T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/1810
Karar No : 2022/6366
DAVACI : ...
DAVALI : ... Başkanlığı (...)
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
Davacı tarafından,
1-Burs başvurusunun reddine ilişkin işlem ile,
2-Bu işlemin dayanağını teşkil eden Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı Bilim Kurulu'nun "KHK ile kamu görevinden çıkarılan gerçek kişiler Tübitak desteklerinden yararlanamazlar." yönündeki kararının iptali istenilmiştir.
DAVACININ İDDİALARI :
Olağanüstü Hal döneminde çıkarılan Kanun Hükmünde Kararnamelerin hiç birinde kamu görevinden çıkarılan kişilere eğitimleri nedeniyle bir kamu kurumundan burs verilmesinin yasak olduğuna dair bir ibarenin bulunmadığı, aynı şekilde davalı idarenin kendi mevzuatına ve burs şartnamesinde de kamu görevinden çıkarılan bir kişinin burs almasını engelleyen herhangi bir hükmün yer almadığı, dolayısıyla idarenin düzenleme yetkisinin türev bir yetki olduğu, kanun koyucu tarafından yetkilendirilmedikçe idarenin bu konuda kural koymasının mümkün olmadığı, AİHM içtihatlarında henüz elde edilmemiş meşru bir beklentinin de mülk olarak nitelendirildiği bu sebeple mülkiyet hakkının hukuka aykırı olarak ihlal edildiği, bursu alamaması durumunda doktora eğitimini sürdürme imkanının zora düşeceğinden AİHM ve Anayasa ile korunan eğitim hakkının engellendiğini, yargı organlarınca suçluluğunun hükmen sabit olmadığından tesis edilen işlemin masumiyet karinesi ilkesine de aykırı olduğu, burs başvuru kriterlerini taşımasına rağmen Kanun Hükmünde Kararname ile ihraç edilmesi sebebiyle başvurusunun reddedilmesinin Anayasanın 10. maddesindeki eşitlik ilkesine, AİHM sözleşmesinin 14. maddesinde düzenlenen ayrımcılık yasağına ve UNESCO Eğitimde Ayrımcılığa Karşı Sözleşmenin 3. maddesine ve 1789 sayılı Kanunun 8. mddesinde yer alan ayrımcılık yasağı ve eşitlik ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülerek burs başvurusunun davalı idarece reddine ilişkin işlem ile dayanağı olan Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı Bilim Kurulu'nun "KHK ile kamu görevinden çıkarılan gerçek kişiler Tübitak desteklerinden yararlanamazlar." yönündeki kararının iptali istenilmiştir..
DAVALININ SAVUNMASI :
Burs başvurularının TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı Tarafından Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan BİDEP Burs ve Destek Programlarının Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde düzenlenen program mevzuatına göre yürütüldüğü, ilgili esasların 6. maddesinde de düzenlenen destekleme kararının alınması ile ilgili hükümler gereği başvuru değerlendirme sonuçlarnın Grup Yürütme Kurulu tarafından görüşülerek Başkanlığa sunulduğu ve desteklenecek başvuruların Başkanlık onayı ile kesinleştiği, davacının da Kanun Hükmende Karaname ile kamu görevinden çıkarıldığı anlaşıldığından, Bilim Kurulu'nun 10.01.2017 tarih ve 261 sayılı Yönetim Kurulu toplantısında Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan kişilerin burs başvurularının geçersiz sayılacağına yönelik alınan karar doğrultusunda davacının burs başvurusunun geçersiz sayıldığı, dolayısıyla hukuka ve mevzuata uygun olarak işlemin tesis edildiği belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; Genel Yurt İçi Doktora Burs Programına başvuran davacının 23/12/2019 tarihinde haberdar olduğunu beyan ettiği burs başvurusunun reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağını teşkil eden Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı Bilim Kurulu'nun "KHK ile kamu görevinden çıkarılan gerçek kişiler Tübitak desteklerinden yararlanamazlar." yönündeki kararının iptali istemiyle açılmıştır.
