T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/1753
Karar No : 2023/6439
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Konya 3. Ana Jet Üs Komutanlığında sözleşmeli astsubay olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin Hava Kuvvetleri Komutanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali ve tüm özlük ve parasal haklarının hakediş tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararla; davacının Kasım 2010 yılında Bank Asya'da açılmış hesabının bulunduğu, tek işleminin Mayıs 2014'teki 0,78 TL'lik masraf/komisyon alınması olduğu, babasının ise Mart 2005'de açılmış hesabının bulunduğu, son işlem tarihi olan Şubat 2014'de 14.066 TL, "Aralık 2013 Tazminat Ödemesi" yatırıldığı ve hesaptan nakit olarak çekildiği, ayrıca BİMER üzerinden (1800776979 numaralı şikayet) davacı hakkında "KSÜ Kahramanmaraş Meslek Yüksek Okulunda okurken fetöcülerin evinde kaldığı ve abilik yaptığı, zaman gazetesi ve sızıntı dergisine üyeydi" yönünde şikayette bulunulduğu görülmekle, sözleşme yenilememe konusunda takdir yetkisine sahip bulunan davalı idarenin, bu yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullandığı, sözleşme yapılmasında idarenin zorlanamayacağı anlaşılmakla, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Geçmişinde adli veya idari hiçbir soruşturma veya kovuşturma yapılmadığı, Bank Asya hesabının 2005 yılına ait olup maaş hesabı olarak açıldığı ve FETÖ/PDY ile ilgisinin bulunmadığı, cezaların şahsiliği ilkesinin ihlal edildiği, BİMER şikayetine ilişkin tespitin somut delillere dayandırılmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı, 18/08/2015 tarihinde astsubay olarak göreve başlamış, müteakiben sözleşme süresinin sona ermesi sebebiyle durumu personel değerlendirme komisyonunda görüşülmüş, akabinde sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin Hava Kuvvetleri Komutanlığının … tarih ve … sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; bu Kanun'un amacının, Türk Silâhlı Kuvvetlerinde ihtiyaç duyulan sınıflarda istihdam edilmek üzere sözleşmeli olarak alınacak subay ve astsubayların teminini, yetiştirilmelerini, sınıflandırılmalarını, hizmet şartlarını, yükselmelerini, atama ve yer değiştirmelerini, görev ve yükümlülüklerini, özlük ve sosyal haklarını, muvazzaf subaylık veya muvazzaf astsubaylık statüsüne geçmelerini, ayırma ve ayrılma esaslarını düzenlemek olduğu, 2. maddesinde; bu Kanun'un, sözleşmeli subay ve astsubaylarla, bunları istihdam edecek Türk Silâhlı Kuvvetleri (Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dahil) birlik, karargâh, kurum ve kuruluşlarını kapsadığı ifade edilmiş; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; Sözleşme: Türk Silâhlı Kuvvetleri birlik, karargâh, kurum ve kuruluşları ile sözleşmeli subay ve astsubay adaylarından askerî eğitimi başarıyla tamamlayanlar arasında yapılan ve üç yıldan az, dokuz yıldan fazla olmamak üzere hizmet yükümlülüğü getiren, örneğine göre hazırlanmış olan yazılı bir belge, (f) bendinde; Sözleşmeli astsubay: Bu Kanunda öngörülen esaslara göre, kendileri ile sözleşme yapılarak astsubay nasbedilen; astsubay çavuş, astsubay kıdemli çavuş, astsubay üstçavuş ve astsubay kıdemli üstçavuş rütbelerini haiz astsubaylar olarak
tanımlanmış, "Kaynak" başlıklı 8. maddesinde; ".... Sözleşmeli astsubaylık için genel olarak aşağıdaki nitelikler aranır:... f-) Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak." hükmü, "Sözleşme süreleri" başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında; "Sözleşmeli astsubay adayları, ön sözleşme yapılarak askerî eğitime alınırlar. Bu eğitimi başarı ile tamamlayanlardan yönetmelikte belirtilen şartları taşıyanlarla sözleşme yapılır ve bu kişiler astsubay çavuş rütbesine nasbedilirler. Sözleşme süreleri; üç yıldan az ve dokuz yıldan fazla olmamak şartıyla, hizmet gerekleri ve yetiştirme maliyetlerine bağlı olarak kuvvet, sınıf ve branşlara göre yönetmelikte belirlenir. Yönetmelikte belirlenen şartları taşıyanların talepleri halinde sözleşmeleri yenilenebilir. Ancak sözleşmeli astsubaylardan rütbe yaş haddini dolduranlar hakkında 8.6.1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.
