T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/1891
Karar No : 2024/1141
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- … 2- …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. … -Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Samsun ili, İlkadım ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi ve 2981/3290 sayılı Kanunun Ek-1 maddesi uyarınca İlkadım Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ve Samsun Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararıyla kabul edilen parselasyon işleminin ve İlkadım Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ve Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla kabul edilen "en az parsel büyüklüğü 3000 m2'dir" şeklindeki uygulama imar planı plan notunun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyada bulunan bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesi sonucunda, dava konusu taşınmazları da kapsayan alanda kentsel dönüşüm projesi kapsamında hazırlanan imar planlarında, E:4.00 Hmax:Zemin+10 kat yapılaşma koşullarının belirlendiği, bu yapılaşma koşullarında küçük parseller yerine, sağlıklı bir yapılaşma ve sosyal-teknik altyapı alanlarının iyileştirilmesi için yüzölçümü daha büyük parseller oluşturulmasının şehircilik ilke ve esaslarına daha uygun olduğu, minimum parsel büyüklüğünün 3000 m² olarak belirlenmesinin Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin ilke ve esaslarına ve 3194 sayılı İmar kanununun 1. maddesinde yer alan amacına aykırılık taşımadığı, düzenleme sınırında kalan parsellerden önceki imar uygulamalarında DOP (Düzenleme Ortaklık Payı) kesintisi yapıldığından 3194 sayılı Yasanın 18. maddesinin 6. fıkrasına uygun olarak ikinci kez düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmadığı, uygulama sonucunda davacılara kök parsellerinin bulunduğu yerlerden parsel tahsisi sağlandığı, 2981/3290 sayılı Kanunun Ek-1 madde uygulamasının koşullarının oluşmadığından Ek-1 uygulaması yapılmadığı, 3194 sayılı Kanunun 18. maddesi gereği yapılan parselasyon ve "en az parsel büyüklüğü 3000 m²'dir" şeklindeki plan notunun şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu alanı da kapsayan bölgede kentsel dönüşüm uygulamasının yapılacağından söz edilmesine karşın uygulamaya ilişkin herhangi bir projelendirme, etaplama, uygulama ve planlama olmadığı, imar çalışmasındaki düzenleme ortaklık payı kesintileri ile alanda sosyal donatı alanları için yeterince alan oluşturulduğuna göre taşınmaz sahiplerine verilecek müstakil parsel ile alanda kentsel dönüşümün sağlanmasının mümkün olduğu, dava konusu taşınmazlar müstakil ve bireysel tasarrufa uygun halde iken dava konusu uygulama ile bireysel tasarruflar engellenerek, davalı belediyenin ne zaman ve hangi şartlarda yapacağı belli olmayan kentsel dönüşüm uygulamasına dahil edilmesinin hukuka aykırı olduğu, bilirkişi raporunun hukuka aykırı düzenlendiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
İlkadım Belediye Başkanlığı tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Samsun ili, İlkadım ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi ve 2981/3290 sayılı Kanunun Ek-1 maddesi uyarınca İlkadım Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ve Samsun Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararıyla kabul edilen parselasyon işleminin ve İlkadım Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ve Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla kabul edilen "en az parsel büyüklüğü 3000 m2'dir" şeklindeki uygulama imar planı plan notunun iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, "Nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme, yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan, uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun dava konusu belediye encümeni kararının alındığı tarihte yürürlükte olan şekliyle "Arazi ve arsa düzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde, "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava konusu taşınmazlarla aynı bölgede kentsel dönüşüm sahasına dahil edilerek planlama çalışmalarına konu olan Samsun ili, İlkadım ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi ve 2981/3290 sayılı Kanunun Ek-1 maddesi uyarınca İlkadım Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ve Samsun Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararıyla kabul edilen parselasyon işleminin iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla, 3194 sayılı Kanunun 18. maddesi gereği yapılan parselasyon işleminin parselasyon tekniklerine ve mevzuata uygun olduğu sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun incelenmesi sonucunda, yeni oluşan … ada, … parsel sayılı taşınmazın 10394,80m² büyüklüğünde olmasının, uygulama alanında farklı büyüklükte parseller oluşturulmasının sebeplerinin, alan için kentsel dönüşüm projesi hazırlanıp hazırlanmadığının, … ada, … parsel sayılı taşınmazda yapılması planlanan yapıya ve kentsel dönüşüm projesine ilişkin bilgi ve belgelerin birer örneğinin istenilmesine dair 15/02/2022 tarihli ara kararına verilen yanıtta, plan notlarında en az parsel büyüklüğünün 3000 m² olduğu, ada büyüklükleri, cephe şartları, imar durumuna uygun hale getirebilmek ve arazinin topoğrafik yapısına göre parselasyon planı yapıldığı, kamulaştırmalardan doğacak olan bedelin yüksek olması nedeniyle belediye bütçesinin yetersiz kaldığı, parsel malikleri tarafından bina yaptırılmasında sakınca bulunmadığı, anlaşmaları durumunda kat karşılığı inşaat yapmalarının mümkün olduğu, TOKİ aracılığıyla yapılaşma sorununun çözülebileceği, parsel maliklerinin çoğunun TOKİ çözümüne olumlu bakmaması nedeniyle yapılaşma sorununun çözümünün sağlanamadığının bildirildiği, bu durumda, alanda kentsel dönüşüm projesi bulunmaksızın uygulama yapılmış olmasının tahsis edilen parselin imar hakları yönünden eşdeğer olup olmadığı ve eşitlik ilkesine uygun olup olmadığının irdelenmesine imkan vermemesi, plan notlarına göre minimum parsel büyüklüğü şartının 3000 m² olmasına karşın 10394,80 m² büyüklüğünde ve çok sayıda hisseli olacak şekilde parsel oluşturulmasının teknik, hukuki ve fiili sebeplerinin ortaya konulamaması, oluşturulan hisseli yapının yapılaşmaya elverişli imar parseli oluşturma amacıyla örtüşmemesi, yine farklı alanların birleştirilmesi suretiyle belirlenen uygulama sınırının mevzuat hükümlerine uygun olmaması karşısında dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar veren … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 22/02/2024 tarihli, E:2022/4225, K:2024/1138 sayılı kararıyla onanmasına karar verilmiştir.
Bu durumda, dava konusu taşınmazlarla aynı bölgede kentsel dönüşüm sahasına dahil edilerek aynı planlama çalışmalarına konu olan Samsun ili, İlkadım ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz yönünden yukarıda aktarılan yargılama süreci gözetilerek gerekli inceleme ve ara kararı yapılmak suretiyle İdari Dava Dairesince yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, temyize konu İdari Dava Dairesi kararında isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 22/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oy birliğiyle karar verildi.