278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Kurulması Hakkında Kanunun 1. maddesinde; Türkiye'nin rekabet gücünü ve refahını artırmak ve sürekli kılmak için; toplumun her kesimi ve ilgili kurumlarla iş birliği içinde, ulusal öncelikler doğrultusunda bilim ve teknoloji politikaları geliştirmek, bunları gerçekleştirecek alt yapının ve araçların oluşturulmasına katkı sağlamak, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek; bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak amacıyla, tüzel kişiliğe, idarî ve malî özerkliğe sahip, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıyla ilgili "Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu" kurulmuştur. hükmü, 2/j maddesinde ise; Bilim adamlarının, araştırıcıların yetiştirilmeleri ve geliştirilmeleri için olanaklar sağlamak; bu amaçla ödüller vermek, öğrenim ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençleri izleyerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek ve bu amaçla burslar vermek, yarışmalar düzenlemek ve yayınlar yapmak, hükmüne yer verilmiştir.
278 sayılı Kanun ile verilen yetki çerçevesinde TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı Burs ve Destek Programlarının Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar düzenlenmiş ve bu esasların 1. maddesinde; söz konusu esasların amacının kurum tarafından düzenlenen ve TÜBİTAK'ın ilgili birimi olan Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) tarafından yürütülen programların başlatılıp yürütülmesini belirlemek olduğu ifade edilmiş, "Değerlendirme ve destek kararı" başlıklı 6. maddesinde ise, başvuruların ( BİDEB) tarafından ön incelemeye alınacağı, ön incelemeyi geçen destek başvurularının programın niteliğine uygun olarak değerlendirmeye alınacağı, değerlendirme sonuçlarının GYK tarafından Başkanlığa sunulacağı, Başkanlığa sunulacak destekleme önerisinde, değerlendirme sonuçlarının yanında TÜBİTAK'ın olanakları ile belirlenen ülke ihtiyaç ve önceliklerinin gözetilebileceği düzenlenmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacı tarafından 2211-Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı kapsamında yürütülmekte olan 2211/A Genel Yurt İçi Doktora Burs Programına yapılan başvurunun, Bilim Kurulu'nun ... günlü ve ... sayılı Yönetim Kurulu toplantısında Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan kişilerin burs başvurularının geçersiz sayılacağına yönelik alınan karar doğrultusunda, KHK ile kamu görevinden çıkarılmış olması nedeniyle burs başvurusunun geçersiz sayıldığı anlaşılmıştır.
Ülke kaynaklarının bilimsel gelişmeyi gerçekleştirmek yönünde en etkin şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla, 278 sayılı Kanun kapsamında tanınan yetki çerçevesinde görev yapmak ve başarılı öğrencileri öğrenim ve araştırma yapmak üzere yönlendirmek, özendirmek, gelişmelerini sağlamak, düşünsel ve yaratıcılık yatkınlığını geliştirerek geleceğe yönelik bilim adamı yetiştirilmesine katkıda bulunmak üzere verilecek burs için ilke ve kuralları belirleyen düzenlemede ve bu düzenlemeye uygun olarak tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemlerde hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, haksız açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı tarafından, 23/12/2019 tarihinde haberdar olduğunu beyan ettiği burs başvurusunun reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağını teşkil eden Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı Bilim Kurulu'nun "KHK ile kamu görevinden çıkarılan gerçek kişiler Tübitak desteklerinden yararlanamazlar." yönündeki kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin usule ilişkin iddiaları kabul edilmeyerek işin esasına geçilmiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu İle İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 2. maddesinde, ''TÜBİTAK, öğrenim ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençleri izleyerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek amacıyla 3/3/2004 tarihli ve 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanun hükümlerine tabi olmaksızın burslar verir.'' hükmüne yer verilmiştir.