" hükmüne yer verilmiş, "Rütbe bekleme süreleri ve sözleşmenin yenilenmesi" başlıklı 12. maddesinde ise; "Sözleşmeli subay ve astsubayların rütbe bekleme süreleri hakkında, 27.7.1967 tarihli ve 926 sayılı Kanunda muvazzaf subay ve astsubaylar için belirlenen süreler uygulanır. Sözleşmeli subaylardan üst rütbede kadro açığı bulunmadığı için terfi edemeyenler, terfi şartlarını haiz olmak kaydıyla sözleşme müddeti sonuna kadar derece ilerlemesi yaparlar. Her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az üç ay önce taraflar sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları takdirde, sözleşme kendiliğinden sona erer. Sözleşmeli subay veya astsubaylar, sözleşme süreleri sona ermeden sözleşmelerini tek taraflı olarak fesh edemezler." hükmü yer almıştır.
Aynı Kanun'un "Yönetmelik" başlıklı 25. maddesinde de; "Sözleşmeli subay ve astsubay adayları ile sözleşmeli subay ve astsubaylarda aranacak nitelikler, sağlık koşulları, alınacakları sınıf ve branşlar, duyuru, müracaat şekli ve zamanı, müracaatların kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması, sözleşme süreleri, sözleşmenin feshedilmesi, görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilmeme halleri ve bunlara yapılacak işlemler, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar, sınav, öğretim ve eğitimin esas, şekil ve süreleri, kıt’a, karargâh, kurum ve idarî işlerde görevlendirilmeleri, izin, ayırma, atamalar, yer değiştirmeler, astlık-üstlük münasebetleri, sicil işlemlerine ilişkin usul ve esaslar, muvazzaf subay veya astsubay statüsüne geçirilecekler için uygulanacak usul ve esaslar, sözleşme yapmaya yetkili makamlar, meslek içi eğitim ve ihtisas kurslarının süresi ve şekli, giyim, kuşam ve istihkaklarının verilme usulü, sağlık işlemleri, Türk Silâhlı Kuvvetlerinden ilişiği kesilenlerin kendilerine yapılan eğitim, öğrenim ve yetiştirme masraflarının geri ödeme esasları ile diğer hususlar, bu Kanunun yürürlüğe girmesini takip eden altı ay içerisinde Millî Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir." hükmüne yer verilmiştir.
Kanun hükmünde atıf yapılan Sözleşmeli Subay ve Astsubay Yönetmeliği'nin 9. maddesinde; "Sözleşmeli astsubay adaylarında aranacak nitelikler şunlardır; ...7) Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak." hükmü, "Sözleşmenin Yenilenmesi ve Uzatılması" başlıklı 14. maddesinde; "Sözleşmenin yenilenmesi ve uzatılması aşağıda belirtilen esas ve usullere göre yapılır.
a) Sözleşmeli subay ve astsubaylardan, sözleşmesini yenilemek isteyenler sözleşme süresinin sona erme tarihinden 6 ay önceden başlamak suretiyle dilekçe ile ilk amirine müracaat eder. Bu dilekçeler, EK-C'de belirtilen nitelik belgesi ile beraber silsileler yolu ile Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına gönderilir. Sözleşmesi yenilenecek personel; Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde kurulacak komisyonlar tarafından personelin nitelik belgesi, sicili, takdir/ceza durumu, amir kanaatleri, almış olduğu eğitimler gibi hususlar çerçevesinde mesleki safahatları dikkate alınarak ilgili komutanlık personel ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir. Değerlendirme komisyonunun kimlerden oluşacağı, görev, yetki ve sorumlulukları Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca çıkarılacak yönergeler ile tespit edilir. Sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusundaki nihai karar Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından verilir. Uygun görülenlerin sözleşmesinin yenileneceği, sözleşmenin bitiminden önce bildirilir. Sözleşme, ilgili sözleşmeli subay veya astsubayın talebinin İdarece kabul edildiğinin bildirilmesi ile yenilenir.
b) Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı da sözleşmeyi yenilemek istediği taktirde bunu ilgili sözleşmeli subay veya astsubaya bildirirler. Sözleşme, ilgili sözleşmeli subay veya astsubayın İdarenin bu talebini kabul ettiğini bildirmesi ile yenilenir
…
d) Her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az 3 ay önce taraflar sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları taktirde sözleşme kendiliğinden sona erer.
…
f) Sözleşmeli subay ve astsubayların, yurtiçi veya yurtdışı öğrenimler ile yurtdışı sürekli görevler ve aylıksız izinler nedeniyle uzatılan sözleşme süreleri 08/06/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunda rütbeleri itibariyle belirtilen yaş haddini geçemez. …‟ hükmü getirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleriyle, sözleşmeli subay ve astsubayların sözleşmelerinin yenilenmesi için izlenecek usul ve esaslar ayrıntılı bir biçimde belirlenmiş olup, Kanun'da buna karar vermek üzere kurulacağı belirtilen komisyonların, sözleşme yenileme hususunda karar verirken ‘personelin nitelik belgesi, sicili, takdir/ceza durumu, amir kanaatleri, almış olduğu eğitimler gibi hususlar çerçevesinde mesleki safahatları dikkate alınarak ilgili komutanlık personel ihtiyaçları" gibi kıstasları gözetecekleri; ayrıca, sözleşmeli subay veya astsubayın sözleşmesinin, idarenin ilgilinin talebini kabul ettiğini bildirmesi ile yenileneceği ve Kanunda belirtilen haller nedeniyle sözleşmelerin en çok 5434 sayılı Kanun'da rütbeleri itibarıyla belirtilen yaş haddine kadar uzatılabileceği düzenlenmiştir.
Bakılan uyuşmazlıkta; davacının sicil not ortalamasının 98,54 olduğu, görev süresi boyunca 4 adet takdir aldığı, disiplin cezası veya uyarı almadığı, İdare Mahkemesinin ara kararlarıyla davalı idareden, davacı hakkında adli ve idari kovuşturma olup olmadığının sorularak konuya ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği, davalı idarece ara kararlarına cevaben ve savunma ekinde gönderilen bilgi ve belgelerde; davacının Kasım 2010 yılında Bank Asyada açılmış hesabının bulunduğu, tek işlemin Mayıs 2014'teki 0,78 TL'lik masraf/komisyon alınması olduğu, babasının ise Mart 2005'de açılmış hesabının bulunduğu, son işlem tarihi olan Şubat 2014'de 14.066 TL "Aralık 2013 Tazminat Ödemesi" yatırıldığı ve hesaptan nakit olarak çekildiği, ayrıca BİMER üzerinden (… numaralı şikayet) davacı hakkında "KSÜ Kahramanmaraş Meslek Yüksek Okulunda okurken fetöcülerin evinde kaldığı ve abilik yaptığı, zaman gazetesi ve sızıntı dergisine üyeydi" yönünde şikayette bulunulduğu bilgisine yer verildiği, söz konusu tespitler haricinde davacı hakkında herhangi bir tespit bulunmadığı, davacı hakkında FETÖ/PDY kapsamında adli-idari soruşturma bulunmadığı gibi, UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulama sonucunda da davacı hakkında herhangi bir soruşturma ya da kovuşturma bilgisine rastlanılmadığı görülmektedir.
Bu duruma göre, davacı hakkında adli veya idari bir soruşturmanın bulunmadığı, dava konusu işleme dayanak olan davacı hakkındaki istihbari mahiyetteki bilgilerin tek başına sözleşmesinin yenilenmemesi işlemine dayanak oluşturacak nitelikte olmadığı; ayrıca, davacı hakkında görevinde başarısız ve verimsiz olduğuna ya da hizmetine ihtiyaç duyulmadığına ilişkin bir tespitin olmadığı da dikkate alındığında, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 07/12/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.