T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/1756
Karar No : 2023/1346
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : … Eğitim Merkezi Komutanlığında Karargah Destek Kıtalar Komutanlığı 1. Sınıf Yangın Savunma Merkezi Amirliğinde astsubay kıdemli başçavuş rütbesinde amir olarak görev yapan davacı tarafından;
1- Deniz Kuvvetleri Komutanlığının 25/10/2017 tarih ve 41165 sayılı "Personel Tasarrufuna Yönelik Kadro Düzenlemeleri" konulu düzenleyici işleminin iptaline,
2- Bu düzenlemeye bağlı olarak kendisine uygulanan Deniz Kuvvetleri Komutanlığının 09/04/2019 tarih ve 17452 sayılı "2019 yılı Tabur ve Bölük Komutanlığı Muadili Kadro Görev Yerleri" konulu idari işleminin iptaline,
3- Göreve başladığı 2018/Eylül ayından itibaren hak kazandığı ek hizmet tazminatının yasal faiziyle birlikte ödenmesine, karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun Ek 17. maddesinde tabur komutanlığı ve bölük komutanlığı görevleri ile bu görevlerin Genelkurmay Başkanlığınca belirlenecek eşidi görev yerlerine asaleten veya boş kadrolara asaleten vekil olarak atamaları yapılan subay ve astsubaylara, orgeneral aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarının %15'i oranında ek hizmet tazminatı ödenmesinin kurala bağlandığı; buna göre astsubay veya subay fark etmeksizin söz konusu görevlere asaleten veya vekaleten bakılması durumunda ek hizmet tazminatının ödenmesinin öngörüldüğü; astsubay kıdemli başçavuş olarak, Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığı bünyesinde Karargâh Destek Kıtalar Komutanlığı 1. Sınıf Yangın Savunma Merkezi Amirliğinde 2018/Eylül ayından itibaren “amir” olarak görev yaptığı; bu görevi daha önce yürütenlerin ve halihazırda başka yerlerde yine aynı konumda çalışanların faydalandığı “ek hizmet tazminatından” yararlandırılmadığı; 2018 ve 2019 yılı Tabur ve Bölük Komutanlığı Muadili kadrolarının belirlenmesi çalışmaları sırasında Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığı tarafından bünyesindeki 1. Sınıf Yangın Savunma Amirliği kadrosuna "B999-Bölük Komutanlığı muadilidir" açıklama kodu eklenmesi teklif edilmesine rağmen davalı idare tarafından dikkate alınmadığı; Deniz Kuvvetleri Komutanlığının 25/10/2017 tarih ve 41665 sayılı "Personel Tasarrufuna Yönelik Kadro Düzenlemeleri" konulu işlemi ile kadro durumda değişiklik yapılarak "Amir, Dz.Yzb., B999-Bölük Komutanı Muadilidir” kadrosunun silinerek birlik satırına "E340-En kıdemli Astsubay Amirdir" açıklaması eklendiği ve B999 kodunun silindiği; yapılan bu değişiklik nedeniyle “ek hizmet tazminatından” yararlandırılmadığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Yangın Savunma Malzeme Yönergesinin Ek-I "Kıyı Birlikleri Yangın Savunma Merkezleri ve Acil Durum Ekip Organizasyonları" kısmında düzenlenen Ana Yangın Savunma Merkezi amirliklerinin ve 1. Sınıf Yangın Savunma Merkezi amirliklerinin aynı ekiplerden teşkil edildiği; buna göre Ana Yangın Savunma Merkezi amirliği ile görev yaptığı 1. Sınıf Yangın Savunma Merkezi amirliğinin birbiriyle eşit seviyede olduğu; yine davalı idareye bağlı Gölcük, Foça ve Aksaz Deniz Üs Komutanlığı Ana Yangın Savunma Merkezi Amirlikleri ile İstanbul Tersanesi Komutanlığı 1. Sınıf Yangın Savunma Merkezi Amirliği kadrolarının “bölük komutanı muadili” olarak