278 sayılı Kanunun 2. maddesine dayanılarak hazırlanan Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı Burs ve Destek Programlarının Yürütülmesine ilişkin Usul ve Esasların Amaç ve kapsam başlıklı 1. maddesinde; "Bu Usul ve Esasların amacı; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından bilim insanlarının, araştırmacıların yetiştirilmeleri ve geliştirilmelerine, öğrenim sırasında ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençlerin izlenerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek ve girişimciliği desteklemek amacıyla Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) tarafından yürütülen programların başlatılıp yürütülmesine ilişkin genel kuralları belirlemektir.", "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Destek; 1) Öğrenim sırasında ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençler, lisans ve lisansüstü öğrencilerin, girişimcilerin, lisansüstü öğrenimlerini tamamlamış bilim insanlarının ve araştırmacıların yurt içinde ve/veya yurt dışında düzenlenen etkinliklere/yarışmalara katılımlarını sağlamak amacıyla TÜBİTAK tarafından verilen maddi desteği, 2)Lisans ve lisansüstü öğrencileri ile en az lisans derecesine sahip bilim insanı ve araştırmacıların araştırma projesi giderlerini karşılamak üzere verilen maddi desteği", "Değerlendirme ve destek" başlıklı 6. maddesinde; "Başvurular BİDEB tarafından ön incelemeye alınır. Ön incelemeyi geçen destek başvuruları programın niteliğine uygun olarak değerlendirmeye alınır. TÜBİTAK gerekli görmesi halinde başvuruların değerlendirilmesinde, konusunda uzman kişileri görevlendirir veya kurum/kuruluşlardan yardım alır. Değerlendirme sonuçları, GYK tarafından görüşülerek Başkanlığa sunulur. Desteklenecek başvurular ve destek bütçeleri Başkanlık onayı ile kesinleşir. (2) Başkanlığa sunulacak destekleme önerisinde, değerlendirme sonuçlarının yanında TÜBİTAK’ın olanakları ile belirlenen ülke ihtiyaç veya öncelikleri gözetilebilir." düzenlemeleri bulunmaktadır.
Hukuki Değerlendirme
278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu İle İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 2. maddesinde, TÜBİTAK’ın görevleri arasında, öğrenim ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençleri izleyerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek ve bu amaçla burslar vereceği sayılmıştır.
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu'nun, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek; bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak amacıyla kurulan bir kamu kurumu olduğu yönünde tartışma bulunmamaktadır. Dolayısıyla kamu kurumu olan ve kısaltılmış adı ile TUBİTAK olarak adlandırılan kurumunun, kamu kaynağından aktarılacak olan bursların yine kamu menfaati amacıyla kullanılmasını sağlamak temel görevlerinden biridir.
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı Burs ve Destek Programlarının Yürütülmesine ilişkin Usul ve Esasların 6. maddesinde de, kuruma yapılan burs başvurularının ön incelemeye alınacağı, desteklenecek başvuruların da Başkanlık onayıyla kesinleşeceği düzenlenmiştir. Getirilen düzenlemenin incelenmesinden, burs başvurularının ön inceleme aşamasında değerlendirileceği, ön incelemeyi geçen destek başvurularının, başvurulan programın niteliğine uygun olarak değerlendirmeden geçeceğinin belirtildiği görülmektedir.
Burs başvurularının değerlendirme aşamalarından olan ön inceleme aşaması için, ... tarih ve ... sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilim Kurulu kararı ile Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzeni ve temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik menfur 15 Temmuz 2016 silahlı darbe teşebbüsünün ardından Anayasa'nın 120. maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunun 3. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi gereğince ilan edilen Olağanüstü Hal kapsamında çıkarılan Kanun Hükmünde Kararnameler ile yapılan düzenlemeler çerçevesinde; terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen gerçek ve tüzel kişiler ile Bakanlar Kurulu kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler ile doğrudan veya anılan Kanun Hükmünde Kararnamelerde öngörülen usuller çerçevesinde meslekten, kamu görevinden veya ilgili kurumların teşkilatından çıkarılan gerçek kişilerin herhangi bir TUBİTAK desteğine ve herhangi bir proje, etkinlik, yayın, burs ve sair desteklere başvurularının kabul edilemeyeceğine ilişkin karar alındığı görülmektedir.
Davacı tarafından yapılan burs başvurusunun da bu karar doğrultusunda kabul edilmemesi üzerine, alınan kararın hukuka aykırı olduğu belirtilerek, burs başvurusunun reddine dair işlem ile birlikte dayanağı olan bu kararın iptali istenilmiştir.
