T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/2018
Karar No : 2023/7540
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Düzce ili, Merkez, … Mahallesi, … mevkii, … ada, … parsel (eski … parsel) sayılı taşınmazın bulunduğu alanda … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının ve … tarihli, … sayılı belediye encümeni kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, revizyon imar planlarında kentin gelişme eğilimleri ve kamu yararı zorunlu kılmadığı sürece plan kararlarında değişikliğe gidilmemesi, değişikliğe gidilen durumlarda ise teknik dayanağa sahip bu düzenlemeleri gerekli kılan hususların plan açıklama raporları ile ortaya konulması gerektiği, ancak uyuşmazlık konusu alanda bir önceki plana kıyasla yenilenen plan kararlarının, teknik bir dayanak sunulmaksızın önemli ölçüde değiştirilmesinin ve bunun sonucunda önceki imar planına göre yapılaşmasını tamamlamış 2231 sayılı parselin sınır bütünlüğünün, alternatif çözümler geliştirilmesine imkan da var iken buna yönelik bir etüt yapılmaksızın bozulmasının şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olmadığı, bu durumda 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planının kabulüne ilişkin … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararında ve bu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı dayanak alınarak yapılan parselasyon işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti : İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu imar planı ile uyuşmazlık konusu parselin güneyinde bulunan ve hiçbir parsele cephe vermeyen 10 metrelik yolun kaldırıldığı, böylece düzenleme ortaklık payı oranın da düşürüldüğü, parselin doğusundan geçirilen 10 metrelik yolun, mevcut yapılar dikkate alınarak sürekliliği olacak şekilde düzenlendiği, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında uyuşmazlık konusu parselin doğusundan geçirilen ve bir kısmının isabet ettiği 10 metre genişliğindeki yolun, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında düzenlenmeyen 10 metre genişliğindeki imar yolunun doğrudan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinde planlar arasındaki hiyerarşi açısından uyarlık bulunmadığından, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında ve bu plan dayanak alınarak yapılan parselasyon işleminde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenle, temyiz isteminin reddi ile kararın, belirtilen gerekçenin eklenmesi suretiyle onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
13.04.2011 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ayrık nizam 3 kat konut ve ticaret alanında kalan, doğusundan ve güneyinden 10 metre genişliğinde yollar geçirilen … parsel sayılı taşınmazdan yola terk yapıldıktan sonra parselde inşa edilen yapıya 18.04.2014 tarihinde yapı kullanma izin belgesi verilmiş ve kat mülkiyeti kurulmuş, … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında tamamı konut alanında kalan 2231 sayılı parselin, önceki imar planında doğusundan düz bir hat şeklinde geçirilen 10 metre genişliğindeki yolun güzergahının 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında güneybatıya doğru kaydırılması sonucu 10 metre yolda ve ayrık nizam 4 kat konut ve ticaret alanında kaldığı, önceki 1/1000 ölçekli uygulama imar planında parselin güneyinden geçirilen 10 metre genişliğindeki yolun ise kaldırıldığı görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT :
3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı Yasanın 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmıştır. Anılan Yasanın 8. maddesinde ise alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.
Anılan hüküm uyarınca, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında nazım imar planından sonra yapılacak olan uygulama imar planının nazım imar planına uygun yapılması gerekmektedir.
3194 sayılı İmar Kanununun "Arsa ve Arazi düzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde; imar sınırı içindeki binalı ve binasız arazi ve arsaların plan ve mevzuata uygun, inşaata veya tespit edilmiş olan diğer kullanma şekillerine elverişli duruma getirilmesi amacıyla düzenlenmesi için, sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın bunları birbirleriyle, yol fazlalarıyla ve belediyeye, kamu kurumlarına ait yerlerle birleştirerek plan ve mevzuat gereklerine göre hisseli ve hissesiz olarak yeniden parsellere ayırmaya ve bu parselleri kişilere dağıtmaya belediyelerin yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede 3194 sayılı Kanunun 18. maddesinde tanımlanan parselasyon işlemi, bir düzenleyici işlem olan uygulama imar planının uygulanmasının (hayata geçirilmesinin) araçlarından birini oluşturmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava dilekçesinde … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen imar planının ve … tarihli, … sayılı belediye encümeni kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin iptali istenilmiş, … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile hem 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı hem de 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı kabul edildiğinden, İdare Mahkemesi ve Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, anılan planlar ve parselasyon işlemi dava konusu olarak alınmış ise de, davacının dava açma sebebinin … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında taşınmazının doğusundan, kısmen taşınmazına isabet edecek şekilde 10 metre genişliğinde yol geçirilmesi olduğu, bu yolun ise 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında gösterilmediği anlaşıldığından, dava konusu olarak … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ve parselasyon işlemi alınarak uyuşmazlık incelenmiştir.
1/1000 ölçekli uygulama imar planında önerilen söz konusu 10 metre genişliğindeki yolun, alternatif çözümler geliştirilmesine imkan var iken önceki imar planına göre yapılaşmasını tamamlamış … sayılı parselin sınır bütünlüğünün dikkate alınmadan geçirilmesinde şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uyarlık bulunmamakla birlikte, anılan 10 metre genişliğindeki yolun, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında da gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında düzenlenmeyen 10 metre genişliğindeki imar yolunun doğrudan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinde planlar arasındaki hiyerarşi açısından uyarlık bulunmadığından, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında ve bu plan dayanak alınarak yapılan parselasyon işleminde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen ek gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine 17/10/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.