sayıldığı halde, aynı konumda ve görevde çalıştığı halde, keyfi düzenlemelerle ek hizmet tazminatından yararlandırılmamasının Anayasa’da düzenlenen eşitlik ilkesine aykırı olduğu; kaldı ki kadro değişikliği yapılmasına rağmen ifa edilen görevde ve sorumluluk sahasında hiçbir daralma olmadığı gibi, aksine personel azlığı sebebiyle iş yoğunluğunun arttığı ve çalışma saatlerinin uzadığı; bu nedenle dava konusu işlemlerin usul ve yasalara aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Dava dilekçesinde emsal olarak gösterilen diğer Yangın Savunma Merkezi amirlikleri kadrolarının subay kadrosundan oluştuğu ve bu kadrolarda “B999-Bölük Komutanı Muadilidir” açıklama kodlarının yer aldığı, ancak davacının görev yaptığı Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığı bünyesindeki 1. Sınıf Yangın Savunma Merkezi Amirliğine yapılan atama neticesinde kadronun astsubay kadrosuna dönüştürüldüğü ve “B999-Bölük Komutanı Muadilidir” kodunun kaldırıldığı; Bakanlık ve Genelkurmay Başkanlığınca “tabur ve bölük komutanlığı muadili” kadrolarının belirlenmesi için teklif edilecek kadro görev yerlerinin tabur komutanı muadili için “yarbay/binbaşı”, bölük komutanı muadili için “binbaşı/yüzbaşı” rütbesine sahip olmasına yönelik kriter belirlendiği; buna göre davacının görev yaptığı kadronun “bölük komutanlığı yapacağının belirtilmemesi” ve "bölük komutanı muadili sayılmaması” nedeniyle, 926 sayılı Kanun’un Ek 17. maddesindeki ek özel hizmet tazminatından yararlandırılmasının mümkün olmadığı; davacının görev yaptığı kadronun, idarenin ihtiyaçları ve kamu yararı gözetilerek “bölük komutanı muadili” olarak görülmediği; bu nedenle dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığı bünyesinde Karargah Destek Kıtalar Komutanlığı 1. Sınıf Yangın Savunma Merkezi Amirliği emrinde astsubay kıdemli başçavuş olarak görev yapmakta olan davacı tarafından; Deniz Kuvvetleri Komutanlığının … tarihli ... ve … sayılı ve "Personel Tasarrufuna Yönelik Kadro Düzenlemeleri" konulu düzenleyici işlemi ile buna bağlı olarak kendisine uygulanan Deniz Kuvvetleri Komutanlığının … günlü, … sayılı "2019 yılı Tabur ve Bölük Komutanlığı Muadili Kadro Görev Yerleri" konulu idari işlemin iptali ile göreve başladığı tarihten itibaren ek hizmet tazminatının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun Ek 17. maddesinde, ''A) Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa Adam Hizmetleri Tazminat Kanunu uyarınca aylık tazminat alanlar, hakim ödeneği alanlar ve Yurtdışına sürekli görevle gönderilenler hariç olmak üzere; Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında bulunan ve aşağıda rütbeleri belirtilen personele hizalarında gösterilen oranların Orgeneral aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda Hizmet Tazminatı ödenir. ...
Bu Kanunun 121 inci maddesi gereğince, Tabur Komutanlığı ve Bölük Komutanlığı görevleri ile bu görevlerin Genelkurmay Başkanlığınca (Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı için İçişleri Bakanlığınca) belirlenecek eşidi görev yerlerine asaleten veya boş kadrolara asaleten vekil olarak atamaları yapılan subay ve astsubaylara, Orgeneral aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarının % 15'i oranında ek hizmet tazminatı ayrıca ödenir.'' hükümlerine yer verilmiştir.
