T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/1934
Karar No : 2024/373
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) … Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) … Madencilik İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin …. tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, İzmir ili, … ilçesi, … Mahallesinde, IR:… ruhsat numaralı … hektarlık sahada müdahil şirket uhdesinde bulunan "… Grubu Maden Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca düzenlenen … tarihli … erişim numaralı … grubu maden işletme ruhsatının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Uyuşmazlığın çözümü teknik bilgiyi gerektirdiğinden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, bölgede genel olarak zeytin ağacı tarımı yapıldığının gözlendiği, bu nedenle yöre halkının neredeyse temel geçim kaynağı olan zeytin ağaçlarının bölge için vazgeçilemez öneme sahip olduğu, madenin işletmesi sonucu 3 km içinde bulunan zeytin ağaçlarının zarar görebileceği ve geçimini buradan sağlayan sosyo-ekonomik yapının olumsuz etkilenebileceği, 3 km çapında yoğun olarak kapama zeytin bahçelerinin bulunduğu, ruhsat sahasının güneybatısında kalan zeytinlik alanın ruhsat sahasının en kuzeydoğusundaki sınır kenarının 3 km mesafe içinde kalması nedeniyle ruhsat alanının zeytinlik alanlara 3 km mesafe dışında kalacak şekilde taksir edilme imkânının olmadığı görüldüğü, zeytinlik alanlarda yürütülecek faaliyetlere ilişkin olarak öncelikle dikkate alınması gereken özel düzenlemenin 3573 sayılı Kanun hükümleri olduğu, anılan Kanun'nun 20. maddesinin amacının, gerekli tedbirler alınmış olsa bile, zeytinlik sahalarında ve bu sahalara 3 kilometre mesafede zeytinyağı fabrikaları ile küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmeleri hariç kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran ya da sayılan olumsuz sonuçlara yol açma ihtimali bulunan tesislerin yapılmasını ve işletilmesini önlemek olduğu, Zeytinciliğin Islahı Yabanilerinin Aşılattırılmasına Dair Yönetmelikte yer alan "Zeytinlik Saha" tanımının ve aynı Yönetmeliğin 23. maddesinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay Sekizinci Dairesinin 19.02.2015 günlü, E:2012/4992, K:2015/996 sayılı kararı karşısında, artık kamu yararı kararı alınarak dahi kimyevi atık, toz ve duman çıkaran tesislerin zeytinlik sahalara 3 kilometre mesafe içerisinde yapılması mümkün olmadığı, zeytinlik sahalarında açılacak zeytin ürünlerine ilişkin işletmeler için dahi Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nın izni gerekmekte iken, maden sahası için anılan Yasa metninde belirtilen mesafe şartının öncelikle dikkate alınması gerektiği, çevresi zeytinliklerle kaplı olan maden arama sahalarında bulunan madenin işletmesinde zeytinliklere zarar vermeden, toz ve duman çıkarmayacak şekilde faaliyette bulunulması hayatın olağan akışına aykırı olduğu, 3573 sayılı Kanun uyarınca zeytinlik sahalarına 3 kilometreden daha kısa mesafede kurulması mümkün olmayan tesislerden olan maden ocağı için verilen dava konusu işletme ruhsatında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, işletme ruhsatlı sahalarda hali hazırda üretim yapılamadığı, çevreye müdahale edilemediği, üretim şartı olarak Çed Gerekli Değildir kararı veya ÇED Olumlu kararı getirilmesinin beklenildiği, zeytinlik alan olarak tespit edilen kısmın imara açılıp açılmadığı yapılaşma olup olmadığının tespiti gerektiği; davalı yanında katılan tarafından, faaliyet alanının bir vadi içinde bulunduğu, çevresine göre çukur bir alanda yer aldığı, sahanın tozluluğun yayılmasına engel olacak doğal topoğrafyaya sahip bir konumda bulunulduğu, sahaya dair daha kapsamlı bir inceleme yapılması gerektiğine dair itirazlarının dikkate alınmadığı, madenin işletilmesinden kaynaklanacak tozun zeytin ağaçlarının vejetatif ve generatif oluşumunu olumsuz etkileyip etkilemeyeceğinin daha bilimsel ve uzun zamana yayılan çalışmalarla ispatlanması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Bilirkişi incelemesi ile madencilik faaliyetinin zeytinlik alanlara zarar vereceğinin ortaya çıktığı, zeytinlikler nedeniyle ÇED olumlu belgesi alınmasının mümkün olmadığı, kararın usule ve hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 02/02/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.