşitlik Cetveliyle "vergi denetmeni" kadrosu "vergi müfettişi" kadrosuna eşitlenmiş; böylece emekli vergi denetmenlerinin, ilgili mevzuattaki şartları taşımaları kaydıyla, vergi müfettişleri için öngörülen parasal haklardan (ek gösterge, makam ve görev tazminatı gibi) yararlanmaları mümkün hale gelmiştir.
Ayrıca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek 26. maddesinin (a) bendinde; bu Kanuna ekli IV sayılı Cetvelde unvanları yazılı görevlerde bulunanlara, hizalarında gösterilen gösterge rakamlarının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda makam tazminatı ödeneceği belirtilmiş; anılan Kanuna ekli IV sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 8/a sırasında ise "en az dört yıl süreli yükseköğrenim veren fakülte veya yüksekokulları bitirmiş" ve "1. dereceli kadroya atanmış" vergi müfettişlerine (2000) makam tazminatı ödeneceği kurala bağlanmıştır.
657 sayılı Kanun'un Ek 26. maddesinin (b) bendinde ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun Ek 68. maddesinde de, makam tazminatını almaya müstehak oldukları tarihten itibaren toplam iki yıl süre ile çalıştıktan sonra emekliye ayrılanlara, makam tazminatının emekli aylıklarıyla birlikte ödenmesi öngörülmüştür.
Diğer taraftan, 657 sayılı Kanun'un 33. maddesinde, kadrosuz memur çalıştırılamayacağı; genel ve katma bütçeli kuruluşlarla bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlara ait kadroların, Genel Kadro Kanunuyla belirleneceği; 35. maddesinde de, her kurum için hazırlanacak kadro cetvellerinde gerekli kadroların sınıfı, derecesi, unvanı ve adedinin gösterileceği kurala bağlanmıştır.
190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin "Kadro değişikliği" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında, "Kuruluşlara verilmiş bulunan ve ekli cetvellerde gösterilen serbest kadrolar, hiyerarşik yapıyı bozmamak kaydıyla, yedinci maddede belirtilen usule uygun olarak Bakanlar Kurulunca değişik derecelerden aynı sınıf ve unvanlı kadrolarla değiştirilebilir." kuralına; 2. fıkrasında, "Kanunlar ve andlaşmalar gereği yapılması şart olan veya önceden tahmin edilemiyen hizmetlerin ifası için ihtiyaç duyulan kadroların, karşılanması amacıyla tutulan veya boş olan kadrolarda sınıf, unvan ve derece değişikliği yapmaya, mevcut kadroları birden fazla dereceyi kapsayacak şekilde değiştirmeye ve boş kadroları iptal etmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir." kuralına; 3. fıkrasında da "Bu maddeye göre kadroları değiştirilenlerin özlük hakları, değiştirilen yeni kadrolara atanma işlemleri tamamlanıncaya ve bu kadro derecesini kazanılmış hak olarak alıncaya kadar eski kadro dereceleri esas alınarak ödenmeye devam olunur." kuralı yer almıştır.
Ayrıca, 657 sayılı Kanun'un 68/A-a maddesinde, memurların derece yükselmesi yapabilmesinin şartları arasında, "üst derecede boş bir kadronun bulunması" koşuluna yer verilmiş; aynı Kanun'un 67. maddesinde de "Diğer şartları taşımakla birlikte üst derecelerde kadro olmadığı için derece yükselmesi yapamayan memurların kazanılmış hak aylıkları, öğrenim durumları itibariyle yükselebilecekleri dereceyi aşmamak şartıyla işgal etmekte oldukları kadroların üst derecelerine yükseltilir." kuralı yer almıştır.
Öte yandan, idare hukukunun yerleşik içtihatlarından olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda idare mahkemelerinin davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.
Buna göre, 01/06/2002 tarihinde 1. dereceli vergi denetmeni kadrosuna ve 20/11/2003 tarihinde de gelir müdür yardımcısı kadrosuna atanan davacı tarafından, davalı idareye yapılan başvuruda 4 istemde bulunulduğu; söz konusu istemler arasında (dilekçede 4. sırada), 04/10/1990 tarihinde hatalı intibak yapıldığından ve izleyen yıllarda da bu hatalı uygulamaya devam edildiğinden bahisle, "1. dereceli vergi denetmeni kadrosunda geçen hizmet süresinin yeniden belirlenmesi" talebinin de olduğu; söz konusu talebin (diğer 3 taleple birlikte) davalı idare tarafından cevap verilmemek suretiyle zımnen reddedildiği ve dava dilekçesinde de zımni ret işleminin bir bütün olarak dava konusu edildiği dikkate alındığında; İdare Mahkemesince, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirme yapılmak suretiyle, uyuşmazlığın bu kısmı hakkında bir karar verilmesi gerekirken; temyize konu Mahkeme kararında, bu kısım yönünden hüküm kurulmamasında usul kurallarına uygunluk görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı temyize konu kararının, "kazanılmış hak aylıkları yönünden alt derecede geçirilen sürelerin üst derecedeki kadroda derece yükselmesi yönünde intibakının yapılması, hizmet çizelgesinde 4. derecenin 1. kademesine geçiş tarihi ile 1. derecenin 1. kademesine geçiş tarihlerinin düzeltilmesi ve eksik ödenen ek gösterge farklarının ödenmesi yönlerinden" dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA;
2. Davacının temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının, dava konusu işlemin "1. dereceli vergi denetmeni kadrosunda geçen hizmet süresinin yeniden belirlenmesi isteminin zımnen reddine" ilişkin kısmının iptali istemi yönünden hüküm kurulmamasına ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Dosyanın bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 31/03/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.