Davalı idarece dava dosyasına sunulan savunmada, Genel Kurmay Başkanlığının 06/11/2017 tarihli yazısı ve Milli Savunma Bakanlığının 02.10.2018 tarihli yazısı ile ''Tabur ve Bölük Komutanı Muadili'' kadrolarının belirlenmesi için teklif edilecek kadro görev yerlerinin Tabur Komutanı muadili için ''Yarbay/Binbaşı'', Bölük Komutanı muadili için ''Binbaşı/Yüzbaşı'' rütbesine sahip olunmasına yönelik kriter belirlendiği, bu kapsamda davacının görev yaptığı kadronun ''Bölük Komutanı Muadili'' olarak belirlenmediği, 2019 yılında onaylanan listede, 1998 tarihinden itibaren ve yürürlükte olan kriterlerin esas alındığı, 1998-2018 yılları arasında onay makamı Genel Kurmay Başkanlığı iken muadil kadro belirlemelerinin bu kriterlere göre yapıldığı ve Tabur ve Bölük Komutanlığı muadili kadro görev yerlerinde kadrosu astsubay kıdemli başçavuş olan kadrolara yer verilmediği, ancak 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamında onay makamının Milli Savunma Bakanlığı olması ile birlikte kadrosu astsubay kıdemli başçavuş olan kadroların da teklif edildiği belirtilmiştir.
Bu durumda, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun anılan hükmüyle verilen yetkiye dayanılarak hizmet gerekleri ve kamu yararı dikkate alınmak suretiyle tesis edildiği sonucuna varılan dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun Ek 17 maddesinde, tabur komutanlığı ve bölük komutanlığı ile bu görevlerin Genelkurmay Başkanlığınca belirlenecek eşidi görev yerlerine asaleten veya vekaleten atanan subay ve astsubaylara ek hizmet tazminatı ödenmesi öngörülmüştür.
Davacı, Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığında Karargâh Destek Kıtalar Komutanlığı 1. Sınıf Yangın Savunma Merkezi Amirliğinde astsubay kıdemli başçavuş olarak, 2018/Eylül ayından itibaren “amir” olarak görev yapmaktadır.
Deniz Kuvvetleri Komutanlığının 09/04/2019 tarih ve 17452 sayılı yazısıyla, "2019 yılı Tabur ve Bölük Komutanlığı Muadili Kadro Görev Yerleri" tespit edilmiş ve tüm teşkilata duyurulmuş olup; davacının görev yaptığı birim ise “bölük komutanı muadili” olarak belirlenmemiştir.
Bunun üzerine, bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT :
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun Ek 17. maddesinde, ''A) ... Bu Kanunun 121 inci maddesi gereğince, Tabur Komutanlığı ve Bölük Komutanlığı görevleri ile bu görevlerin Genelkurmay Başkanlığınca (Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı için İçişleri Bakanlığınca) belirlenecek eşidi görev yerlerine asaleten veya boş kadrolara asaleten vekil olarak atamaları yapılan subay ve astsubaylara, Orgeneral aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarının % 15'i oranında ek hizmet tazminatı ayrıca ödenir.'' kuralına yer verilmiştir.
211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 12. maddesinde; "a) Kıta: Görevin yapılması için taktik ve idari birlikleri kapsıyan ve bir kumanda altında toplanan teşkillere kıta denir. ...
b) Karargah: Kumandan veya amirlerin kıta veya kurumlarının sevk ve idarelerinde yardımcı olan bir toplumdur.Karargahlar bir kuruluş ve kadro ile tesbit edilir.
c) (Değişik: 2/1/2017-KHK-681/2 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7073/2 md.) Askeri kurum: Kıta ve karargah anlamı dışında kalan okul, ordu evi, dikim evi, fabrika, tersane, askerlik şubesi, ikmal merkezi ve depo gibi askeri tesis ve teşkillerdir." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun Ek 17. maddesinde, tabur komutanlığı ve bölük komutanlığı görevleri ile bu görevlerin Genelkurmay Başkanlığınca belirlenecek eşiti görev yerlerine asaleten veya boş kadrolara vekaleten atanan subay ve astsubaylara, orgeneral aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarının %15'i oranında ek hizmet tazminatı ödenmesi öngörülmüştür.
