T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/2051
Karar No : 2023/7699
KARAR DÜZELTME İSTEMİNDE
BULUNANLAR : I- (DAVALILAR)
1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) … Valiliği (… Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Üniversitesi Rektörlüğü
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın oananmasına dair Danıştay Altıncı Dairesinin 13/11/2019 tarih ve E:2015/156, K:2019/10926 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Denizli ili, ... Mahallesi ... ada, ... parsel ile ... ada ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Denizli Belediye Meclisinin … tarihli, ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişiklikleri ile öngörülen plan kararlarının birbirleri ile tutarlı olduğu ve üst ölçekli plan kararları ile çelişmediği, alanın fiziksel yapısı itibarıyla ortaöğretim kampüs alanı işlevini yerine getirmek için uygun olduğu, plan değişikliğini zorunlu kılan nesnel ve teknik gerekçelerin bulunduğu ancak dava konusu plan değişikliği ile kaldırılan yüksek öğrenime ilişkin eğitim tesis alanı için yine aynı plan değişikliği kapsamında bu tesisin hizmet götürdüğü bölge içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılmadığı, “yükseköğrenim eğitim alanı” ve “ortaöğretim tesis alanı”nın birbirlerine eşdeğer alanlar olmadıkları ve kentsel alanlardaki orta öğretim alanı açığının yüksek öğretim alanının kaldırılması ile sağlanmasına yönelik dava konusu plan değişikliklerinin Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliği’nin 27. maddesinde tanımlanan “eşdeğer yeni bir alan ayrılması” koşulunu sağlamadığı sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Davalılar ile davalı yanında müdahilin temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.
KARAR DÜZELTME TALEP EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı … Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; dava konusu imar planının hukuka uygun olduğu ileri sürülerek Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.
Davalı … Belediye Başkanlığı tarafından; plan değişikliği ile ilgili yükseköğretim kurumunun kaldırılması halinde eşdeğer alan ayrılma zorunluluğu bulunmadığı belirtilerek kararın düzeltilmesi istenilmektedir.
Davalı idare yanında müdahil … Valiliği tarafından; plan değişikliği ile kampüs alanı olarak planlanmasının uyğun olduğu, kamunun ihtiyacı doğrultusunda plan değişikliği yapıldığı belirtilerek kaar düzeltme isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Düzeltilmesi istenen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, ileri sürülen nedenlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesine uymadığı, bu nedenle istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Karar düzeltme isteminin kabul edilerek dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 13/11/2019 tarih ve E:2015/156, K:2019/10926 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Denizli ili, Merkezefendi ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazlar, 16.06.1994 tarihinde Denizli Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "Orta Doğu Teknik Üniversitesi eğitim ve lojman alanı" olarak planlanmış, Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile eğitim fakültesi uygulama alanı ile sürekli eğitim merkezi kurulmak üzere davacı Üniversiteye tahsis edilmiştir.
Bu tahsisin … tarih ve … sayılı Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü işlemi ile kaldırılmasının ardından Denizli Belediye Meclisinin … gün ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile taşınmazlar orta öğretim kampüs alanı olarak belirlenmiştir. Buna istinaden taşınmazlar Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile orta öğretim kampüs alanı olarak kullanılmak üzere Milli Eğitim Bakanlığına tahsis edilmiştir.
Denizli Belediye Meclisi'nin … gün ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde, nazım imar planı, “Varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan” olarak, uygulama imar planı; "tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır.
İşlem tarihinde yürürlükte olan mülga Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 27. maddesinde, "İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik alt yapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için: 1-İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık ve kuruluşların görüşü alınacaktır. 2-İmar planındaki bir sosyal ve teknik alt yapı alanının kaldırılabilmesi ancak bu tesisin hizmet götürdüğü bölge içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. (...)" düzenlemesine yer verilmiştir.