Davalı tarafından verilen savunma dilekçelerinde, TÜBİTAK Bilim Kurulu'nun kurumun en üst karar organı olduğu, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası alınan Olağanüstü Hal kararı sonrasında, bu sürece ilişkin olarak kendilerinin de kurum olarak bir takım önlemler almalarının zaruri olması sebebiyle, çıkarılan Olağanüstü Kanun Hükmünde Kararnamelerinin de amacına uygun olarak TUBİTAK Bilim Kurulu'nun Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik ile tanınan düzenleyici işlem yapma yetkisi kapsamında, terör örgütleriyle irtibatı veya iltisakı olduğu gerekçesiyle Olağanüstü Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan kişilerin burs başvurularının kabul edilemeyeceğine ilişkin karar alındığı, böyle bir karar alınmaması durumunda Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname ile getirilen önlemlerin içerik ve amacına aykırı olarak bu kişilere burs verilmesinin, kamu kaynaklarının doğru bir şekilde kullanılması gerekliliğine ilişkin ilkeye aykırı olacağından, bu yönde karar alındığının belirtilmiştir.
Ülkemizde yaşanan 15 Temmuz 2016 tarihli darbe girişimi sonrasında ilan edilen Olağanüstü Hal kapsamında çıkarılan Olağanüstü Kanun Hükmünde Kararnameler ile darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde alınması zaruri olan tedbirler ile bunlara ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. Bu kapsamda, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen gerçek kişilerin kamu görevinden çıkarılmasına karar verilmiştir.
Davalı idarenin bir kamu kurumu olduğu ve vermiş olduğu bursların da kamu yararına uygun olarak vermesi gerektiği kuşkusuzdur. Davalı kurum tarafından verilen bursların tek amacı, öğrenim gören veya öğrenim sonrası araştırma yapan kişileri maddi yönden desteklemek olmayıp, yapılan bu bilimsel araştırmaların sonrasında yine kamunun menfaatine uygun bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır. Dolayısıyla burs başvurularının bu kapsamda değerlendirilmesi amacıyla davalı idarece Olağanüstü Hal kapsamında alınan Kanun Hükmünde Kararnamelerinin amacı da göz önünde bulundurularak söz konusu kararın alındığı ve alınan kararın da amacının kamu kaynaklarının doğru ve verimli bir şekilde uygun kişilere aktarılarak kullanılması olduğu görülmektedir.
Bu durumda, üst hukuk normları ile idareye verilen takdir yetkisi kapsamında alınan karara dayanılarak, Olağanüstü Hal kapsamında alınan tedbirlere ilişkin olarak kamu görevinden çıkarılan davacının burs başvurusunun kabul edilmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Davacı tarafından, Olağanüstü Hal kapsamında alınan Kanun Hükmünde Kararnamelerde, terör örgütleriyle irtibatı veya iltisakı bulanan kişilere TUBİTAK bursu verilemeyeceğine ilişkin bir düzenleme bulunmaması nedeniyle alınan kararın kanuni dayanağı bulunmadığı ileri sürülmüşse de, Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamelerinde kazuistik bir şekilde her hususun düzenlenmesi gerekmeyeceği, davalı idarelere verilen düzenleyici işlem yapma yetkisi kapsamında bu kanun hükmünde kararnamelerin amacı göz önüne alınarak yine kendi mevzuatlarınca kendilerine verilen düzenleme yapma yetkisi kapsamında buna ilişkin karar alacağının açık olduğu, dava konusu edilen kararın da bu yönde alındığı görüldüğünden, davacının bu iddiasının hukuken kabulü mümkün bulunmamaktadır.
Diğer yandan, davacının kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararıyla veya bu karara karşı idari yargıda açacağı dava sonucunda, davacının terör örgütlerine üyeliği, iltisakı veya irtibatı bulunmadığı gerekçesiyle verilecek iptal kararı sonrası, davalı idarece bu husus göz önüne alınarak davacının burs başvurusunun yeniden değerlendirileceğinin hukuken kabulü gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden dava açılırken alınmayan ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin kararın kesinleşmesinden sonra 6100 sayılı Kanun'un 325. maddesi uyarınca davacıdan tahsili için müzekkere yazılarak kararın bir örneğinin ilgili Veraset ve Harçlar Vergi Dairesine de tebliğine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 09/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.