Söz konusu tazminatın ödenebilmesi için, subay ve astsubayların asaleten veya vekâleten tabur komutanlığı veya bölük komutanlığına atanması yahut atandıkları görevlerin Genelkurmay Başkanlığınca "tabur komutanlığı veya bölük komutanlığının muadili" olarak kabul edilmesi gerektiği hususu taraflar arasında ihtilafsız olup; uyuşmazlık, davacının görev yaptığı Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığı Karargah Destek Kıtalar Komutanlığı 1. Sınıf Yangın Savunma Merkezi Amirliğinin "bölük komutanı muadili" olup olmadığından kaynaklanmaktadır.
926 sayılı Kanun'da yer verilen söz konusu düzenleme uyarınca, subay ve astsubaylara ek özel hizmet tazminatı ödenebilmesi için subay ve astsubayların atandıkları görevlerin "tabur komutanlığı veya bölük komutanlığının muadili" olup olmadığının tespiti hususunda idarenin takdir ve düzenleme yetkisinin bulunduğu kuşkusuzdur.
İdareye yukarıda belirtilen mevzuatla tanınan takdir ve düzenleme yetkisinin, üst hukuk normlarına aykırı olarak veya kamu yararı ve hizmet gerekleri göz ardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da idari yargı merciince saptanması halinde, sözü edilen bu durumun dava konusu idari işlemin sebep ve amaç yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalini gerektireceği yerleşmiş yargı içtihatlarıyla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davalı idare tarafından kadro görev yerinin; eğitim, tatbikat ve atış gibi görevler ile maddi ve manevi sorumluluk gerektiren zor ve riskli görevler içermesi, 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nun 12. maddesinde belirtilen "kıta" tanımına girmesi ve bu görevin subay kadrosu gerektirmesi hallerinde, "bölük komutanı muadili" olarak kabul edildiği; bu kapsamda, uyuşmazlıkla ilgili olarak, Yangın Savunma Merkezi Amirlikleri kadrosunun; görevin niteliği, sorumluluğu ve hizmet şartları dikkate alınarak subay kadrosunu gerektirmesi durumunda "bölük komutanı muadili" kabul edildiği, astsubay kadrosunu gerektirmesi halinde ise "bölük komutanı muadili" sayılmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; 926 sayılı Kanun'un "ek hizmet tazminatını" düzenleyen Ek 17. maddesi kapsamında, "bölük komutanlığı" görevinin eşiti görev yerlerinin tespiti hususunda idarenin takdir ve düzenleme yetkisinin bulunduğu, bu yetkiye istinaden dava konusu düzenleyici işlemle görevin önemi, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği, rütbe ve kadro unvanı gibi hususlar dikkate alınarak takdir yetkisi çerçevesinde "bölük komutanlığı" görevinin eşiti olan görev yerlerinin tespit edildiği ve söz konusu düzenlemede idarenin açık bir takdir hatasının bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından; Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığı Karargah Destek Kıtalar Komutanlığı "1. Sınıf Yangın Savunma Merkezi Amirliği" görev yerinin, "bölük komutanlığı muadili kadro görev yeri" olarak sayılmamasına ilişkin dava konusu düzenlemede ve bu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen bireysel işlemde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olması nedeniyle, Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığında Karargah Destek Kıtalar Komutanlığı 1. Sınıf Yangın Savunma Merkezi Amirliğinde astsubay kıdemli başçavuş rütbesinde amir olarak görev yapan davacıya, ek hizmet tazminatı ödenmesi mümkün bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 27/03/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.