İşlem tarihinden sonra 14.06.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 5. maddesinin (i) bendinde, "Sosyal altyapı alanları: birey ve toplumun kültürel, sosyal ve rekreatif ihtiyaçlarının karşılanması ve sağlıklı bir çevre ile yaşam kalitelerinin artırılmasına yönelik kamu veya özel sektör tarafından yapılan eğitim, sağlık, dini, kültürel ve idari tesisler, açık ve kapalı spor tesisleri ile park, çocuk bahçesi, oyun alanı, meydan, rekreasyon alanı gibi açık ve yeşil alanlara verilen genel isim" şeklinde (j) bendinde, "Sosyal tesis alanı: Sosyal yaşamın niteliğini ve düzeyini artırmak amacı ile toplumun faydalanacağı kreş, kurs, yurt, çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, yaşlı ve engelli bakımevi, rehabilitasyon merkezi, toplum merkezi, şefkat evleri gibi fonksiyonlarda hizmet vermek üzere ayrılan kamu veya özel mülkiyetteki alanlar" şeklinde, (k) bendinde "Teknik altyapı alanları: Kamu veya özel sektör tarafından yapılacak elektrik, petrol ve doğalgaz iletim hatları, içme ve kullanma suyu ile yer altı ve yer üstü her türlü arıtma, kanalizasyon,atık işleme tesisleri, trafo, her türlü enerji, ulaştırma, haberleşme gibi servislerin temini için yapılan tesisler ile açık veya kapalı otopark kullanışlarına verilen genel isim" şeklinde tanımlanmıştır.
Anılan Yönetmeliğin 26. maddesinin 3. fıkrasında ise imar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişikliklerinin zorunluluk olmadıkça yapılmayacağı, zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için, a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşünün alınacağı b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesinin ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabileceği, eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özelliklerinin korunacağı, bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mülga Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin EK-1 tablosu ile Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği eki Ek-2 tablosunda farklı nüfus gruplarında asgari sosyal ve teknik altyapı alanlarına ilişkin standartlar belirlenmiştir. Bu asgari sosyal ve teknik altyapı standartları içerisinde yer alabilecek kullanımlar arasında yükseköğretim alanı bulunmadığı görülmektedir.
İdare Mahkemesince her ne kadar kaldırılan yükseköğretim alanı için eşdeğer alan ayrılmadığı gerekçesine yer verilmiş ise de; işlem tarihinde yürürlükte olan Mülga Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelikte kaldırılan yükseköğretim alanları için eşdeğer alan ayrılacağına ilişkin açık bir düzenleme bulunmadığı gibi işlem tarihinden sonra yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde de imar planında yer alan yükseköğretim alanları için eşdeğer bir alan ayrılması zorunluluğu getirilmediğinden dava konusu plan değişikliğinde kaldırılan yükseköğretim alanı için eşdeğer alan ayrılması gerektiği gerekçesi yerinde görülmemiştir.
İncelenen dosyada, bilirkişi raporunda yer verilen orta öğretim kampüs alanı kararının üst ölçekli 25.000 ölçekli çevre düzeni planında belirlenen eğitim tesisi alanı kararına uygun olduğu, mevcut orta öğretim kurumlarının sosyal donatı alanlarında gösterilmesinde kamu yararı bulunduğu, alanın gerek büyüklük gerekse fiziki yapısı itibarıyla orta öğretim kampüs alanı işlevini yerine getirmek için uygun olduğu yönündeki tespitler doğrultusunda Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile orta öğretim kampüs alanı olarak kullanılmak üzere Milli Eğitim Bakanlığına tahsis edilmiş taşınmazlar üzerinde kamunun ihtiyaçları doğrultusunda yapılan ortaöğretim kampüs alanına ilişkin imar planı değişikliklerinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık taşımadığı anlaşıldığından dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.
Diğer taraftan, uyuşmazlık konusu taşınmazların Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörlüğüne tahsisinin kaldırılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle davacı üniversite tarafından açılan davanın reddi yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, Danıştay Onuncu Dairesinin 25.04.2014 tarihli ve E:2014/704 sayılı dosyasında yürütmesinin durdurulması üzerine Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile Milli eğitim Bakanlığına yapılan tahsisin kaldırılarak taşınmazların tekrar Üniversite Rektörlüğüne tahsis edildiği, ancak sonrasında İdare Mahkemesinin davanın reddi yolundaki kararının Danıştay Onuncu Dairesince 14.12.2018 tarih ve E:2014/704, K:2018/4005 sayılı kararı ile onandığı ve Danıştay Onuncu Dairesinin 27.12.2022 tarih ve E:2019/8168, K:2022/6532 sayılı kararı ile kararın düzeltilmesi isteminin reddine karar verildiği görülmüştür.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının ve davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin, … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı sayılı kararının 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 30/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.